پرسش از موضوع اندیشه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan: /* نگرش شناخت‌شناسانه شبستری */

2023-10-18T14:10:00Z

نگرش شناخت‌شناسانه شبستری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۰
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	<br />		<br />

	==نگرش شناخت‌شناسانه شبستری==		===نگرش شناخت‌شناسانه شبستری===
	* تا اینجای کار موضع شبستری شباهتی چشمگیر به آرای فلسفه‌ستیزانی مثل غزالی دارد که اندیشیدن را خارج از دایره‌ای مجاز و بی‌خطر، ممنوع می‌دانستند. اما کاربرد ویژه‌ای که برای اشاره به هستی یکپارچه دارد و اصرارش بر نامیدن آن با کلمه‌ی حق، گفتمان او را از متشرعان متمایز می‌سازد.		* تا اینجای کار موضع شبستری شباهتی چشمگیر به آرای فلسفه‌ستیزانی مثل غزالی دارد که اندیشیدن را خارج از دایره‌ای مجاز و بی‌خطر، ممنوع می‌دانستند. اما کاربرد ویژه‌ای که برای اشاره به هستی یکپارچه دارد و اصرارش بر نامیدن آن با کلمه‌ی حق، گفتمان او را از متشرعان متمایز می‌سازد.
	* اما در بیت‌های بعدی اشاره‌‌هایی دارد که نگاهش را از موضع متشرعانه جدا می‌کند. چون به همان ترتیبی که عقل انسانی را برای ادراک نور حق نابسنده تشخیص داده بود، فرشتگان را نیز -که نماد خردمندی هستند- فروپایه‌تر ازاین مقام قلمداد می‌کند:		* اما در بیت‌های بعدی اشاره‌‌هایی دارد که نگاهش را از موضع متشرعانه جدا می‌کند. چون به همان ترتیبی که عقل انسانی را برای ادراک نور حق نابسنده تشخیص داده بود، فرشتگان را نیز -که نماد خردمندی هستند- فروپایه‌تر ازاین مقام قلمداد می‌کند:
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	::چو نور او ملک را پر بسوزد خرد را جمله پا و سر بسوزد		::چو نور او ملک را پر بسوزد خرد را جمله پا و سر بسوزد
	* این بیت‌ها اشاره به حدیثی است در شرح وقایع معراج: «فَلَمَّا بَلَغَ إِلَى سِدْرَهِ الْمُنْتَهَى فَانْتَهَى إِلَى الْحُجُبِ فَقَالَ جَبْرَئِیلُ تَقَدَّمْ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَیْسَ لِى أَنْ أَجُوزَ هَذَا الْمَکَانَ وَ لَوْ دَنَوْتُ أَنْمُلَهً لَاحْتَرَقْتُ». یعنی «پس چون (پیامبر) به سدره‌المنتهى رسید، راهش به آنجایی که پرده‌ها هستند ختم شد. پس جبرئیل گفت: پیش رو ای رسول الله، برای من ممکن نیست از این مکان پیشتر بروم که اگر به قدر بند انگشتى نزدیک شوم، به یقین مى سوزم».		* این بیت‌ها اشاره به حدیثی است در شرح وقایع معراج: «فَلَمَّا بَلَغَ إِلَى سِدْرَهِ الْمُنْتَهَى فَانْتَهَى إِلَى الْحُجُبِ فَقَالَ جَبْرَئِیلُ تَقَدَّمْ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَیْسَ لِى أَنْ أَجُوزَ هَذَا الْمَکَانَ وَ لَوْ دَنَوْتُ أَنْمُلَهً لَاحْتَرَقْتُ». یعنی «پس چون (پیامبر) به سدره‌المنتهى رسید، راهش به آنجایی که پرده‌ها هستند ختم شد. پس جبرئیل گفت: پیش رو ای رسول الله، برای من ممکن نیست از این مکان پیشتر بروم که اگر به قدر بند انگشتى نزدیک شوم، به یقین مى سوزم».
			<br />

