درباره ي جفتهاي متضاد معنايی: تفاوت میان نسخه‌ها

@@ خط ۳۶: / خط ۳۶: @@
 [[مُثُل افلاطونی، سرآغاز یک اشتباه ویرانگر]]
+[[تله ی افلاطون؛ تمرکز بر یکی از دوسوی جم]]
+[[تله ی ضحاک]]
-[[تله ی افلاطون؛ تمرکز بر یکی از دوسوی جم]]
+[[تله ی سنمار]]
+[[تله های چهارگانه جمها در اسطوره جمشید]]
+[[رهیدن از استبداد جمها]]
+[[جمها نيازي به خودآگاهی ندارند]]
-[[تله ی ضحاک]]
+[[تله کاهش قاطعیت برای شکست تقارن]]
-اين در شرايطی رخ میدهد كه شناسنده نقش خويش در شكست تقارن رفتاري را از ياد ببرد و اين ترجيح را به مراجعی بيرونی نسبت دهد.
-در اساطير ايرانی، [[ضدقهرمان]] مهمی به نام [[ضحاک]] يا [[آژيدهاک]] وجود دارد كه به خاطر غصب كردن جايگاه جم و نابود كردن او شهرت دارد. جالبتر از همه آن كه ضحاک با اره كردنِ بدنِ جم به دو نيمه، و به تعبيري از هم جدا كردنِ دو نيمه ي جم او را كشت. گمان نمیكنم در اساطير هيچ تمدنی داستانی وجود داشته باشد كه ارتباط ميان عناصر درونی جمها و تله هاي شان را با اين دقت صورتبندي كند. ضحاک را میتوان به عنوان نمودي از ناديده انگاشتنِ قواعد حاكم بر دومين گامِ شكست تقارنِ جمها در نظر گرفت. همانطور كه خطا و ناديده انگاشتن گام نخست - يعنی شكست تقارن شناختی و ادراکِ چيزها - به تلهي افلاطون منتهی میشد، غفلت از گام دوم و توجه نكردن به نقش خويش در شكست تقارن رفتاري نيز به تله ی ضحاك منجر میشود. تلهي ضحاک آن است كه «من» نقش خويش در ترجيح يكی از دو سر جم بر ديگري را انكار كند و آن را با ارجاع به ذات يا ماهيتی بيرونی و پيشداده برتر و مهمتر فرض كند. به اين ترتيب، شناسنده با برتر پنداشتن يكی از دو جم بر ديگري، ارتباطِ ميان آن را از هم می گسلد و پيوستار بودنشان را ناديده
-میگيرد، و اين همان روشی است كه ضحاک براي كشتن جم از آن بهره برد، يعنی دو نيمه كردنِ آن.
+[[خرد من و جمها]]
-هارمين تلهاي كه میتواند در مورد جمها طرح شود، تلهی سنمار
+[[جم قطعیت-قاطعیت]]
-است. سنمار بر اساس داستانهاي قديمی عربی، معمار شاه حيره بود كه
-برايش كاخی بزرگ ساخت و چندان در ساخت آن هنرنمايی كرده بود كه
-كل اين بنا به خشتی بند بود و اگر آن را از جاي خود بيرون میآوردند كل
-كاخ فرو میريخت. در ديدگاه ما، سنمار نمادي است كه براي برچسب زدن
-به برچسبگرايی به كار میرود. در قلمرو شناختشناسی، تله يا عقدهي
-سنمار عبارت است از تالش براي تحويل كردن همه چيز به يک چيز. اين
-همان روشی است كه فنآوري نوين را ممكن ساخته است و در بطن روش
-علمی مدرن - به ويژه در دهههاي ميانی قرن بيستم - نيز قرار دارد.
-تحويلگرايی در نگرش كلگرايانهي سيستمی خطايی روششناختی است
-كه از شيفتگی نسبت به كاركردهاي فنی سادهسازيهايی از اين دست
-ناشی میشود. بر اين مبنا، تلهي سنمار، عبارت است از تالش براي
-برساختن كاخی نظري بر مبناي مفهوم يا عنصري مركزي، به شكلی كه
-همهي مفاهيم و عناصر ديگر از نظر هستی شناختی يا شناختشناسانه به
-آن تحويل شوند.
-در قلمرو جمها، تلهي سنمار به صورتِ تحويل شدن يكی از جفتهاي
-متضاد معنايی به قطب مقابلش تبلور میيابد. تلهي سنمار به تعبيري تداومِ
-شناختشناسانهي تلهي ضحاک است. اگر ضحاک جم را دو نيمه میكرد و
-يكی را به عنوان بخشِ بهتر، نيكوتر، اصيلتر و مهمتر در نظر میگرفت،
-سنمار به شكلی افراطیتر پا پيش میگذارد و اصوالً سويهي ديگر را به
-عنوان مشتقی فرعی، حاشيهاي و حتی موهوم از آن بخشِ برگزيده در نظر
-میگيرد. اگر ضحاک ترجيح نور بر ظلمت را به مرجعی بيرونی - مانند
-اصيلتر بودن يا طبيعی بودنِ اين برتري - باز میگرداند، سنمار مدعی
-میشود كه اصوالً ظلمتی وجود ندارد و تاريكی چيزي جز يكی از حاالت
-غياب نور نيست. به اين ترتيب، ظلمت به نور تحويل میشود و دو قطبِ
-جم، كه يکبار به كمک برداشت افالطون جايگزين پيوستار ميانشان شده
-بودند و بعد به دست ضحاک از هم جدا شده بودند، به يک قطبِ برگزيده
-فرو كاسته میشوند.

درباره ي جفتهاي متضاد معنايی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۲:۴۴

منوی ناوبری

جستجو