مفهوم قدرت - دلوز و گتاری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۶

2022-07-09T06:46:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۶
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	<br />		<br />

	'''مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی''' است که در آثار دلوز و گتاری همچون [[جفت متضادی معنایی]] به کار گرفته می شود . '''قلمروزایی'''، روندی هم زمانی است که ساختارهای درخت گونه را به شکلی موضعی پدید می آورد. در جریان این روند، عناصر با هم تلفیق شده، و اجزا در هم ذوب می گردند تا '''کلی برتر''' را پدید آورند. از دید دلوز و گتاری، قلمروزایی فرآیندی است که گروه، نهاد، هویت، و پیکره هایی عمومی و فراگیر از این دست را ایجاد می کند. پیکره هایی که در مقام سیستمی پیچیده، باید مرزهای خویش را با جهان خارج تعیین کنند، و به همین دلیل به دستگاهی بغرنج برای [[رمزگذرای]] این [[مرز]]، و قلمروزایی مسلح هستند. این روند، با وجود شباهتی که با ساختارهای درختی دارد، اما از اصالت و سنگینی مورد نظر اندیشمندان کلاسیک بی بهره است. دلوز حتی این درختواره های کل گرا و حائز قلمرو را نیز اموری مقطعی و موقت و موضعی میداند و به همین دلیل آنها را با وضعیت پاره پاره و چهل تکه ی شخصیت های شیزوفرنیک مقایسه میکند.		'''مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی''' است که در آثار دلوز و گتاری همچون [[جفت متضادی معنایی]] به کار گرفته می شود.
			'''۱- قلمروزایی'''، روندی هم زمانی است که ساختارهای درخت گونه را به شکلی موضعی پدید می آورد. در جریان این روند، عناصر با هم تلفیق شده، و اجزا در هم ذوب می گردند تا '''کلی برتر''' را پدید آورند. از دید دلوز و گتاری، قلمروزایی فرآیندی است که گروه، نهاد، هویت، و پیکره هایی عمومی و فراگیر از این دست را ایجاد می کند. پیکره هایی که در مقام سیستمی پیچیده، باید مرزهای خویش را با جهان خارج تعیین کنند، و به همین دلیل به دستگاهی بغرنج برای [[رمزگذرای]] این [[مرز]]، و قلمروزایی مسلح هستند. این روند، با وجود شباهتی که با ساختارهای درختی دارد، اما از اصالت و سنگینی مورد نظر اندیشمندان کلاسیک بی بهره است. دلوز حتی این درختواره های کل گرا و حائز قلمرو را نیز اموری مقطعی و موقت و موضعی میداند و به همین دلیل آنها را با وضعیت پاره پاره و چهل تکه ی شخصیت های شیزوفرنیک مقایسه میکند.
	<br />		<br />
	<br />		<br />

	'''قلمروزدایی'''، واژگونه ی قلمروزایی است. این روندی در زمانی است که از نوسان میان دو مفهوم مرکز و حاشیه پدید می آید. قلمروزدایی فرآیندی [[مرکزگریز]] است و رمزگذاری های حافظ تمایز سیستم و محیط را به طور مستمر نقض می کند. از دید دلوز، فرآیندهای قلمروزدا در تنهایی عناصر سیستم، و احتمال کنده شدنشان از آن و رانده شدنشان به حاشیه ریشه دارند، در نتیجه نوعی میل به مرکز در شرایط قلمروزدایی دیده می شود که از مقاومت عناصر سیستم در برابر فروپاشی حکایت می کند. دلوز بر بنای همین میلِ ناکارآمد به مرکز، قلمروزدایی را امری پارانوئید دانسته است. تعبیری که مانند کاربرد مفهوم شیزوفرنیک، نباید چیزی فراتر از یک استعاره ی جالب در نظر گرفته شود.		'''۲- قلمروزدایی'''، واژگونه ی قلمروزایی است. این روندی در زمانی است که از نوسان میان دو مفهوم مرکز و حاشیه پدید می آید. قلمروزدایی فرآیندی [[مرکزگریز]] است و رمزگذاری های حافظ تمایز سیستم و محیط را به طور مستمر نقض می کند. از دید دلوز، فرآیندهای قلمروزدا در تنهایی عناصر سیستم، و احتمال کنده شدنشان از آن و رانده شدنشان به حاشیه ریشه دارند، در نتیجه نوعی میل به مرکز در شرایط قلمروزدایی دیده می شود که از مقاومت عناصر سیستم در برابر فروپاشی حکایت می کند. دلوز بر بنای همین میلِ ناکارآمد به مرکز، قلمروزدایی را امری پارانوئید دانسته است. تعبیری که مانند کاربرد مفهوم شیزوفرنیک، نباید چیزی فراتر از یک استعاره ی جالب در نظر گرفته شود.
	<br />		<br />
	<br />		<br />
خط ۳۵:		خط ۳۶:
	<br />		<br />

	: '''ماشین مولکولار'''، سیستمی منعطف و شکل پذیر است که از عناصری ساده، کم شمار، و پایدار در زمان تشکیل یافته است. ماشین مولکولار است که انداموار شدن پیکره را ممکن می سازد.		'''۱- ماشین مولکولار'''، سیستمی منعطف و شکل پذیر است که از عناصری ساده، کم شمار، و پایدار در زمان تشکیل یافته است. ماشین مولکولار است که انداموار شدن پیکره را ممکن می سازد.
	<br />		<br />