	* این حدیث و آن بیت‌ها جای بحث فراوان دارند. شبستری می‌گوید اگر چشمی بتواند نور حق را درک کند، دیگر نیازی به شنیدن گفتار فرشته‌ی وحی یعنی جبرئیل نخواهد داشت. این جمله که در تفسیری افراطی می‌تواند تعریضی به پیامبر اسلام باشد، در ملایم‌ترین حالت بی‌نیازی از شرح و محتوای وحی را برای سالکان نشان می‌دهد. چون فرشتگان هرچند برگزیده و والا هستند، اما در موقعیت «همراهی با خداوند» قرار ندارند. چرا که اگر فرشتگان از حدی به وی نزدیکتر شوند، نور حق بال‌هایشان را خواهد سوزاند و خردشان را متلاشی خواهد ساخت.		* این حدیث و آن بیت‌ها جای بحث فراوان دارند. شبستری می‌گوید اگر چشمی بتواند نور حق را درک کند، دیگر نیازی به شنیدن گفتار فرشته‌ی وحی یعنی جبرئیل نخواهد داشت. این جمله که در تفسیری افراطی می‌تواند تعریضی به پیامبر اسلام باشد، در ملایم‌ترین حالت بی‌نیازی از شرح و محتوای وحی را برای سالکان نشان می‌دهد. چون فرشتگان هرچند برگزیده و والا هستند، اما در موقعیت «همراهی با خداوند» قرار ندارند. چرا که اگر فرشتگان از حدی به وی نزدیکتر شوند، نور حق بال‌هایشان را خواهد سوزاند و خردشان را متلاشی خواهد ساخت.
	::* پس مسیری که شبستری برای شناسایی حق پیشنهاد می‌کند با راه مرسوم دینی که مبتنی بر عبادت عابدان و قربانی جهت قرب است، تفاوت دارد. در این جا سالک خارج از [[سلسله مراتب]] فرشتگان و بر فرازشان جای می‌گیرد و به جای شنیدن سخن خداوند و گفتگو با پیک و رسول او، دیدن‌اش و بودن با او را بر می‌گزیند.		* پس مسیری که شبستری برای شناسایی حق پیشنهاد می‌کند با راه مرسوم دینی که مبتنی بر عبادت عابدان و قربانی جهت قرب است، تفاوت دارد. در این جا سالک خارج از [[سلسله مراتب]] فرشتگان و بر فرازشان جای می‌گیرد و به جای شنیدن سخن خداوند و گفتگو با پیک و رسول او، دیدن‌اش و بودن با او را بر می‌گزیند.
	::بود نور خِرد در ذات، انور به سان چشم سر در چشمه خور		::بود نور خِرد در ذات، انور به سان چشم سر در چشمه خور
	::چو مبصَر با بصر نزدیک گردد بصر ز ادراک آن تاریک گردد		::چو مبصَر با بصر نزدیک گردد بصر ز ادراک آن تاریک گردد
			<br />

	* شبستری اصولا گرایشی به شناخت‌شناسی دارد و اینجا هم باز به استعاره‌های مبتنی بر شناسایی باز می‌گردد. می‌گوید نوری که از خرد بر می‌تابد و برای درک پدیدارها سودمند است، در برابر سرشت نور مطلق –یعنی حق یا هستیِ کل- فروغ خود را از دست می‌دهد. درست مانند چشمی که از دید قدما در میان عناصر تشکیل دهنده‌اش آتش غلبه دارد، اما وقتی به خورشید می‌نگرد، تیره می‌گردد.		* شبستری اصولا گرایشی به شناخت‌شناسی دارد و اینجا هم باز به استعاره‌های مبتنی بر شناسایی باز می‌گردد. می‌گوید نوری که از خرد بر می‌تابد و برای درک پدیدارها سودمند است، در برابر سرشت نور مطلق –یعنی حق یا هستیِ کل- فروغ خود را از دست می‌دهد. درست مانند چشمی که از دید قدما در میان عناصر تشکیل دهنده‌اش آتش غلبه دارد، اما وقتی به خورشید می‌نگرد، تیره می‌گردد.
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* در آمیختگی جفت‌های متضاد معنایی */

2023-10-17T14:38:40Z

در آمیختگی جفت‌های متضاد معنایی

نمایش تغییرات

Mehrdad.akhavan: /* در آمیختگی جفت‌های متضاد معنایی */

2023-10-17T05:15:37Z

در آمیختگی جفت‌های متضاد معنایی

Mehrdad.akhavan: /* تنکارشناسی باستانی چشم در ایران */

2023-10-17T05:13:50Z

تنکارشناسی باستانی چشم در ایران

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۳
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	* استعاره‌ی شبستری بر اساس همین کالبدشناسی قدیمی –و البته نادرست- استوار شده است. او معتقد است نوری در چشم هست که به اطراف می‌تابد و با افتادن بر اشیاء آن‌ها را مشاهده‌پذیر می‌سازد. درست همچنان که نور خرد از مجرای پرسش با چیزها و رخدادها ارتباط برقرار می‌کند و آن‌ها را روشن می‌سازد. اما همین چشمی که نوری در خود دارد، وقتی به خورشید خیره می‌شود، فروغ خود را در برابر این منبع عظیم نور از دست می‌دهد و به کوری موقت دچار می‌گردد.		* استعاره‌ی شبستری بر اساس همین کالبدشناسی قدیمی –و البته نادرست- استوار شده است. او معتقد است نوری در چشم هست که به اطراف می‌تابد و با افتادن بر اشیاء آن‌ها را مشاهده‌پذیر می‌سازد. درست همچنان که نور خرد از مجرای پرسش با چیزها و رخدادها ارتباط برقرار می‌کند و آن‌ها را روشن می‌سازد. اما همین چشمی که نوری در خود دارد، وقتی به خورشید خیره می‌شود، فروغ خود را در برابر این منبع عظیم نور از دست می‌دهد و به کوری موقت دچار می‌گردد.
	<br />		<br />
			==در آمیختگی [[جفت‌های متضاد معنایی]]==
	* شبستری می‌گوید به همین ترتیب خرد هم وقتی با هستی مطلق (که نور است) روبرو می‌شود، خیره می‌گردد و درخشندگی‌اش از بین می‌رود. او می‌تواند همین جا بحث را ختم کند و مانند دیگر همفکرانش به بی‌کقایتی خرد و نابسنده بودن عقل در شناسایی امر مطلق حکم کند و بگذرد. اما چنین نمی‌کند و این استعاره‌ی معرفت‌شناسانه را به گزاره‌ای هستی‌شناسانه برمی‌کشد.		* شبستری می‌گوید به همین ترتیب خرد هم وقتی با هستی مطلق (که نور است) روبرو می‌شود، خیره می‌گردد و درخشندگی‌اش از بین می‌رود. او می‌تواند همین جا بحث را ختم کند و مانند دیگر همفکرانش به بی‌کقایتی خرد و نابسنده بودن عقل در شناسایی امر مطلق حکم کند و بگذرد. اما چنین نمی‌کند و این استعاره‌ی معرفت‌شناسانه را به گزاره‌ای هستی‌شناسانه برمی‌کشد.
	<br />		<br />
	::سیاهی گر بدانی نورِ ذات است به تاریکی درونْ آب حیات است		::سیاهی گر بدانی نورِ ذات است به تاریکی درونْ آب حیات است
	*یعنی می‌گوید آن تیرگی‌ای که از برخورد خرد با ذات حق یا چشم با خورشید پدید می‌آید، امری عدمی و اختلالی ساده نیست، بلکه خود جنبه‌ی وجودی دارد. گویی که آن خاستگاه کور کننده‌ی نور، دقیقا به خاطر همین خصلت کور کننده‌اش، بیشتر با تاریکی پیوند داشته باشد تا نور. به این ترتیب ادعایی شگفت‌انگیز مطرح می‌کند و می‌گوید نور حق، سیاه‌رنگ است. لاهیجی در شرح این بیت مکاشفه‌ای از خویشتن را نقل می‌کند و می‌گوید دیده که در دنیایی مینویی است و کوه و صحرا از نورهایی به رنگ سرخ و زرد و سپید پوشیده شده است، اما ناگهان نوری سیاه همه جا را فرا گرفت و کوه و صحرا را پوشاند و او را در خود غرقه و از خود بی‌خود کرد.		<br />

			* یعنی می‌گوید آن تیرگی‌ای که از برخورد خرد با ذات حق یا چشم با خورشید پدید می‌آید، امری عدمی و اختلالی ساده نیست، بلکه خود جنبه‌ی وجودی دارد. گویی که آن خاستگاه کور کننده‌ی نور، دقیقا به خاطر همین خصلت کور کننده‌اش، بیشتر با تاریکی پیوند داشته باشد تا نور. به این ترتیب ادعایی شگفت‌انگیز مطرح می‌کند و می‌گوید نور حق، سیاه‌رنگ است. لاهیجی در شرح این بیت مکاشفه‌ای از خویشتن را نقل می‌کند و می‌گوید دیده که در دنیایی مینویی است و کوه و صحرا از نورهایی به رنگ سرخ و زرد و سپید پوشیده شده است، اما ناگهان نوری سیاه همه جا را فرا گرفت و کوه و صحرا را پوشاند و او را در خود غرقه و از خود بی‌خود کرد.
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan در ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۱

2023-10-17T05:11:40Z

نمایش تغییرات

Mehrdad.akhavan در ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۴

2023-10-17T05:04:00Z

نمایش تغییرات

Mehrdad.akhavan: صفحه‌ای جدید حاوی «شبستری بخش ششم «گلشن راز» را به یک بیت هروی اختصاص داده، با دو پرسش: کدامین ...» ایجاد کرد

2023-10-12T03:58:26Z

صفحه‌ای جدید حاوی «شبستری بخش ششم «گلشن راز» را به یک بیت هروی اختصاص داده، با دو پرسش: کدامین ...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۱۵
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	*ترکیب نخست) راست‌کیشی زرتشتی: ظلمت و شر ماهیت عدمی دارند و چیزی نیستند جز حفره‌هایی در پیکره‌ی هستی یا بیماری‌ای در کالبد جهان. یعنی فاقد وجود عینی و بیرونی هستند. اخلاق، طرد مطلق ظلمت است و یکسره گرویدن به نور.		*ترکیب نخست) راست‌کیشی زرتشتی: ظلمت و شر ماهیت عدمی دارند و چیزی نیستند جز حفره‌هایی در پیکره‌ی هستی یا بیماری‌ای در کالبد جهان. یعنی فاقد وجود عینی و بیرونی هستند. اخلاق، طرد مطلق ظلمت است و یکسره گرویدن به نور.

	*ترکیب دوم) مهرآیینی زرتشتی: نور و ظلمت دو نیروی هم‌وزن و هماورد و متقارن هستند که همزمان وجود عینی دارند. پس اخلاق باید ظلمت را هم ببیند و برایش چاره‌‌ای بیندیشد.		* ترکیب دوم) مهرآیینی زرتشتی: نور و ظلمت دو نیروی هم‌وزن و هماورد و متقارن هستند که همزمان وجود عینی دارند. پس اخلاق باید ظلمت را هم ببیند و برایش چاره‌‌ای بیندیشد.
	::		::
	::ترکیب سوم) اساطیر مانوی: نور و ظلمت دو سرزمین انباشته از موجودات مینویی هستند که به یک اندازه حضور و وجود دارند. چندان که گیتی و جهان مادی از ظلمت ساخته شده و نه نور. اخلاق عبارت است از طرد مطلق تاریکی،‌ که با زهد و کناره‌جویی از گیتی همراه است.		::ترکیب سوم) اساطیر مانوی: نور و ظلمت دو سرزمین انباشته از موجودات مینویی هستند که به یک اندازه حضور و وجود دارند. چندان که گیتی و جهان مادی از ظلمت ساخته شده و نه نور. اخلاق عبارت است از طرد مطلق تاریکی،‌ که با زهد و کناره‌جویی از گیتی همراه است.

	*نگرشی که شبستری پیشنهاد می‌کند حاصل آمیختگی این اسطوره‌های مانوی و مهرآیینی فلسفی است. آمیزه‌ای که پیش از او هم نمونه‌هایی فراوان از آن را در آثار عطار و سنایی و حلاج و سهروردی و دیگران می‌بینیم.45 سرمشق نظری‌ای که شبستری پیشنهاد می‌کند اما از این نظر ویژه است که رویکردهای فلسفی حمله‌ور به بی‌کفایتی عقل (جبهه‌ی معرفت‌شناسانه) را با جهان‌بینی‌ای مبتنی بر نور ترکیب می‌کند. نظامی وجودی که در آن نور و ظلمت همیشه با هم آمیختگی دارند و در بیت بعدی تاکیدی بر آن نمایان است:		* نگرشی که شبستری پیشنهاد می‌کند حاصل آمیختگی این اسطوره‌های مانوی و مهرآیینی فلسفی است. آمیزه‌ای که پیش از او هم نمونه‌هایی فراوان از آن را در آثار عطار و سنایی و حلاج و سهروردی و دیگران می‌بینیم.45 سرمشق نظری‌ای که شبستری پیشنهاد می‌کند اما از این نظر ویژه است که رویکردهای فلسفی حمله‌ور به بی‌کفایتی عقل (جبهه‌ی معرفت‌شناسانه) را با جهان‌بینی‌ای مبتنی بر نور ترکیب می‌کند. نظامی وجودی که در آن نور و ظلمت همیشه با هم آمیختگی دارند و در بیت بعدی تاکیدی بر آن نمایان است:

	::سیه رویی ز ممکن در دو عالم جدا هرگز نشد والله اعلم		::سیه رویی ز ممکن در دو عالم جدا هرگز نشد والله اعلم
	در این دنیای شگفت‌انگیزی که سرچشمه‌ اصلی نور در آن ظلمت و سیاهی صادر می‌کند و باعث خیرگی و کوری چشم می‌شود، عقل و خرد ناکافی و گمراه کننده می‌نماید. چرا که شناسایی حد و مرزی دارد و عمیق‌ترین شکل از فهم آن است که بدانیم از فهم چه چیزهایی عاجز هستیم: «که ادراک است عجز از درک ادراک».		در این دنیای شگفت‌انگیزی که سرچشمه‌ اصلی نور در آن ظلمت و سیاهی صادر می‌کند و باعث خیرگی و کوری چشم می‌شود، عقل و خرد ناکافی و گمراه کننده می‌نماید. چرا که شناسایی حد و مرزی دارد و عمیق‌ترین شکل از فهم آن است که بدانیم از فهم چه چیزهایی عاجز هستیم: «که ادراک است عجز از درک ادراک».

	::سواد الوجه فی الدارین درویش سواد اعظم آمد بی کم و بیش		::سواد الوجه فی الدارین درویش سواد اعظم آمد بی کم و بیش
	که در این بیت اشاره دارد به حدیثی از حضرت محمد به این مضمون که «الفقر سواد الوجه فی الدارین».46		* که در این بیت اشاره دارد به حدیثی از حضرت محمد به این مضمون که «الفقر سواد الوجه فی الدارین».46
	چه می‌گویم که هست این نکته باریک شب روشن میان روز تاریک		::چه می‌گویم که هست این نکته باریک شب روشن میان روز تاریک
	این یکی از بحث برانگیزترین بیت‌های «گلشن‌ راز» است. رایج‌ترین تفسیر از این بیت همان است که لاهیجی آورده و دیگران از جمله ایزوتسو از وی پیروی کرده‌اند. ایزوتسو به درستی می‌گوید که دوقطبی اصلی در این بیت‌ها «بود و نمود» است. یعنی هستی مطلق همواره ایستاست و بی‌تغییر، به همین خاطر هرچند نور مطلق و کامل است، اما چشمان شناسندگان به آن خو می‌گیرد و دیده نمی‌شود. از سوی دیگر تجلی‌های این امر مطلق را داریم که در قالب پدیدارها نمود پیدا می‌کند و پویا و متحرک و گذراست و به همین خاطر در تور شناسایی شکار می‌شود، هرچند از شدتی بسیار فروپایه‌تر از نور حقیقت برخوردار است.		<br />
	لاهیجی رنگ این نور مطلق را سیاه دانسته و آن را در برابر نورهای رنگین و نور سپید قرار داده که نماد عالم تجلیات هستند. شبستری با اشاره به «شب روشن میان روز تاریک» احتمالا به همین نکته اشاره می‌کند. به خصوص که پیشتر هم درباره‌ی ایستایی و پویایی حقیقت و وابستگی شناسایی به تحرک پدیدارها توضیح داده بود. بیت بعدی هم همین خوانش را تایید می‌کند:
			* این یکی از بحث برانگیزترین بیت‌های «گلشن‌ راز» است. رایج‌ترین تفسیر از این بیت همان است که لاهیجی آورده و دیگران از جمله ایزوتسو از وی پیروی کرده‌اند. ایزوتسو به درستی می‌گوید که دوقطبی اصلی در این بیت‌ها «بود و نمود» است. یعنی هستی مطلق همواره ایستاست و بی‌تغییر، به همین خاطر هرچند نور مطلق و کامل است، اما چشمان شناسندگان به آن خو می‌گیرد و دیده نمی‌شود. از سوی دیگر تجلی‌های این امر مطلق را داریم که در قالب پدیدارها نمود پیدا می‌کند و پویا و متحرک و گذراست و به همین خاطر در تور شناسایی شکار می‌شود، هرچند از شدتی بسیار فروپایه‌تر از نور حقیقت برخوردار است.
			<br />

			* لاهیجی رنگ این نور مطلق را سیاه دانسته و آن را در برابر نورهای رنگین و نور سپید قرار داده که نماد عالم تجلیات هستند. شبستری با اشاره به «شب روشن میان روز تاریک» احتمالا به همین نکته اشاره می‌کند. به خصوص که پیشتر هم درباره‌ی ایستایی و پویایی حقیقت و وابستگی شناسایی به تحرک پدیدارها توضیح داده بود. بیت بعدی هم همین خوانش را تایید می‌کند:

	::در این مشهد که انوار تجلی است سخن دارم ولی ناگفتن اولی است		::در این مشهد که انوار تجلی است سخن دارم ولی ناگفتن اولی است
	::
	::یعنی در این جایگاه نمودها، نور از تجلی حق بر می‌خیزد و نه خودِ حق، که قابل درک نیست و به همین خاطر به شبانگاهی می‌ماند، که انباشته از نور است. این دنیای تجلی‌ها از این رو به روزی آفتابی می‌ماند که انباشته از چیزهای نمایان و دیدنی‌ است، اما در واقع فاصله‌ای چشمگیر با خودِ خورشید دارد.		* یعنی در این جایگاه نمودها، نور از تجلی حق بر می‌خیزد و نه خودِ حق، که قابل درک نیست و به همین خاطر به شبانگاهی می‌ماند، که انباشته از نور است. این دنیای تجلی‌ها از این رو به روزی آفتابی می‌ماند که انباشته از چیزهای نمایان و دیدنی‌ است، اما در واقع فاصله‌ای چشمگیر با خودِ خورشید دارد.
	::
	::تا اینجای کار روشن است که شبستری برای پاسخگویی به پرسشهای هروی -که کوتاه اما ژرف و جدی‌ست- همتی به خرج داده و با تمام قوا با این مسائل گلاویز شده است. شیوه‌ی پرداختن او به این پرسش‌ها اما جای توجه دارد. چون هروی اغلب از موضعی معرفت‌شناسانه و اخلاقی پرسش‌های خود را طرح می‌کند، در حالی که شبستری گرایشی به هستی‌شناسی دارد و با تحلیل وجود مطلق می‌کوشد بدان‌ها پاسخ دهد.		* تا اینجای کار روشن است که شبستری برای پاسخگویی به پرسشهای هروی -که کوتاه اما ژرف و جدی‌ست- همتی به خرج داده و با تمام قوا با این مسائل گلاویز شده است. شیوه‌ی پرداختن او به این پرسش‌ها اما جای توجه دارد. چون هروی اغلب از موضعی معرفت‌شناسانه و اخلاقی پرسش‌های خود را طرح می‌کند، در حالی که شبستری گرایشی به هستی‌شناسی دارد و با تحلیل وجود مطلق می‌کوشد بدان‌ها پاسخ دهد.