شكست تقارن: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۳:۲۹

تغییرمسیر به:

شکست تقارن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+#تغییر_مسیر [[شکست تقارن]]
-''شكست تقارن (Symmetry Breaking) ورود خطراهه به يكى از مسيرهاى پيشارويش است، كه به انتخاب يك گزينه‏‌ى رفتارى توسط سيستم، و زايش اطلاعات مى‏‌انجامد.''
-----
-تجربه‏‌ى [[تقارن]] همواره موضعى و موقت است. [[سيستم]] نمى‏‌تواند بر سر چهارراه تقارن بايستد، و خطراهه نمى‌‏تواند بر محور زمان متوقف شود. نقطه‏‌ى تقارن، نقطه‌‏اى بر خطراهه است كه تجربه كردنش تنها در بازه‏‌ى زمانى كوتاهى ممكن است. به اين ترتيب، سیستم ناگزير است تا در نقاط تقارنى از ميان گزينه‏‌هاى پيش رويش يكى را برگزيند. سيستم قطعا يكى از رفتارهاى ممكن را از خود نشان خواهد داد. اين عبور از نقطه‏‌ى تقارنى، به معناى به هم خوردن توازن ميان گزينه‏‌هاست. سيستمى كه از نقطه‏‌ى تقارنى رد مى‏‌شود، با انتخاب خود وضعيت متقارن اوليه را از بين مى‏‌برد. ديگر گزينه‏‌ها هم ارز و هم‏زور نيست. چون سيستم يكى از آنها را بر بقيه ترجيح داده است. اين عبور از نقطه‏‌ى تقارنى، و از ميان بردن وضعيت متقارن را در نظريه‌‏ى سيستم‏‌ها، شكست تقارن مى‏‌نامند.
-شكست تقارن از چند نظر مهم است: نخست آن كه وضعيتى يكنواخت و يكدست را به حالتى تمايز يافته تبديل مى‌‏كند. به همين دليل هم شكست تقارن، ساز و كار اصلى زايش اطلاعات است. [[اطلاعات|مثالى]] كه در مورد توليد يك بيت (bit) داشتيم را به ياد مى‏‌آوريد؟ فرآيندى تصادفى مانند شير و خط افتادنِ يك سكه، نمونه‏‌اى مشهور از وضعيت متقارن است. سكه‏اى كه به هوا پرتاب مى‏‌شود، پرتابه‏‌ايست كه خطراهه‏‌اش تنها دو گزينه را پيشاروى خود دارد و به معناى واقعى كلمه با دوشاخه‌‏زايى روبرو مى‏‌شود. وقتى سكه بر جايى قرار مى‏‌گيرد، يكى از اين دو گزينه انتخاب مى‌‏شود و تقارن اوليه شكسته مى‏‌شود.
-در اين لحظه ديگر ما دو احتمالِ هم‏‌ارزِ شير يا خط را نداريم. بلكه يكى از اين دو را داريم و ديگرى از ميدان به در شده است. اين طرد همه‏‌ى گزينه‏‌ها به بهاى گزينش يكى از آنها، شكست تقارن است، و همان است كه اطلاعات را توليد مى‌‏كند. برگزيدن يكى از حروف الفباى فارسى (با تعبيرى ساده بينانه از الفبا)، شكست تقارنى است كه به توليد  5 بيت اطلاعات مى‌‏انجامد، و شير يا خط كردن به همين ترتيب تنها يك بيت ايجاد مى‏‌كند.
-فرآيندهايى كه با شكست تقارن پيوند خورده‏‌اند، از جنبه‏‌ى ديگرى هم اهميت دارند. چنان كه گفتيم، از ديد ناظرى بيرونى، امكان‌هاى پيشاروى سيستم هم‌‏ارز مى‌‏نمايند، و بنابراين رفتار آينده‌‏ى سيستم قابل پيش‌‏بينى نيست. بنابراين، آنچه كه در جريان شكست تقارن رخ مى‏‌دهد، به خودِ سيستم مربوط مى‏‌شود. در صورتى كه ساختار درونى سيستم چنان پيچيده باشد كه به سازوكارى براى سامان دادن به اين شكست‌هاى تقارن مسلح شده باشد، رفتار سيستم از حالت آماری و تصادفی خارج می‌شود و به مرتبه‌ي‌ [[كنش|كنشی]] انتخابگرانه ارتقا می‌یابد. در غیابِ مرکزِ انتخابگر درونی، در نقاط تقارنی رفتارى تصادفى بروز می‌کند. از اين روست كه پاسخ شما به دو راهى عمرِ بيشتر يا پول بيشتر، انتخاب، و نتيجه‌‏ى شير و خط تصادف قلمداد مى‏‌شود.

شكست تقارن: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۳:۲۹

منوی ناوبری

جستجو