	~~: در مقابل،~~ '''ماشین مولار''' سیستمی است که سازمان یافتگی، نظم، و انسجام درونی اش از سیستم مولکولار بیشتر است، اما در مقابل از عناصری پیچیده، ناپایدار و گذرا تشکیل یافته است. ماشین مولار ساختارهایی متمرکز، سلسله مراتبی، و ساختار یافته را پدید می آورد، که نمونه هایش را در مفاهیمی مانند طبقه و ملت می توان بازیافت. این در حالی است که فرآورده های ماشین مولکولار فاقد این ویژگی ها هستند. نهادهایی مانند نهاد خویشاوندی و قومیت نمونه هایی از این رده هستند.		'''۲- ماشین مولار''' سیستمی است که سازمان یافتگی، نظم، و انسجام درونی اش از سیستم مولکولار بیشتر است، اما در مقابل از عناصری پیچیده، ناپایدار و گذرا تشکیل یافته است. ماشین مولار ساختارهایی متمرکز، سلسله مراتبی، و ساختار یافته را پدید می آورد، که نمونه هایش را در مفاهیمی مانند طبقه و ملت می توان بازیافت. این در حالی است که فرآورده های ماشین مولکولار فاقد این ویژگی ها هستند. نهادهایی مانند نهاد خویشاوندی و قومیت نمونه هایی از این رده هستند.
	<br />		<br />
	آشکارا، ساخته ای '''مولار با الگوی درختی''' و '''محصولات مولکولار با الگوی ریزومی''' هم خوانی دارند.		آشکارا، ساخته ای '''مولار با الگوی درختی''' و '''محصولات مولکولار با الگوی ریزومی''' هم خوانی دارند.

Mehrdad.akhavan در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۴

2022-07-09T06:44:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۴
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	<br />		<br />

	'''۳-''' تفاوت دیگر این دو در آن است که دلوز مفهوم قدرت را برای تبیین رفتارهای کنشگران اجتماعی کافی نمی داند، و آن را با مفهومی به نام [['''میل''']] تکمیل می کند. میل با آنچه به همین نام در مدل ما معرفی شد، شباهت دارد و رانه ای درونی است که سیستم زنده را به جستوجوی لذت وامی دارد. میل از دید دلوز نوعی مونتاژ است، یعنی پدیداری است که زیر تأثیر ماشینی انتزاعی ساخته می شود و ماهیتی طبیعی، درونزاد یا بدیهی ندارد. با این وجود، خودِ قدرت هم چنین خصلتی دارد و از دید دلوز تنها در پیوند با مفهوم میل است که به عنوان ابزاری تحلیلی به شکلی بسنده کارآمد می-شود .		'''۳-''' تفاوت دیگر این دو در آن است که دلوز مفهوم قدرت را برای تبیین رفتارهای کنشگران اجتماعی کافی نمی داند، و آن را با مفهومی به نام '''[[میل]]''' تکمیل می کند. میل با آنچه به همین نام در مدل ما معرفی شد، شباهت دارد و رانه ای درونی است که سیستم زنده را به جستوجوی لذت وامی دارد. میل از دید دلوز نوعی '''مونتاژ''' است، یعنی پدیداری است که زیر تأثیر '''ماشینی انتزاعی''' ساخته می شود و ماهیتی طبیعی، درونزاد یا بدیهی ندارد. با این وجود، خودِ قدرت هم چنین خصلتی دارد و از دید دلوز تنها در پیوند با مفهوم میل است که به عنوان ابزاری تحلیلی به شکلی بسنده کارآمد می-شود .

	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan در ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۳

2022-07-09T06:43:40Z

نمایش تغییرات

Mehrdad.akhavan در ‏۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۵۳

2022-07-08T16:53:31Z

نمایش تغییرات

Amirdana در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۶:۴۳

2017-07-02T16:43:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۶:۴۳
خط ۷۵:		خط ۷۵:


	(کتاب نطریه قدرت /شروین وکیلی - فرگرد دوم - بخش نخست - گفتار سوم: تعريفهاي نظامگريز)		(کتاب نطریه قدرت /شروین وکیلی - فرگرد دوم - بخش نخست - گفتار سوم: تعريفهاي نظامگريز/صفحه۱۰۵-۱۱۱/نسخه الکترونیکی)

Amirdana در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۵

2017-06-27T10:45:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۵
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	میدارد. میل از دید دلوز نوعی مونتاژ است، یعنی پدیداری است که زیر تأثیر ماشینی انتزاعی ساخته می شود و ماهیتی طبیعی، درونزاد یا بدیهی ندارد. با این وجود، خودِ قدرت هم چنین خصلتی دارد و از دید دلوز تنها در پیوند با مفهوم میل است که به عنوان ابزاری تحلیلی به شکلی بسنده کارآمد می-		میدارد. میل از دید دلوز نوعی مونتاژ است، یعنی پدیداری است که زیر تأثیر ماشینی انتزاعی ساخته می شود و ماهیتی طبیعی، درونزاد یا بدیهی ندارد. با این وجود، خودِ قدرت هم چنین خصلتی دارد و از دید دلوز تنها در پیوند با مفهوم میل است که به عنوان ابزاری تحلیلی به شکلی بسنده کارآمد می-
	شود .'''این برداشت دلوز به مدل ما از قدرت نزدیکتر است، تا مدل فوکو،''' با این وجود در نگاه سیستمی ما متغیر دوگانه ی '''لذت/ قدرتِ''' مورد نظر دلوز را با دو متغیر دیگر – بقا و معنا در می آمیزیم و مجموعه ی اینها را همچون محوری کارکردی مورد تحلیلی قرار می دهیم.		شود .'''این برداشت دلوز به مدل ما از قدرت نزدیکتر است، تا مدل فوکو،''' با این وجود در نگاه سیستمی ما متغیر دوگانه ی '''لذت/ قدرتِ''' مورد نظر دلوز را با دو متغیر دیگر – بقا و معنا در می آمیزیم و مجموعه ی اینها را همچون محوری کارکردی مورد تحلیلی قرار می دهیم.


			(کتاب نطریه قدرت /شروین وکیلی - فرگرد دوم - بخش نخست - گفتار سوم: تعريفهاي نظامگريز)

Amirdana در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۷

2017-06-27T10:37:12Z

نمایش تغییرات

Amirdana در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۸

2017-06-27T09:58:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	تبیین دقیق نظریه ی مورد پیشنهادمان خواهند آمد، نه شرح دقیق و بی- طرفانه ی آرای ایشان، بدان شکل که مورد نظر خودشان بوده است.		تبیین دقیق نظریه ی مورد پیشنهادمان خواهند آمد، نه شرح دقیق و بی- طرفانه ی آرای ایشان، بدان شکل که مورد نظر خودشان بوده است.

	''' نخست، ~~دوگانهی~~ معنایی ریزوم و درخت ''' است .از دید دلوز، ارتباط میان مفاهیم و الگوی حاکم بر روندها و جریانها، بر خلاف تصور مرسوم، به درختی با تنه ی تنومند و شاخه های نحیف شباهت ندارد، بلکه الگویی ریزوم گونه دارد. ریزوم، نام علمی شکلی از ریشه ی زیرزمینی گیاهان است که در شبکه ای پنهان در زیر خاک گسترده می شوند و در هر جا که شرایط مساعد باشد، ساقه ای را بر آن می روید. از دید دلوز، پدیدارهای اجتماعی خصلتی ریزوم وار دارد. یعنی امری منتشر، پراکنده، شاخه شاخه، و مرکز گریز است که به طور موضعی و در شرایطی ویژه در قالب رخدادهایی منحصر به فرد و خاص بروز می یابد و همواره هم خصلتی موقت و تعمیم ناپذیر دارد.		''' نخست، دوگانه ی معنایی ریزوم و درخت ''' است .از دید دلوز، ارتباط میان مفاهیم و الگوی حاکم بر روندها و جریانها، بر خلاف تصور مرسوم، به درختی با تنه ی تنومند و شاخه های نحیف شباهت ندارد، بلکه الگویی ریزوم گونه دارد. ریزوم، نام علمی شکلی از ریشه ی زیرزمینی گیاهان است که در شبکه ای پنهان در زیر خاک گسترده می شوند و در هر جا که شرایط مساعد باشد، ساقه ای را بر آن می روید. از دید دلوز، پدیدارهای اجتماعی خصلتی ریزوم وار دارد. یعنی امری منتشر، پراکنده، شاخه شاخه، و مرکز گریز است که به طور موضعی و در شرایطی ویژه در قالب رخدادهایی منحصر به فرد و خاص بروز می یابد و همواره هم خصلتی موقت و تعمیم ناپذیر دارد.

	این نگرش در برابر دیدگاه کلاسیک اندیشمندان قرار می گیرد که به شیوهی افلاطون به سلسله مراتبی از مفاهیم و روندها و علل معتقد بودند که مفاهیم و اموری حاشیه ای، جزئی، و سطحی را به ساختارهایی عمیق، عمومی، و مرکزی متصل می سازند. این تمایز میان امر عمیق و سطحی، و چیزهای مرکزی و حاشیه ای، در دیدگاه فوکو نیز آماج نقد بود. چنین نقدی در نظریه ی دلوز، تا حدودی با الهام از راهبردهای شالوده شکنانه ی دریدا، به		این نگرش در برابر دیدگاه کلاسیک اندیشمندان قرار می گیرد که به شیوهی افلاطون به سلسله مراتبی از مفاهیم و روندها و علل معتقد بودند که مفاهیم و اموری حاشیه ای، جزئی، و سطحی را به ساختارهایی عمیق، عمومی، و مرکزی متصل می سازند. این تمایز میان امر عمیق و سطحی، و چیزهای مرکزی و حاشیه ای، در دیدگاه فوکو نیز آماج نقد بود. چنین نقدی در نظریه ی دلوز، تا حدودی با الهام از راهبردهای شالوده شکنانه ی دریدا، به
	موقعیتی مرکزی برکشیده شدهاند.		موقعیتی مرکزی برکشیده شدهاند.

	'''مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی است''' که در آثار دلوز و		'''مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی است''' که در آثار دلوز و گتاری همچون '''جفت متضادی معنایی''' به کار گرفته می شود . قلمروزایی،
	گتاری همچون جفت متضادی معنایی به کار گرفته ~~میشود~~ .~~93قلمروزایی،~~		روندی هم زمانی است که ساختارهای درخت گونه را به شکلی موضعی پدید می آورد. در جریان این روند، عناصر با هم تلفیق شده، و اجزا در هم ذوب
	روندی ~~همزمانی~~ است که ساختارهای ~~درختگونه~~ را به شکلی موضعی پدید		می گردند تا کلی برتر را پدید آورند. از دید دلوز و گتاری، قلمروزایی فرآیندی است که گروه، نهاد، هویت، و پیکره هایی عمومی و فراگیر از این دست را ایجاد می کند. پیکره هایی که در مقام سیستمی پیچیده، باید مرزهای خویش را با جهان خارج تعیین کنند، و به همین دلیل به دستگاهی بغرنج برای
	~~میآورد~~. در جریان این روند، عناصر با هم تلفیق شده، و اجزا در هم ذوب		رمزگذرای این مرز، و قلمروزایی مسلح هستند. این روند، با وجود شباهتی که با ساختارهای درختی دارد، اما از اصالت و سنگینی مورد نظر اندیشمندان
	~~میگردند~~ تا کلی برتر را پدید آورند. از دید دلوز و گتاری، قلمروزایی فرآیندی		کلاسیک بی بهره است. دلوز حتی این درختواره های کل گرا و حائز قلمرو را نیز اموری مقطعی و موقت و موضعی میداند و به همین دلیل آنها را با
	است که گروه، نهاد، هویت، و ~~پیکرههایی~~ عمومی و فراگیر از این دست را		وضعیت پاره پاره و چهل تکه ی شخصیت های شیزوفرنیک مقایسه میکند.
	ایجاد ~~میکند~~. ~~پیکرههایی~~ که در مقام سیستمی پیچیده، باید مرزهای خویش
	را با جهان خارج تعیین کنند، و به همین دلیل به دستگاهی بغرنج برای		قلمروزدایی، واژگونه ی قلمروزایی است. این روندی در زمانی است که از نوسان میان دو مفهوم مرکز و حاشیه پدید می آید. قلمروزدایی فرآیندی
	رمزگذرای این مرز، و قلمروزایی مسلح هستند. این روند، با وجود شباهتی		مرکزگریز است و رمزگذاری های حافظ تمایز سیستم و محیط را به طور مستمر نقض می کند. از دید دلوز، فرآیندهای قلمروزدا در تنهایی عناصر سیستم، و احتمال کنده شدنشان از آن و رانده شدنشان به حاشیه ریشه دارند، در نتیجه نوعی میل به مرکز در شرایط قلمروزدایی دیده می شود که از مقاومت عناصر سیستم در برابر فروپاشی حکایت می کند. دلوز بر بنای همین میلِ ناکارآمد به مرکز، قلمروزدایی را امری پارانوئید دانسته است. تعبیری که مانند کاربرد مفهوم شیزوفرنیک، نباید چیزی فراتر از یک استعاره ی جالب در نظر گرفته شود.
	که با ساختارهای درختی دارد، اما از اصالت و سنگینی مورد نظر اندیشمندان
	کلاسیک ~~بیبهره~~ است. دلوز حتی این ~~درختوارههای کلگرا~~ و حائز قلمرو را		مفهوم دیگری که با دوگانه های یادشده مربوط می شود، دو نوع ماشین است که مولکولار و مولار نامیده می شوند. از دید دلوز و گتاری،
	نیز اموری مقطعی و موقت و موضعی میداند و به همین دلیل آنها را با
	وضعیت پاره پاره و چهل ~~تکهی شخصیتهای~~ شیزوفرنیک مقایسه میکند.94
	قلمروزدایی، ~~واژگونهی~~ قلمروزایی است. این روندی در زمانی است
	که از نوسان میان دو مفهوم مرکز و حاشیه پدید ~~میآید~~. قلمروزدایی فرآیندی
	مرکزگریز است و ~~رمزگذاریهای~~ حافظ تمایز سیستم و محیط را به طور
	مستمر نقض ~~میکند~~. از دید دلوز، فرآیندهای قلمروزدا در تنهایی عناصر
	~~92 Territorization/ Deterritorization~~
	~~93 Deleuze and Guettari, 1987.~~
	~~94 Deleuze and Guettari, 1984.~~
	سیستم، و احتمال کنده شدنشان از آن و رانده شدنشان به حاشیه ریشه
	دارند، در نتیجه نوعی میل به مرکز در شرایط قلمروزدایی دیده ~~میشود~~ که
	از مقاومت عناصر سیستم در برابر فروپاشی حکایت ~~میکند~~. دلوز بر بنای
	همین میلِ ناکارآمد به مرکز، قلمروزدایی را امری پارانوئید دانسته است.
	تعبیری که مانند کاربرد مفهوم شیزوفرنیک، نباید چیزی فراتر از یک
	~~استعارهی~~ جالب در نظر گرفته شود.
	مفهوم دیگری که با ~~دوگانههای~~ یادشده مربوط ~~میشود،~~ دو نوع
	ماشین است که مولکولار و مولار ~~95نامیده میشوند~~. از دید دلوز و گتاری،
	سازوارههایی که در سطوح گوناگون سلسله مراتب –از بدنهای زنده گرفته		سازوارههایی که در سطوح گوناگون سلسله مراتب –از بدنهای زنده گرفته
	تا نهادهای اجتماعی- وجود دارند، در حالت پایهی خود چیزهایی هستند که		تا نهادهای اجتماعی- وجود دارند، در حالت پایهی خود چیزهایی هستند که

Amirdana در ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۴۰

2017-06-27T09:40:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	یکی از اندیشمندانی که به شدت وامدار فوکو است و دیدگاهش		یکی از اندیشمندانی که به شدت وامدار فوکو است و دیدگاهش را باید دنباله ی مسیر نظری وی دانست، '''ژیل دلوز''' است. '''''دلوز به همراهی
	را باید ~~دنبالهی~~ مسیر نظری وی دانست، ژیل دلوز است. دلوز به همراهی		فلیکس گتاری''''' مجموعه ای از متون چشمگیر و خواندنی را پدید آورده اند که یکی از دغدغه های اصلی شان، همین مفهوم قدرت است.
	فلیکس گتاری ~~مجموعهای~~ از متون چشمگیر و خواندنی را پدید ~~آوردهاند~~ که		دلوز به روشنی خود را پیرو نیچه میداند و دیدگاه وی در مورد قدرت را ابزاری ارزشمند برای ساخت نظریه ای منسجم و خودسازگار در مورد قدرت
	یکی از ~~دغدغههای اصلیشان،~~ همین مفهوم قدرت است.
	دلوز به روشنی خود را پیرو نیچه میداند و دیدگاه وی در مورد قدرت را
	ابزاری ارزشمند برای ساخت ~~نظریهای~~ منسجم و خودسازگار در مورد قدرت
	میداند.		میداند.
	دیدگاه دلوز ~~،89منظومهای~~ به نسبت پیچیده از مفاهیم را در بر
	~~میگیرد~~ که به دست دادن ~~خلاصهای~~ از آن در سطور این رساله کاری دشوار		دیدگاه دلوز ، منظومه ای به نسبت پیچیده از مفاهیم را در بر می گیرد که به دست دادن خلاصه ای از آن در سطور این رساله کاری دشوار است. اما برای این که موقعیت او نیز در میدانِ زورآوری نظریه های مربوط به قدرت مشخص شود، تنها به ذکر چند نکته ی کلیدی از آرای وی بسنده می کنم.
	است. اما برای این که موقعیت او نیز در میدانِ زورآوری ~~نظریههای~~ مربوط به
	قدرت مشخص شود، تنها به ذکر چند ~~نکتهی~~ کلیدی از آرای وی بسنده		'''هرچند که برخی از مفاهیم مورد نظر او با چارچوب نظری پیشنهادی ما همخوانی بسیار دارد.'''
	~~میکنم.~~ هرچند که برخی از مفاهیم مورد نظر او با چارچوب نظری پیشنهادی		دلوز چنان که گذشت، برداشت نیچه ای از قدرت را می پذیرد و آن را همچون نیرویی درون زاد و پویا و فعال در نظر می گیرد. بر همین مبنا از
	ما همخوانی بسیار دارد.		دید او کنش همواره بر واکنش ترجیح دارد و سیستم های اجتماعی و روانی ساختارهایی پویا و شکوفا محسوب می شوند.
	دلوز چنان که گذشت، برداشت ~~نیچهای~~ از قدرت را ~~میپذیرد~~ و آن
	را همچون نیرویی ~~درونزاد~~ و پویا و فعال در نظر ~~میگیرد~~. بر همین مبنا از		دلوز برای صورت بندی مفهوم قدرت از چند کلیدواژه ی نو بهره میجوید، و از آنجا که برخی از آنها را ما نیز در شرح دیدگاه خویش به کار خواهیم
	دید او کنش همواره بر واکنش ترجیح دارد و ~~سیستمهای~~ اجتماعی و روانی		گرفت، لازم است بدان اشاره ای کنیم. با این گوشزد که منظومه ی معنایی دلوز و گتاری نظامی پیچیده است که پرداختن به کلیت آن در اینجا ممکن
	ساختارهایی پویا و شکوفا محسوب ~~میشوند~~.		نیست. مفاهیم جدیدی هم که در این منظومه معرفی شده است، تنها در ارتباط با مفاهیم دیگر و تعبیر خاص این دو از کلیدواژگان آشنای جامعه-
	89		شناسانه و فلسفی معنا می یابند. از این رو شرحی از واژگان به کار گرفته شده در کتاب های ایشان را که در اینجا به طور مختصر ارائه می شود، بیشتر باید برگرفتن انتخابی برخی از مفاهیم مورد نظر ایشان دانست، که بعدها به کار
	دلوز برای ~~صورتبندی~~ مفهوم قدرت از چند ~~کلیدواژهی~~ نو بهره میجوید، و		تبیین دقیق نظریه ی مورد پیشنهادمان خواهند آمد، نه شرح دقیق و بی- طرفانه ی آرای ایشان، بدان شکل که مورد نظر خودشان بوده است.
	از آنجا که برخی از آنها را ما نیز در شرح دیدگاه خویش به کار خواهیم
	گرفت، لازم است بدان ~~اشارهای~~ کنیم. با این گوشزد که ~~منظومهی~~ معنایی		''' نخست، دوگانهی معنایی ریزوم و درخت ''' است .از دید دلوز، ارتباط میان مفاهیم و الگوی حاکم بر روندها و جریانها، بر خلاف تصور مرسوم، به درختی با تنه ی تنومند و شاخه های نحیف شباهت ندارد، بلکه الگویی ریزوم گونه دارد. ریزوم، نام علمی شکلی از ریشه ی زیرزمینی گیاهان است که در شبکه ای پنهان در زیر خاک گسترده می شوند و در هر جا که شرایط مساعد باشد، ساقه ای را بر آن می روید. از دید دلوز، پدیدارهای اجتماعی خصلتی ریزوم وار دارد. یعنی امری منتشر، پراکنده، شاخه شاخه، و مرکز گریز است که به طور موضعی و در شرایطی ویژه در قالب رخدادهایی منحصر به فرد و خاص بروز می یابد و همواره هم خصلتی موقت و تعمیم ناپذیر دارد.
	دلوز و گتاری نظامی پیچیده است که پرداختن به کلیت آن در اینجا ممکن
	نیست. مفاهیم جدیدی هم که در این منظومه معرفی شده است، تنها در		این نگرش در برابر دیدگاه کلاسیک اندیشمندان قرار می گیرد که به شیوهی افلاطون به سلسله مراتبی از مفاهیم و روندها و علل معتقد بودند که مفاهیم و اموری حاشیه ای، جزئی، و سطحی را به ساختارهایی عمیق، عمومی، و مرکزی متصل می سازند. این تمایز میان امر عمیق و سطحی، و چیزهای مرکزی و حاشیه ای، در دیدگاه فوکو نیز آماج نقد بود. چنین نقدی در نظریه ی دلوز، تا حدودی با الهام از راهبردهای شالوده شکنانه ی دریدا، به
	ارتباط با مفاهیم دیگر و تعبیر خاص این دو از کلیدواژگان آشنای جامعه-
	شناسانه و فلسفی معنا ~~مییابند~~. از این رو شرحی از واژگان به کار گرفته شده
	در ~~کتابهای~~ ایشان را که در اینجا به طور مختصر ارائه ~~میشود،~~ بیشتر باید
	برگرفتن انتخابی برخی از مفاهیم مورد نظر ایشان دانست، که بعدها به کار
	تبیین دقیق ~~نظریهی~~ مورد پیشنهادمان خواهند آمد، نه شرح دقیق و بی-
	~~طرفانهی~~ آرای ایشان، بدان شکل که مورد نظر خودشان بوده است.
	نخست، دوگانهی معنایی ریزوم و درخت ~~90است~~ .~~91از~~ دید دلوز،
	ارتباط میان مفاهیم و الگوی حاکم بر روندها و جریانها، بر خلاف تصور
	مرسوم، به درختی با ~~تنهی~~ تنومند و ~~شاخههای~~ نحیف شباهت ندارد، بلکه
	الگویی ~~ریزومگونه~~ دارد. ریزوم، نام علمی شکلی از ~~ریشهی~~ زیرزمینی گیاهان
	است که در ~~شبکهای~~ پنهان در زیر خاک گسترده ~~میشوند~~ و در هر جا که
	شرایط مساعد باشد، ~~ساقهای~~ را بر آن ~~میروید~~. از دید دلوز، پدیدارهای
	اجتماعی خصلتی ~~ریزوموار~~ دارد. یعنی امری منتشر، پراکنده، ~~شاخهشاخه،~~ و
	~~مرکزگریز~~ است که به طور موضعی و در شرایطی ویژه در قالب رخدادهایی
	منحصر به فرد و خاص بروز ~~مییابد~~ و همواره هم خصلتی موقت و تعمیم
	ناپذیر دارد.
	این نگرش در برابر دیدگاه کلاسیک اندیشمندان قرار ~~میگیرد~~ که
	به شیوهی افلاطون به سلسله مراتبی از مفاهیم و روندها و علل معتقد بودند
	~~90 Arbre/ Ryzome~~
	~~91 Deleuze and Guettari, 1987.~~
	که مفاهیم و اموری ~~حاشیهای،~~ جزئی، و سطحی را به ساختارهایی عمیق،
	عمومی، و مرکزی متصل ~~میسازند~~. این تمایز میان امر عمیق و سطحی، و
	چیزهای مرکزی و ~~حاشیهای،~~ در دیدگاه فوکو نیز آماج نقد بود. چنین نقدی
	در ~~نظریهی~~ دلوز، تا حدودی با الهام از راهبردهای ~~شالودهشکنانهی~~ دریدا، به
	موقعیتی مرکزی برکشیده شدهاند.		موقعیتی مرکزی برکشیده شدهاند.
	مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی ~~92است~~ که در آثار دلوز و
			'''مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی است''' که در آثار دلوز و
	گتاری همچون جفت متضادی معنایی به کار گرفته میشود .93قلمروزایی،		گتاری همچون جفت متضادی معنایی به کار گرفته میشود .93قلمروزایی،
	روندی همزمانی است که ساختارهای درختگونه را به شکلی موضعی پدید		روندی همزمانی است که ساختارهای درختگونه را به شکلی موضعی پدید

