رده بندى بر مبناى ساخت معنايى

سادگى منشها

منشهای علمی

زبان كودكانه

زبان علمى

منشهاى شعرگونه

نبرد منشهای شعرگونه و علمی با یکدیگر

اثر بر ساير منشها

الف)‌منش خودكامه

ب)‌منشهاى روادار

مجرای انتقال منشها

منشهای نوشتی و نانوشتنی منشها را مى توان بر حسب صورتبندي شدن يا نشدنشان در اين نظامهاي نمادين، به دو گروهِ نوشتنى و نانوشتنى تقسيم كرد.

‌ الف) منشهاى نوشتنى آنهايى هستند كه قابليت رسوب كردن در نظامهاي نمادين ارتباطى را دارند و مى توانند مستقل از ذهن حاملشان در اين مجراها به صورت نهفته باقى بمانند. تمام منشهاى علمى و بخشى از منشهاى شعرگونه در اين مجموعه جاى مى گيرند.

ب) منشهاى نانوشتنى، آنهايى هستند كه به دليل پيچيدگى عناصر معنايى درونشان، به نمادهاى ثبت كننده ى گفتمان قابل ترجمه نيستند. انتقال اين منشها فقط زمانى موفق است كه شرايط وقوع ارتباط يا مجارى ارتباطى كمكى - مانند حالت چهره و حركات بدن - اطلاعاتِ اضافىِ مورد نياز براى رمزگشايىِ منش را در اختيار مخاطب قرار دهد.

تمام منشهاى نانوشتنى، از نوع شعرگونه هستند، اما همه ى منشهاى شعرگونه نانوشتنى نيستند.

خودِ شعر و تمام آثار هنرى حامل منشهاي مبهم و پيچيده اي با ارزش زيبايی شناسی هستند كه از مجراي نمادهايی – گاه تصويري و موسيقايی - «نوشته» می شوند.

با رشد روند فنآورى، به تدريج امكان ثبت بخش بيشترى از منشهاى عاطفى فراهم شده است. مثلا ضبط صوت امكان ثبت موسيقى و ضبط ويدئويى امكان ذخيره ى رقص يا تئاتر را فراهم آورده است. اين به آن معناست كه با گذر زمان، حوزه ى منشهاى نوشتنى در حال چيره شدن بر منشهاى نانوشتنى هستند و بخش بزرگترى از محتواي آن را در خود جذب مى نمايند.

پس يک راه براى رده بندى منشها، تقسيم بندىشان بر حسب ذخيره شدن يا نشدنشان در حافظه هاى غيرعصبى (كتاب، رايانه، فيلم، نوار كاست،...) است. راه ديگر، به شيوه ى تكثير شدنشان در اين مجارى ارتباطى مربوط مى شود. معيار اين رده بندى مى تواند بر مبناى دو نوع متغيرِ متفاوت تعريف شود: - نخست، ساختى كه منش در آن بستهبندى و رمزگذارى مىشود و براى مخاطبان ديگر فهميدنى مىگردد. منشها را بر مبناى مسيرى كه براى تكثير خود انتخاب مىكنند، مىتوان به دو دستهى اصلى تقسيم كرد. برخی در نظامهاي نمادينِ قراردادى - مانند زبان - صورتبندي مىشوند و از مجراى آنها تكثير مىگردند. برخی ديگر تنها در سطح شبكهى عصبى رمزگذارى مىشوند و توسط رفتارهاى حركتى به افراد ديگر منتقل مىگردند. اين دو دسته با منشهاى خودآگاه و ناخودآگاه همخوانی دارند. با توجه به غنى بودن ساختار نشانگانى- معنايیِ سطح خودآگاه، مجارى ارتباطىِ شكل گرفته در اين سطح بسيار پيچيدهترند، چرا كه ابزار بيانشان و تصويرهايى مانند ASL241 مىتواند گفتار، نوشتار، زبانهاى اشارهاى مانند فيلم باشد.