انتخاب - اجبار: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(←تمرین) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):''' | |||
<br /> | |||
[[جبر - اختیار]] | |||
<br /> | |||
[[کل -جزء]] | |||
<br /> | |||
[[عناصر/ روابط|عنصر ـ رابطه]] | |||
<br /> | |||
[[سامان ـ آشوب]] | |||
==='''اصل بخت''':=== | ==='''اصل بخت''':=== | ||
* [[هستی]] کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است. | |||
* به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند. | |||
* شبکه ی روابط میان اجزای این [[سیستمِ کلان]] چندان پیچیده و گیج کننده است که ذهن شناسنده آن را همچون [[آشوب]] و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی [[کاتوره]] ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن قانونمندی های ضروری برای پیش بینی [[رخداد]]های آینده را استخراج نماید. | |||
==='''علیت گرايی''':=== | ==='''علیت گرايی''':=== | ||
* [[ذهن شناسنده]] بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند. | |||
* آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان [[مهروند]] رسمیت مییابند. | |||
==='''[[تله]] ی اپوش''':=== | ==='''[[تله]] ی [[اپوش]]''':=== | ||
:پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | : پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از [[هستی]] منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در [[مهروند]] به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند. | ||
==='''[[راهبرد]] تیشتر''':=== | ==='''[[راهبرد]] [[تیشتر]]''':=== | ||
* توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد [[تعادل]] میان این دو مفهوم منتهی میشود. | |||
* نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند. | |||
==='''پرسش'''=== | ==='''پرسش'''=== | ||
* [[علیت - تصادف|علیت]] دقیقاً یعنی چه؟ | |||
* در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟ | |||
* علیت بیشتر به [[رخداد]] مربوط است یا [[چیز]]؟ بیشتر بر [[عنصر]] تأکید دارد یا [[رابطه]]؟ | |||
* علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟ | |||
===تمرین=== | ==='''تمرین'''=== | ||
* یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید. | |||
* آیا به راستی »علت« آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟ | |||
[[File:15.JPG|center]] | [[File:15.JPG|center]] | ||
نسخهٔ ۶ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۷
کلیدواژههای خویشاوند (مفهومی):
جبر - اختیار
کل -جزء
عنصر ـ رابطه
سامان ـ آشوب
اصل بخت:
- هستی کلیتی یکپارچه و درهم تنیده است که هر بخش آن با تمام بخشهای دیگر، به شکلی سرراست یا پیچیده، در ارتباط است.
- به عبارت دیگر، هستی در کل سیستمی است که عناصرش همگی به هم متصل هستند.
- شبکه ی روابط میان اجزای این سیستمِ کلان چندان پیچیده و گیج کننده است که ذهن شناسنده آن را همچون آشوب و هرج و مرجی فراگیر در نظر میگیرد تا بتواند در زمینه ی کاتوره ایِ آن نظمها و تکرارها و الگوهایی از شباهت را تشخیص داده و بر مبنای آن قانونمندی های ضروری برای پیش بینی رخدادهای آینده را استخراج نماید.
علیت گرايی:
- ذهن شناسنده بخشی اندک، موضعی و معمولا دلخواسته و خودآفریده از روابط میان عناصر سیستم هستی را تشخیص داده و آن را در قالب قواعدی علی صورتبندی میکند.
- آنگاه این قوانین علی به خودِ هستی منسوب میشوند و همچون شالوده های حاکم بر جریان مهروند رسمیت مییابند.
تله ی اپوش:
- پذیرش ماهیت ذاتی روابط علی و فرضِ فراگیری و شمول کامل آنان، به تصویری مکانیکی و ساده انگارانه از هستی منتهی میشود که در آن امرشگفتِ جاری در مهروند به سادگی با چند برچسب زبانی و نمادِ منسوب به علتهای اصلی، توضیح داده می شوند.
راهبرد تیشتر:
- توجه به زمینه ی آشوبناک پیرامون نظم های علی، به ایجاد تعادل میان این دو مفهوم منتهی میشود.
- نتیجه، استفاده ی موضعی و کارکردگرایانه از روابط علی و قواعد استنتاج شده بر مبنای آن است، بی آنکه این قواعد به مرتبه ی امری استعلایی و وجودی برکشیده شوند.
پرسش
- علیت دقیقاً یعنی چه؟
- در چه شرایطی چیزی علت چیزی دیگر پنداشته میشود؟
- علیت بیشتر به رخداد مربوط است یا چیز؟ بیشتر بر عنصر تأکید دارد یا رابطه؟
- علیت در علم فیزیک امروزین چگونه فهم میشود؟
تمرین
- یک رابطه ی علی را در تجرب هی روزان هی خود تشخیص دهید.
- آیا به راستی »علت« آفریننده، زاینده، و علتِ معلول است؟
