انتخاب - اجبار: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):''' | ==='''کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):'''=== | ||
* [[جبر - اختیار]] | |||
* [[کل -جزء]] | |||
* [[عناصر/ روابط|عنصر ـ رابطه]] | |||
* [[سامان - آشوب]] | |||
<br /> | <br /> | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۶: | ||
* [[دستگاه شناسنده|ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | * [[دستگاه شناسنده|ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | ||
* آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت مییابند. | * آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت مییابند. | ||
<br /> | |||
<br /> | |||
==='''[[تله]] ی [[اپوش]]''':=== | ==='''[[تله]] ی [[اپوش]]''':=== | ||
: پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | : پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | ||
<br /> | |||
==='''[[راهبرد]] [[تیشتر]]''':=== | ==='''[[راهبرد]] [[تیشتر]]''':=== | ||
* توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | * توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | ||
* نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | * نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | ||
<br /> | |||
<br /> | |||
| خط ۳۵: | خط ۳۷: | ||
* علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟ | * علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟ | ||
<br /> | |||
==='''تمرین'''=== | ==='''تمرین'''=== | ||
* یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | * یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | ||
* آیا به راستی | * آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟ | ||
[[File:15.JPG|center]] | [[File:15.JPG|center]] | ||
نسخهٔ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۲:۳۲
کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):
اصل بخت:
- هستی کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است.
- به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند.
- شبکه ی روابط میان اجزای این سیستمِ کلان چندان پیچیده و گیج کننده است که ذهن شناسنده آن را همچون آشوب و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی کاتوره ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن قانونمندی های ضروری برای پیش بینی رخدادهای آینده را استخراج نماید.
علیت گرايی:
- ذهن شناسنده بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند.
- آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان مهروند رسمیت مییابند.
تله ی اپوش:
- پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از هستی منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در مهروند به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند.
راهبرد تیشتر:
- توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد تعادل میان این دو مفهوم منتهی میشود.
- نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند.
پرسش
- علیت دقیقاً یعنی چه؟
- در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟
- علیت بیشتر به رخداد مربوط است یا چیز؟ بیشتر بر عنصر تأکید دارد یا رابطه؟
- علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟
تمرین
- یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید.
- آیا به راستی «علت» آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟
