علیت - تصادف: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
علیت - تصادف یک جم [[شناخت]]ی است | |||
==کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی)== | |||
* [[جبر - اختیار]] | |||
* [[کل -جزء]] | |||
* [[عناصر/ روابط|عنصر ـ رابطه]] | |||
* [[سامان - آشوب]] | |||
<br /> | <br /> | ||
==اصل بخت== | |||
* [[هستی]] کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا [[پیچیده]]، در ارتباط است. | |||
* به عبارت دیگر، هستی در کل [[سیستم]]ی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند. | |||
* شبکه ی روابط میان اجزای این سیستمِ کلان چندان پیچیده و گیج کننده است که [[ذهن شناسنده]] آن را همچون [[آشوب]] و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی کاتوره ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن [[قانون]]مندی های ضروری برای پیش بینی [[رخداد]]های آینده را استخراج نماید. | |||
<br /> | |||
==علیت گرايی== | |||
* [[ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر [[سیستم]] [[هستی]] را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | |||
* آنگاه این قوانین علی به خودِ [[هستی]] منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت می یابند. | |||
<br /> | |||
== | |||
==[[تله]] ی [[اپوش]]== | |||
* پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و [[نمادِ]] منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | |||
<br /> | |||
<br /> | |||
== | ==[[راهبرد]] [[تیشتر]]== | ||
* توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | * توجه به زمینه ی [[آشوبناک]] پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | ||
* نتیجه، استفاده ی موضعی و [[کارکرد|کارکردگرایانه]] از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | * نتیجه، استفاده ی موضعی و [[کارکرد|کارکردگرایانه]] از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | ||
<br /> | |||
== | ==پرسش== | ||
* علیت دقیقاً یعنی چه؟ | * علیت دقیقاً یعنی چه؟ | ||
* در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟ | * در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟ | ||
| خط ۳۷: | خط ۴۵: | ||
== | ==تمرین== | ||
* یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | * یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | ||
* آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟ | * آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟ | ||
[[File:13.JPG|center]] | [[File:13.JPG|center]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۲۸
علیت - تصادف یک جم شناختی است
کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی)
اصل بخت
- هستی کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است.
- به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند.
- شبکه ی روابط میان اجزای این سیستمِ کلان چندان پیچیده و گیج کننده است که ذهن شناسنده آن را همچون آشوب و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی کاتوره ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن قانونمندی های ضروری برای پیش بینی رخدادهای آینده را استخراج نماید.
علیت گرايی
- ذهن شناسنده بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند.
- آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان مهروند رسمیت می یابند.
تله ی اپوش
- پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از هستی منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در مهروند به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند.
راهبرد تیشتر
- توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد تعادل میان این دو مفهوم منتهی میشود.
- نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند.
پرسش
- علیت دقیقاً یعنی چه؟
- در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟
- علیت بیشتر به رخداد مربوط است یا چیز؟
- علیت بیشتر بر عنصر تأکید دارد یا رابطه؟
- علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟
تمرین
- یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید.
- آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟
