https://wiki.soshians.net//index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BBکهنترین اشاره به ایزد و دین «زروان» - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-15T04:49:17Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.7https://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1257&oldid=prevBehnoosh: صفحه را خالی کرد2017-06-03T17:13:33Z<p>صفحه را خالی کرد</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۷:۱۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهنترین اشاره به زروان به عنوان ایزدی با دین مجزا، به اودِموس رودسی (370-300 پ.م) مربوط میشود که در دوران انقراض هخامنشیان میزیست. اودموس با واسطهی دمشقی که در عصر ساسانیان بخشی از نوشتارهای او را در «مسائل و راهحلهای اصل نخست» نقل کرده، گفته که پارسیان فرقهای در میان خود دارند که زمان و مکان را میپرستند و این دو را زایندهی تمام خدایان میدانند. بهویژه این نکته تصریح شده که پارسها اعتقاد دارند زمان پدرِ دو نیروی روشنایی و تاریکی، یعنی اهورامزدا و اهریمن است. چند قرن بعد از عصر اودموس، ردپایی از خدایی بزرگ را با این نام در ایران شرقی میبینیم. چنان که سغدیان بودایی برهما، خدای بزرگ هندوان را در فرهنگ خود با نام «زَروا» میشناختند و هنگام ترجمهی متونی که نام برهما در آن به کار رفته بود، با این اسم او را مینامیدند. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><small>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</small> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''نوشتههای مرتبط:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زروان در کتیبههای باستان]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1254&oldid=prevBehnoosh در ۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۷:۱۱2017-06-03T17:11:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۷:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''نوشتههای مرتبط:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''نوشتههای مرتبط:'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام «زروان» </del>در کتیبههای باستان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زروان </ins>در کتیبههای باستان]]</div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1245&oldid=prevBehnoosh در ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۵2017-06-01T18:15:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><small>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</small> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><small>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</small> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''نوشتههای مرتبط:'''</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[نام «زروان» در کتیبههای باستان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[نام «زروان» در کتیبههای باستان]]</div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1244&oldid=prevBehnoosh در ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۴2017-06-01T18:14:21Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><small>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</small></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><small>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</small> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نام «زروان» در کتیبههای باستان]]</ins></div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1242&oldid=prevBehnoosh در ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۷2017-06-01T18:07:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sub</del>>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sub</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">small</ins>>وکیلی، شروین. ''اسطورهشناسی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">small</ins>></div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1241&oldid=prevBehnoosh در ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۵2017-06-01T18:05:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><sub>وکیلی، شروین. ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسطورهی </del>ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</sub></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><sub>وکیلی، شروین. ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسطورهشناسی </ins>ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</sub></div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1239&oldid=prevBehnoosh در ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۴2017-06-01T18:04:51Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><sub>وکیلی، شروین. ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسطورهی </del>ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</sub></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><sub>وکیلی، شروین. ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسطورهی </ins>ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</sub></div></td></tr>
</table>Behnooshhttps://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D9%87%D9%86%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF_%D9%88_%D8%AF%DB%8C%D9%86_%C2%AB%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB&diff=1238&oldid=prevBehnoosh: صفحهای جدید حاوی «کهنترین اشاره به زروان به عنوان ایزدی با دین مجزا، به اودِموس رودسی (370-300 پ....» ایجاد کرد2017-06-01T18:04:27Z<p>صفحهای جدید حاوی «کهنترین اشاره به زروان به عنوان ایزدی با دین مجزا، به اودِموس رودسی (370-300 پ....» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>کهنترین اشاره به زروان به عنوان ایزدی با دین مجزا، به اودِموس رودسی (370-300 پ.م) مربوط میشود که در دوران انقراض هخامنشیان میزیست. اودموس با واسطهی دمشقی که در عصر ساسانیان بخشی از نوشتارهای او را در «مسائل و راهحلهای اصل نخست» نقل کرده، گفته که پارسیان فرقهای در میان خود دارند که زمان و مکان را میپرستند و این دو را زایندهی تمام خدایان میدانند. بهویژه این نکته تصریح شده که پارسها اعتقاد دارند زمان پدرِ دو نیروی روشنایی و تاریکی، یعنی اهورامزدا و اهریمن است. چند قرن بعد از عصر اودموس، ردپایی از خدایی بزرگ را با این نام در ایران شرقی میبینیم. چنان که سغدیان بودایی برهما، خدای بزرگ هندوان را در فرهنگ خود با نام «زَروا» میشناختند و هنگام ترجمهی متونی که نام برهما در آن به کار رفته بود، با این اسم او را مینامیدند. <br />
<br />
<br />
گفتار اودموس، شاهدی بر این دعوی است که زروان با نقشِ ویژهی خویش در مقام پدر اهورامزدا و اهریمن، از زمانی بسیار دور در میان ایرانیان پرستیده میشده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پراکندگی این آیین در عصر ساسانی، و این حقیقت که اودموس راوی فرهنگ استانهای باختر شاهنشاهی هخامنشی بوده، میتوان چنین نتیجه گرفت که زروان در آغاز ایزدی بوده که بهویژه در ماد و ایران غربی نفوذ داشته است. بر مبنای همین شاهد، هنینگ حدس زده که تبدیل شدنِ آیین زروان به یک کیشِ دارای مناسک مستقل در نیمهی دوم حکومت هخامنشیان تحقق یافته باشد. <br />
<br />
<sub>وکیلی، شروین. ''اسطورهی ایزدان ایرانی''، نشر شورآفرین، تهران، 1395 (ص 98)</sub></div>Behnoosh