https://wiki.soshians.net//index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8Cکران مندی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-15T06:22:38Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.7https://wiki.soshians.net//index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C&diff=507&oldid=prevKeyvan Sarreshteh: صفحهای جدید حاوی «''كرانمندى عبارت است از محدود بودنِ ساختار به مرزى مشخص، كه بر روى خود بسته ...» ایجاد کرد2014-03-12T09:25:58Z<p>صفحهای جدید حاوی «''كرانمندى عبارت است از محدود بودنِ ساختار به مرزى مشخص، كه بر روى خود بسته ...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>''كرانمندى عبارت است از محدود بودنِ ساختار به مرزى مشخص، كه بر روى خود بسته شود.''<br />
<br />
----<br />
<br />
[[گذار حالت]]، اگر حالتى پايدار و متعادل به خود بگيرد -مثل زمانى كه سطح آب و فشار بخار آب در هواى فرازِ آن برابر هستند،- مرزبنديهاى [[ساختار]] را هم نشان مىدهد. [[كاركرد]]، با قوانين [[تقارن|تقارنىِ]] پويا و سيالش، و با روندهاى دگرگون شونده و زمانمندش، پديدارى پيوسته و مداوم است. در مقابل، ساختار با تنبلى و ماندِ ذاتىاش، و با [[رخداد|رخدادهاى]] منفرد و غيرتاريخىاش، بسترى است كه [[حالت]] در آن جارى مىشود، و در ظرف آن به حد و مرزهایى مشخص محدود مىگردد.<br />
<br />
كاركرد، سيرى پيوسته و پوياست كه بر ساختار اثر مىكند و حالت آن را دگرگون مىكند. تحول پيوستهى كاركرد، به انقلابهاى گسستهى ساختارى منتهى مىشود. يك مثالِ برجستهى آن را مىتوان از جامعهى خودمان آورد. تغييرات خُرد و پيوستهى ناشى از كاركرد مدرنيته -ورود صنعت چاپ، ورود افكار مدرن و...- به گسست ساختارىِ انقلاب مشروطه منتهى شدند، با گذار حالتى آشكار در ساختارِ نهادهاى اجتماعى و ديوانسالارى و سازماندهى دولتى. <br />
<br />
گسست در ساختار، پديدهى كرانمندى را ايجاد مىكند. كرانمندى، عبارت است از محدود بودنِ ساختار به مرزى مشخص، و بسته شدنِ اين مرزها به روى خود، به طورى كه بخشى با حالت خاصش، از بخشهاى ديگر كه حالتى متفاوت دارند، جدا شود.<br />
<br />
همهى [[سيستم|سيستمها]] ساختارى كرانمند دارند. حد و مرز سيستم، كرانى است كه حالت سيستم را از حالت محيط جدا مىكند و از گذار حالت اولى به دومى -كه همان تعادل با محيط و مرگ است،- جلوگيرى مىكند. مرز سيستم، بر روى خود بسته مىشود، يعنى محدودهاى بسته و منزوى از فضا و زمان را در انحصار خود مىگيرد و به اين ترتيب بخشى از محيطِ گسترده و بيكران را از دل آن جدا مىكند. كرانمندى، خصلت ساختارىِ سيستمهاست. تنها چيزِ بيكرانه، محيط است، و به همين دليل هم مىتواند به عنوان دستگاه لخت و مرجعى براى شناسايى ساير سيستمهاى مقيم آن رفتار كند. سيستمهاى كرانمند، در زمينهى محيطِ بيكرانه يكديگر را شناسايى مىكنند و با هم وارد اندركنش مىشوند.<br />
<br />
گذار حالت مىتواند كلى يا جزئى باشد. به بيان ديگر، گذار حالت مىتواند كلِ سيستم (يا [[زيرسيستم]]) را شامل شود، يا نشود. سيستم در نقطهى كورى، ممكن است يكى از [[خطراهه|خطراهههاى]] پيشارويش را برگزيند، يا بيشتر از يكى از آنها را انتخاب كند. خطراههاى كه با گذر از نقطهى تقارن در بيش از يك خطراههى پيشارويش جريان يابد، سيستمى را [[بازنمايى]] مىكند كه يك حالت اوليهاش در جريان گذارِ حالت به چند حالتِ متمايز تفكيك شده است. اين تفكيك شدنِ يك حالت به چند حالت، همان [[تمايز]] است.<br />
<br />
ظرفى محلول آب و نمك غليظ كه به تدريج به دو حالتِ مايع (آب نمك) و جامد (بلورهاى نمكِ متبلور شده در ظرف) مىشكند، سادهترين نمونه از اين تفكيك شدنِ حالتها به دليل انتخابِ همزمانِ چند گزينه در نقطهى تقارن است.<br />
<br />
يك نمونهى پيچيدهترِ آن، تفكيك شدنِ سلولهاى [[همریختی|همريختِ]] جنين به دو نوع سلولِ آندودرمى و اكتودرمى در داخل و خارج بدن جنين است. <br />
<br />
<br />
[[رده: کلیدواژه]] [[رده: نظریه سیستمهای پیچیده]]</div>Keyvan Sarreshteh