پیر-جوان

اصل سن

• کالبد، سیستمی است که در مسیر زمان دستخوش دگرگونی میشود.
• بخشی از این دگرگونی، به برنامه هایی ژنتیکی باز میگردد که در قالب دوره های فیزیولوژیکِ پیاپی اجرا میشوند.
• برخی دیگر به تغییر شکل تن و دگردیسی کارکردی بدن زیر فشار عوامل محیطی مربوط میشود.
• ترکیب این عوامل، به انباشت و رسوبگذاریِ تغییراتی در کالبد منتهی میشود که آن را سنِ فرد مینامیم.
• سن با شاخصهایی مانند درجه ى بارورى، حجم اطلاعات انباشته شده در حافظه (میزان تجربه)، مهارت و توانمندى بدنى ارزیابی
• میشود.

توهم بی زمانی

نادیده انگاشتنِ برنامه های درونی یادشده یا چشم پوشی از تأثیر عوامل بیرونیِ فرساینده، به این توهم میانجامد که کالبد همواره شکلِ کنونی خود را خواهد داشت و دگرگون نخواهد شد.

تله ی کودکوارگی

• انکارِ سن، باعث میشود تا خواستها و کردارهای من با شرایط زیستشناختیِ حاکم بر کالبدش که تحت تأثیر سن تعیین میشود، همخوانی نداشته باشد.
• در نتیجه من رفتارهایی را در پیش میگیرد که با توانایی و شرایط زیستی کالبدش سازگاری ندارد و باعث آسیب رساندن به وی میشود.

تله ی زَرمان

باور استوار به اینکه ترتیب و توالی و تأثیر عوامل مربوط به سن همواره ثابت و همسان هستند، باعث میشود تا من بر حسب وضعیتِ میانگین مردمِ هم ِسن خودش، خود را سالخورده و از کار افتاده فرض کند و به این ترتیب، از استفاده ی بهینه از کالبدی که میتواند سالمتر و تواناتر از حالت میانگین باشد، صرف نظر کند.

راهبرد زَمیاد

• بهینه ساختنِ روندهای سالخوردگی، که به مهار فرسودگیها و جلوگیری از آسیبها می انجامد، و از سوی دیگر از هر وضعیت بدنی و هر سنی بالاترین کارآیی را استخراج میکند.
• مانند زمین، جوان شدن بعد از دورانی از فرسودگی و سستی.

پرسش

• نمودهای پیری در سطوح فراز چیست؟
• آیا برنامه ای ژنتیکی برای پیر شدن وجود دارد؟
• سودهای تکاملی پیر شدن در موجودی مانند انسان چیست؟
• آیا میتوان روندهای تأثیر سن بر کالبد را مهار یا مدیریت کرد؟
• آیا میتوان از افزایش سن و سالخوردگی همچون تدبیری برای بیشتر کردن کارآیی و مهارت و توانمندی استفاده کرد؟

تمرین

• نشانه های سالخوردگی را در خود تشخیص دهید.
• کدام بخش از آن ساختاری و چه سهمی از آن کارکردی هستند؟
• چه بخشی از آن قابل پیشگیری یا مدیریت است؟