Amirdana: صفحه‌ای جدید حاوی «یکی از اندیشمندانی که به شدت وامدار فوکو است و دیدگاهش را باید دنبالهی مسیر ن...» ایجاد کرد

2017-06-27T09:12:25Z

صفحه‌ای جدید حاوی «یکی از اندیشمندانی که به شدت وامدار فوکو است و دیدگاهش را باید دنبالهی مسیر ن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

یکی از اندیشمندانی که به شدت وامدار فوکو است و دیدگاهش
را باید دنبالهی مسیر نظری وی دانست، ژیل دلوز است. دلوز به همراهی
فلیکس گتاری مجموعهای از متون چشمگیر و خواندنی را پدید آوردهاند که
یکی از دغدغههای اصلیشان، همین مفهوم قدرت است.
دلوز به روشنی خود را پیرو نیچه میداند و دیدگاه وی در مورد قدرت را
ابزاری ارزشمند برای ساخت نظریهای منسجم و خودسازگار در مورد قدرت
میداند.
دیدگاه دلوز ،89منظومهای به نسبت پیچیده از مفاهیم را در بر
میگیرد که به دست دادن خلاصهای از آن در سطور این رساله کاری دشوار
است. اما برای این که موقعیت او نیز در میدانِ زورآوری نظریههای مربوط به
قدرت مشخص شود، تنها به ذکر چند نکتهی کلیدی از آرای وی بسنده
میکنم. هرچند که برخی از مفاهیم مورد نظر او با چارچوب نظری پیشنهادی
ما همخوانی بسیار دارد.
دلوز چنان که گذشت، برداشت نیچهای از قدرت را میپذیرد و آن
را همچون نیرویی درونزاد و پویا و فعال در نظر میگیرد. بر همین مبنا از
دید او کنش همواره بر واکنش ترجیح دارد و سیستمهای اجتماعی و روانی
ساختارهایی پویا و شکوفا محسوب میشوند.
89
دلوز برای صورتبندی مفهوم قدرت از چند کلیدواژهی نو بهره میجوید، و
از آنجا که برخی از آنها را ما نیز در شرح دیدگاه خویش به کار خواهیم
گرفت، لازم است بدان اشارهای کنیم. با این گوشزد که منظومهی معنایی
دلوز و گتاری نظامی پیچیده است که پرداختن به کلیت آن در اینجا ممکن
نیست. مفاهیم جدیدی هم که در این منظومه معرفی شده است، تنها در
ارتباط با مفاهیم دیگر و تعبیر خاص این دو از کلیدواژگان آشنای جامعه-
شناسانه و فلسفی معنا مییابند. از این رو شرحی از واژگان به کار گرفته شده
در کتابهای ایشان را که در اینجا به طور مختصر ارائه میشود، بیشتر باید
برگرفتن انتخابی برخی از مفاهیم مورد نظر ایشان دانست، که بعدها به کار
تبیین دقیق نظریهی مورد پیشنهادمان خواهند آمد، نه شرح دقیق و بی-
طرفانهی آرای ایشان، بدان شکل که مورد نظر خودشان بوده است.
نخست، دوگانهی معنایی ریزوم و درخت 90است .91از دید دلوز،
ارتباط میان مفاهیم و الگوی حاکم بر روندها و جریانها، بر خلاف تصور
مرسوم، به درختی با تنهی تنومند و شاخههای نحیف شباهت ندارد، بلکه
الگویی ریزومگونه دارد. ریزوم، نام علمی شکلی از ریشهی زیرزمینی گیاهان
است که در شبکهای پنهان در زیر خاک گسترده میشوند و در هر جا که
شرایط مساعد باشد، ساقهای را بر آن میروید. از دید دلوز، پدیدارهای
اجتماعی خصلتی ریزوموار دارد. یعنی امری منتشر، پراکنده، شاخهشاخه، و
مرکزگریز است که به طور موضعی و در شرایطی ویژه در قالب رخدادهایی
منحصر به فرد و خاص بروز مییابد و همواره هم خصلتی موقت و تعمیم
ناپذیر دارد.
این نگرش در برابر دیدگاه کلاسیک اندیشمندان قرار میگیرد که
به شیوهی افلاطون به سلسله مراتبی از مفاهیم و روندها و علل معتقد بودند
90 Arbre/ Ryzome
91 Deleuze and Guettari, 1987.
که مفاهیم و اموری حاشیهای، جزئی، و سطحی را به ساختارهایی عمیق،
عمومی، و مرکزی متصل میسازند. این تمایز میان امر عمیق و سطحی، و
چیزهای مرکزی و حاشیهای، در دیدگاه فوکو نیز آماج نقد بود. چنین نقدی
در نظریهی دلوز، تا حدودی با الهام از راهبردهای شالودهشکنانهی دریدا، به
موقعیتی مرکزی برکشیده شدهاند.
مفهوم مهم دیگر، قلمروزایی/ قلمروزدایی 92است که در آثار دلوز و
گتاری همچون جفت متضادی معنایی به کار گرفته میشود .93قلمروزایی،
روندی همزمانی است که ساختارهای درختگونه را به شکلی موضعی پدید
میآورد. در جریان این روند، عناصر با هم تلفیق شده، و اجزا در هم ذوب
میگردند تا کلی برتر را پدید آورند. از دید دلوز و گتاری، قلمروزایی فرآیندی
است که گروه، نهاد، هویت، و پیکرههایی عمومی و فراگیر از این دست را
ایجاد میکند. پیکرههایی که در مقام سیستمی پیچیده، باید مرزهای خویش
را با جهان خارج تعیین کنند، و به همین دلیل به دستگاهی بغرنج برای
رمزگذرای این مرز، و قلمروزایی مسلح هستند. این روند، با وجود شباهتی
که با ساختارهای درختی دارد، اما از اصالت و سنگینی مورد نظر اندیشمندان
کلاسیک بیبهره است. دلوز حتی این درختوارههای کلگرا و حائز قلمرو را
نیز اموری مقطعی و موقت و موضعی میداند و به همین دلیل آنها را با
وضعیت پاره پاره و چهل تکهی شخصیتهای شیزوفرنیک مقایسه میکند.94
قلمروزدایی، واژگونهی قلمروزایی است. این روندی در زمانی است
که از نوسان میان دو مفهوم مرکز و حاشیه پدید میآید. قلمروزدایی فرآیندی
مرکزگریز است و رمزگذاریهای حافظ تمایز سیستم و محیط را به طور
مستمر نقض میکند. از دید دلوز، فرآیندهای قلمروزدا در تنهایی عناصر
92 Territorization/ Deterritorization
93 Deleuze and Guettari, 1987.
94 Deleuze and Guettari, 1984.
سیستم، و احتمال کنده شدنشان از آن و رانده شدنشان به حاشیه ریشه
دارند، در نتیجه نوعی میل به مرکز در شرایط قلمروزدایی دیده میشود که
از مقاومت عناصر سیستم در برابر فروپاشی حکایت میکند. دلوز بر بنای
همین میلِ ناکارآمد به مرکز، قلمروزدایی را امری پارانوئید دانسته است.
تعبیری که مانند کاربرد مفهوم شیزوفرنیک، نباید چیزی فراتر از یک
استعارهی جالب در نظر گرفته شود.
مفهوم دیگری که با دوگانههای یادشده مربوط میشود، دو نوع
ماشین است که مولکولار و مولار 95نامیده میشوند. از دید دلوز و گتاری،
سازوارههایی که در سطوح گوناگون سلسله مراتب –از بدنهای زنده گرفته
تا نهادهای اجتماعی- وجود دارند، در حالت پایهی خود چیزهایی هستند که
«پیکرهی بیاندام »96نامیده میشوند .97این پیکرهها، برسازندهی چیزهایی
هستند که به تعبیر این نویسندگان، یک فلات نامیده میشود. فلات عنوانی
عمومی است که شاید بتوان آن را با سطح سلسله مراتبی مشاهدهای که در
مدل ما بود، مترادفش دانست. هر فلات، تراکمی از شدتها، عناصر، و
روندهاست که در قالبی در هم فشرده و متداخل در پیوند با یکدیگر قرار
گرفتهاند. هر فلات از مجموعهای از لایهها و قشرها تشکیل یافته است. در هر
لایه از سطوح این فلات، دو زیر سیستم اصلی وجود دارد که ارتباطشان با
هم با عبارتِ مفصلبندی دوگانه 98مشخص میشود. این نام از آنجا آمده که
این دو زیرسیستم همواره در پیوند با هم، و به صورت زوجی مکمل وجود
دارند.
95 Molecular/ Molar
96 BWO: Body Without Organs
97 Deleuze and Guettari, 1987.
98 Double Articulation
ماشین مولکولار، سیستمی منعطف و شکلپذیر است که از
عناصری ساده، کم شمار، و پایدار در زمان تشکیل یافته است. ماشین
مولکولار است که انداموار شدن پیکره را ممکن میسازد.
در مقابل، ماشین مولار سیستمی است که سازمان یافتگی، نظم، و انسجام
درونیاش از سیستم مولکولار بیشتر است، اما در مقابل از عناصری پیچیده،
ناپایدار و گذرا تشکیل یافته است.
ماشین مولار ساختارهایی متمرکز، سلسله مراتبی، و ساختار یافته
را پدید میآورد، که نمونههایش را در مفاهیمی مانند طبقه و ملت میتوان
بازیافت. این در حالی است که فرآوردههای ماشین مولکولار فاقد این ویژگیها
هستند. نهادهایی مانند نهاد خویشاوندی و قومیت نمونههایی از این رده
هستند. آشکارا، ساختهای مولار با الگوی درختی و محصولات مولکولار با
الگوی ریزومی همخوانی دارند.
دلوز و گتاری در کتاب هزار فلات ،99این دو را به ترتیب با غشای
سلول و پروتئینها و آنزیمهایی که در درون یاخته فعالیت میکنند، مقایسه
کردهاند. این دو ماشین آشکارا با هم ارتباط دارند و عناصرشان در نوساناتی
تکرار شونده به هم تبدیل میشوند. فرآیند مفصلبندی دوگانه، از دو جهتِ
متمایزِ بیان و محتوا برخوردار است، که باز در قالب زیستشناسانهی دلوز به
پروتئین و مادهی وراثتی مانند شده است. این بدان معناست که در مفصل-
بندی دوگانه، ما باساختارهای پایدار و مقاومِ حافظ اطلاعات، و سیستمهای
ناپایدار و پویای عملگری روبهرو هستیم که ماده و انرژی را بر مبنای این
زیربنای اطلاعاتی دگرگون میسازند. هریک از این دو جهت دارای ریخت و
99 Deleuze and Guettari, 1987.
جوهری 100هستند که به ترتیب در جریان فرآیند رمزگذاری/ رمزگشایی، و
مرزبندی/ مرززدایی پدیدار میشوند و استمرار مییابند.101
دلوز مفهومی مرکزی به نام چندگانگی 102را هم در برابر وحدت و
یگانگی درختگونهی مدلهای کلاسیک معرفی کرده است و معتقد است که
داروی دردِ تحویل گرایی - که همه چیز را به یک چیز بر میگرداند- آن
است که حضور چندگانگی و تکثر را در همه چیز بپذیریم .103برای دستیازی
به این هدف، مفهوم دیگری به نام مونتاژ ابداع شده است که از عملکرد
ماشینهای مولار و مولکولار حاصل میشود. مونتاژ قالبی عمومی برای تمام
چیزهایی است که موضوع بررسی و مشاهده و تجربهی ما قرار میگیرند، و
شاید بتوان آن را برابرنهادی عجیب و غریب برای سیستم در نظر گرفت. از
اینجا دلوز به تعریف ماشین انتزاعی 104میرسد، که هستهی مرکزی هر مونتاژ
است و فضای حالتی است که تحقق یافتن ان مونتاژ خاص را ممکن میسازد.
ماشین انتزاعی امری مادی یا ملموس نیست، بلکه الگویی از جریانها و طرحی
عملیاتی است که در دستگاه شناختی ما بازنمایی میشود و فرآیند ظهور و
تداوم مونتاژها را نشان میدهد.
ماشین انتزاعی، کلید فهم مدل دلوز از قدرت است. یک ماشین
انتزاعی الگویی از انضباط است که به شکلی تعمیم یافته عملکردی ویژه را بر
مادهی نامتعین اعمال میکند. این ماشین شرایطی را تعیین میکند که هر
مونتاژ ریخت و جوهر خویش را در آن زمینه به دست میآورد .105از این رو،
100 Form/ Substance
101 Stonier, 1990.
102 Multiplicity
103 Deleuze, 1973.
104 Abstract machine
105 Deleuze and Guettari, 1987.
یک ماشین انتزاعی را میتوان با روند انضباط/ سرکوب در مدل ما مقایسه
کرد.
ماشین انتزاعی از دو مجرای متفاوت قدرت خود را اعمال میکند. از یک سو
با رمزگذاری افراطی، که وضعیتی سخت و منسجم و سلسله مراتبی – و در
نتیجه مولار- را ایجاد میکند، و از سوی دیگر با تبدیل، که با قلمروزدایی و
رمزگشایی شباهت دارد و پدیداری مولکولار است. نظام دیوانسالارانه و ساخت
قبایل کوچگرد نمونههایی از دستاوردهای این دو روند متمایز هستند.106
دیدگاه دلوز در مورد قدرت، از بسیاری از جنبهها با تعابیر فوکویی
همخوانی دارد. هر دو بر خصلت منتشر و پراکندهی قدرت تأکید دارند، و
هردو بر سویهی سازنده و توانمندساز آن نیز پافشاری میکنند، و به این
ترتیب از نظریهپردازان نظاممند که معمولا قدرت را با سویهای منفی و
محدودکننده باز میشناسند، متفاوت هستند. همچنین هردو از دستگاهی
نظری برای تبیین مفهوم قدرت بهره میبرند که سوژه را به حالت تعلیق
درآورده، و آن را در ساختهای اجتماعی (فوکو) یا روندهای عام حاکم بر
نظامها (دلوز) منحل میسازد. با این وجود، نگرش دلوزی از چند جنبه با دید
فوکو متفاوت است. نخست آن که مدل دلوزی از برداشت فوکو بسیار پیچیده-
تر، بسیار عامتر، و بسیار زیستشناسانهتر است. دیگر آن که دلوز در تفسیر
خاصی از ماشنانتزاعی ارائه میدهد، مفهوم قدرت و حقیقت را مترادف می-
گیرد و در واقع این دو را در دل یک نظام به هم پیوسته مورد تحلیل قرار
میدهد. در حالی که برای فوکو، این دو مفهوم با وجود پیوستگی عمیقشان،
دلالتی متمایز دارند، به شکلی که فوکو صفحات زیادی را به شرح ارتباط این
دو اختصاص داده است.
تفاوت دیگر این دو، در آن است که دلوز مفهوم قدرت را برای
تبیین رفتارهای کنشگران اجتماعی کافی نمیداند، و آن را با مفهومی به نام
106 Deleuze & Guattari, 1997.
میل 107تکمیل میکند. میل با آنچه به همین نام در مدل ما معرفی شد،
شباهت دارد و رانهای درونی است که سیستم زنده را به جستوجوی لذت وا
میدارد. میل از دید دلوز نوعی مونتاژ است، یعنی پدیداری است که زیر تأثیر
ماشینی انتزاعی ساخته میشود و ماهیتی طبیعی، درونزاد یا بدیهی ندارد. با
این وجود، خودِ قدرت هم چنین خصلتی دارد و از دید دلوز تنها در پیوند با
مفهوم میل است که به عنوان ابزاری تحلیلی به شکلی بسنده کارآمد می-
شود .108این برداشت دلوز به مدل ما از قدرت نزدیکتر است، تا مدل فوکو،
با این وجود در نگاه سیستمی ما متغیر دوگانهی لذت/ قدرتِ مورد نظر دلوز
را با دو متغیر دیگر – بقا و معنا- در میآمیزیم و مجموعهی اینها را همچون
محوری کارکردی مورد تحلیلی قرار میدهیم