نیک ـ بد: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(←تمرین) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[اخلاقی ـ غیراخلاقی]] | ==='''کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):'''=== | ||
* [[اخلاقی ـ غیراخلاقی]] | |||
* [[نیکوکار ـ بدکار]] | |||
* [[اَشَوَن ـ اَشموغ]] | |||
<br /> | |||
<br /> | |||
==='''اصل اخلاق'''=== | ==='''اصل اخلاق'''=== | ||
* ارتباط [[من]] و [[دیگری]] به ظهور سپهری از شناخت منجر میشود که اخلاق نام دارد و در اطراف [[جم]] مرکزیِ نیک ـ بد آرایش یافته است. | |||
* در این نظام شناسایی، به جای صدور حکم علمی که در نظام [[دانایی]] و چارچوب [[حقیقت]] مرسوم است، [[داوری]] انجام می پذیرد، یعنی ارزش اخلاقی کردارها و تصمیم ها، و نه درجه ی واقعی بودن گزاره ها، ارزیابی می شود. | |||
* دستگاه اخلاقی ارزش کنشها را بر مبنای میزانِ [[قلبم]] تولیدشده در شبکه ی [[من ـ دیگری]] تعیین می کند و بر مبنای شیوه ی [[رمزگذاری]] قلبم مجموعه ای از راهبردهای پیشنهادی و باید ـ نبایدهای کارکردی را در من مستقر می کند. | |||
==='''تقید'''=== | ==='''تقید'''=== | ||
* تقید به معنای ایستایی و تغییرناپذیری اصول اخلاقی و تعبیر کردنشان همچون اصول موضوعه ای نقدناپذیر است، که به ناتوانی من در سازگاری با شرایط پیچیده منتهی میشود. | |||
* در این شرایط دستگاه اخلاقی مجموعه ای از اصول رفتاریِ نقدناپذیر و تغییرناکردنی تلقی میشوند که باید مستقل از شرایط رعایت شده و به کار بسته شوند. | |||
* در این حالت اخلاق همچون قید عمل می کند. | |||
<br /> | |||
==='''ولنگاری'''=== | ==='''ولنگاری'''=== | ||
* شک و تردید در اعتبار اصول اخلاقی به تن در ندادن به هیچ یک از محدودیتهای برخاسته از دستگاه اخلاقی منتهی میشود. | |||
* در نتیجه، من از پشتیبانی نظامی منسجم و قاعده مند از قواعد و [[راهبرد]]های عملیاتی که [[داوری]] و گزینش رفتار را برایش ممکن کند باز می ماند؛ انسجام رفتار من فرو میپاشد و پیروی از راهبردهای موضعی و تصادفیِ مربوط به [[بقا]]، [[لذت]]، [[معنا]] یا [[قدرت]] جایگزین آن میشوند. | |||
* این [[روند]]ها به طور انتخاب ناشده و برخاسته از محیط بر فرد عارض می شوند و دستیابی به یک منِ منسجم و [[مرکزدار]] را منتفی میسازند. | |||
<br /> | |||
==='''[[تله]] ی مقید'''=== | ==='''[[تله]] ی مقید'''=== | ||
* من به ماشینی برای اجرای مجموعه ای از اصول اخلاقی انتخاب ناشده و داده شده از سوی جامعه تبدیل میشود. | |||
* [[فرامن]] کاملا بر [[من]] چیره میشود و من همچون مهره ای در درون نهادهای اجتماعی عمل میکند و قواعد موضعی و محدود آن را به جای اصولی فراگیر و جاودانی تلقی می کند و به شکلی خودکار اجرایش میکند. | |||
<br /> | |||
==='''تله ی ولنگار'''=== | ==='''تله ی ولنگار'''=== | ||
* من به سیستمی چندپاره و نامنسجم با رفتاری واگرا و ناهماهنگ تبدیل می شود. | |||
* روندهای جاری در محیط من را به دنبال خود می کشد و رفتارهایش را تعیین می کند. | |||
* در نتیجه من به دنباله ای از جریان های پیرامون خود تبدیل میشود و [[مرکززدوده]] می گردد. | |||
<br /> | |||
<br /> | |||
==='''راهبرد رستم'''=== | ==='''راهبرد رستم'''=== | ||
* تأسیس دستگاهی اخلاقی که کاملا خودمدار و خودساخته باشد، و با تمام قوا پایبند ماندن به آن. | |||
مسلح بودنِ همیشگی به دستگاه اخلاقی نیرومند و منسجمی که همواره آمادگی اصلاح و بازبینی را دارد. | * آزادی تمام و کمال در بازتعریف و بازسازی اصول اخلاقی ، و آمادگی همیشگی برای نقد و نقض و جایگزینی خودخواسته ی این اصول، بی آنکه در وفاداری به این اصول و پیروی سرسختانه از اصولی که در «اینجا ـ اکنون» پذیرفته شده، خدشه ای وارد شود. | ||
* مسلح بودنِ همیشگی به دستگاه اخلاقی نیرومند و منسجمی که همواره آمادگی اصلاح و بازبینی را دارد. | |||
<br /> | |||
==='''پرسش'''=== | ==='''پرسش'''=== | ||
نسخهٔ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۱
کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):
اصل اخلاق
- ارتباط من و دیگری به ظهور سپهری از شناخت منجر میشود که اخلاق نام دارد و در اطراف جم مرکزیِ نیک ـ بد آرایش یافته است.
- در این نظام شناسایی، به جای صدور حکم علمی که در نظام دانایی و چارچوب حقیقت مرسوم است، داوری انجام می پذیرد، یعنی ارزش اخلاقی کردارها و تصمیم ها، و نه درجه ی واقعی بودن گزاره ها، ارزیابی می شود.
- دستگاه اخلاقی ارزش کنشها را بر مبنای میزانِ قلبم تولیدشده در شبکه ی من ـ دیگری تعیین می کند و بر مبنای شیوه ی رمزگذاری قلبم مجموعه ای از راهبردهای پیشنهادی و باید ـ نبایدهای کارکردی را در من مستقر می کند.
تقید
- تقید به معنای ایستایی و تغییرناپذیری اصول اخلاقی و تعبیر کردنشان همچون اصول موضوعه ای نقدناپذیر است، که به ناتوانی من در سازگاری با شرایط پیچیده منتهی میشود.
- در این شرایط دستگاه اخلاقی مجموعه ای از اصول رفتاریِ نقدناپذیر و تغییرناکردنی تلقی میشوند که باید مستقل از شرایط رعایت شده و به کار بسته شوند.
- در این حالت اخلاق همچون قید عمل می کند.
ولنگاری
- شک و تردید در اعتبار اصول اخلاقی به تن در ندادن به هیچ یک از محدودیتهای برخاسته از دستگاه اخلاقی منتهی میشود.
- در نتیجه، من از پشتیبانی نظامی منسجم و قاعده مند از قواعد و راهبردهای عملیاتی که داوری و گزینش رفتار را برایش ممکن کند باز می ماند؛ انسجام رفتار من فرو میپاشد و پیروی از راهبردهای موضعی و تصادفیِ مربوط به بقا، لذت، معنا یا قدرت جایگزین آن میشوند.
- این روندها به طور انتخاب ناشده و برخاسته از محیط بر فرد عارض می شوند و دستیابی به یک منِ منسجم و مرکزدار را منتفی میسازند.
تله ی مقید
- من به ماشینی برای اجرای مجموعه ای از اصول اخلاقی انتخاب ناشده و داده شده از سوی جامعه تبدیل میشود.
- فرامن کاملا بر من چیره میشود و من همچون مهره ای در درون نهادهای اجتماعی عمل میکند و قواعد موضعی و محدود آن را به جای اصولی فراگیر و جاودانی تلقی می کند و به شکلی خودکار اجرایش میکند.
تله ی ولنگار
- من به سیستمی چندپاره و نامنسجم با رفتاری واگرا و ناهماهنگ تبدیل می شود.
- روندهای جاری در محیط من را به دنبال خود می کشد و رفتارهایش را تعیین می کند.
- در نتیجه من به دنباله ای از جریان های پیرامون خود تبدیل میشود و مرکززدوده می گردد.
راهبرد رستم
- تأسیس دستگاهی اخلاقی که کاملا خودمدار و خودساخته باشد، و با تمام قوا پایبند ماندن به آن.
- آزادی تمام و کمال در بازتعریف و بازسازی اصول اخلاقی ، و آمادگی همیشگی برای نقد و نقض و جایگزینی خودخواسته ی این اصول، بی آنکه در وفاداری به این اصول و پیروی سرسختانه از اصولی که در «اینجا ـ اکنون» پذیرفته شده، خدشه ای وارد شود.
- مسلح بودنِ همیشگی به دستگاه اخلاقی نیرومند و منسجمی که همواره آمادگی اصلاح و بازبینی را دارد.
پرسش
- چرا اصول اخلاقی در تمام نظام های دینی و حقوقی ساختاری کمابیش یکسان دارند؟
- آیا میتوان این شباهت را به صورت جهانی بودن متغیرهای قلبم تفسیر کرد؟
- چرا و چگونه برخی از اصول اخلاقی قلبم را کاهش میدهند؟
- آیا میتوان این پدیده را به رمزگذاری افراطی و غیرعادی قلبم منسوب دانست؟
- چگونه و بر اساس چه سازوکاری یک اصل اخلاقی نقض شده و به اصلی دیگر تحول می یابد؟
تمرین
- دستگاه اخلاقی خود را بازبینی کرده و اصول آن را در قالبی سلسله مراتبی تدوین کنید.
- در مورد محتوای آن نقادانه بیندیشید.
