انتخاب - اجبار: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
==کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی)== | |||
* [[جبر - اختیار]] | |||
* [[کل -جزء]] | |||
* [[عناصر/ روابط|عنصر ـ رابطه]] | |||
* [[سامان - آشوب]] | |||
<br /> | <br /> | ||
== | ==اصل بخت== | ||
* [[هستی]] کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است. | * [[هستی]] کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است. | ||
* به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند. | * به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند. | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۳: | ||
== | ==علیت گرايی== | ||
* [[دستگاه شناسنده|ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | * [[دستگاه شناسنده|ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | ||
* آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت مییابند. | * آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت مییابند. | ||
<br /> | |||
<br /> | |||
== | ==[[تله]] ی [[اپوش]]== | ||
* پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | |||
<br /> | |||
== | ==[[راهبرد]] [[تیشتر]]== | ||
* توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | * توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | ||
* نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | * نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | ||
<br /> | |||
<br /> | |||
== | ==پرسش== | ||
* [[علیت - تصادف|علیت]] دقیقاً یعنی چه؟ | * [[علیت - تصادف|علیت]] دقیقاً یعنی چه؟ | ||
* در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟ | * در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟ | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۷: | ||
* علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟ | * علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟ | ||
<br /> | |||
== | ==تمرین== | ||
* یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | * یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | ||
* آیا به راستی | * آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟ | ||
[[File:15.JPG|center]] | [[File:15.JPG|center]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۲۱
کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی)
اصل بخت
- هستی کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است.
- به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند.
- شبکه ی روابط میان اجزای این سیستمِ کلان چندان پیچیده و گیج کننده است که ذهن شناسنده آن را همچون آشوب و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی کاتوره ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن قانونمندی های ضروری برای پیش بینی رخدادهای آینده را استخراج نماید.
علیت گرايی
- ذهن شناسنده بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند.
- آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان مهروند رسمیت مییابند.
تله ی اپوش
- پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از هستی منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در مهروند به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند.
راهبرد تیشتر
- توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد تعادل میان این دو مفهوم منتهی میشود.
- نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند.
پرسش
- علیت دقیقاً یعنی چه؟
- در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟
- علیت بیشتر به رخداد مربوط است یا چیز؟ بیشتر بر عنصر تأکید دارد یا رابطه؟
- علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟
تمرین
- یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید.
- آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟
