درباره‌ی جفت‌های متضاد معنایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan: /* جم محصول شکست تقارن است */

2024-07-24T15:43:13Z

جم محصول شکست تقارن است

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۴۳
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	====جم محصول [[شکست تقارن]] است====		====جم محصول [[شکست تقارن]] است====
	جم چنان‌که گفتیم، محصول [[شکست تقارن]] است. چنین مینماید که قانون حاکم بر [[هستی]]، – اگر محصول خلاقیت ذهنِ نظمجوی آدمیان نباشد- نظامی از قواعد تقارنی است که به طور موضعی و بر اساس اندرکنش نیروها و عواملی پراکنده و فراگیر، شکسته میشود. هستی شاید یک پیوستگی کلان و یک درهم‌تنیدگی سترگ باشد که وقفه، گسست، [[تمایز]] و ت[[~~عنوان پیوند~~]]~~فاوت~~ در آن از اندرکنش میان نیروهایی پیوستارگونه و تداخل عواملی همگون و هم‌جنس زاییده شده باشد. با این تعبیر، [[هستی]] روندی پیوسته، کلان و فراگیر است که در آن همه‌چیز با همه‌چیز برابر است و تفاوتی در ذات چیزها وجود ندارد. و این [[تقارن]] است. اما تمایزها، گسست‌ها و تفاوت‌هایی در فراز و نشیبِ این کلیت درهم‌تنیده به صورت موضعی وجود دارد، که محصول اندرکنش نیروهای فراگیر و منتشرِ جاری در تمام پیکره ی این [[هستی]] است. این نیروها و عوامل هستند که تغییر را در سطحی [[هستی‌شناختی]] ممکن میکنند.		جم چنان‌که گفتیم، محصول [[شکست تقارن]] است. چنین مینماید که قانون حاکم بر [[هستی]]، – اگر محصول خلاقیت ذهنِ نظمجوی آدمیان نباشد- نظامی از قواعد تقارنی است که به طور موضعی و بر اساس اندرکنش نیروها و عواملی پراکنده و فراگیر، شکسته میشود. هستی شاید یک پیوستگی کلان و یک درهم‌تنیدگی سترگ باشد که وقفه، گسست، [[تمایز]] و [[تفاوت]] در آن از اندرکنش میان نیروهایی پیوستارگونه و تداخل عواملی همگون و هم‌جنس زاییده شده باشد. با این تعبیر، [[هستی]] روندی پیوسته، کلان و فراگیر است که در آن همه‌چیز با همه‌چیز برابر است و تفاوتی در ذات چیزها وجود ندارد. و این [[تقارن]] است. اما تمایزها، گسست‌ها و تفاوت‌هایی در فراز و نشیبِ این کلیت درهم‌تنیده به صورت موضعی وجود دارد، که محصول اندرکنش نیروهای فراگیر و منتشرِ جاری در تمام پیکره ی این [[هستی]] است. این نیروها و عوامل هستند که تغییر را در سطحی [[هستی‌شناختی]] ممکن میکنند.
	<br />		<br />
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* جم محصول شکست تقارن است */

2024-07-24T15:42:27Z

جم محصول شکست تقارن است

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۴۲
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	====جم محصول [[شکست تقارن]] است====		====جم محصول [[شکست تقارن]] است====
	جم چنان‌که گفتیم، محصول [[شکست تقارن]] است. چنین مینماید که قانون حاکم بر [[هستی]]، – اگر محصول خلاقیت ذهنِ نظمجوی آدمیان نباشد- نظامی از قواعد تقارنی است که به طور موضعی و بر اساس اندرکنش نیروها و عواملی پراکنده و فراگیر، شکسته میشود. هستی شاید یک پیوستگی کلان و یک درهم‌تنیدگی سترگ باشد که وقفه، گسست، [[تمایز و ~~تفاوت~~]] در آن از اندرکنش میان نیروهایی پیوستارگونه و تداخل عواملی همگون و هم‌جنس زاییده شده باشد. با این تعبیر، [[هستی]] روندی پیوسته، کلان و فراگیر است که در آن همه‌چیز با همه‌چیز برابر است و تفاوتی در ذات چیزها وجود ندارد. و این [[تقارن]] است. اما تمایزها، گسست‌ها و تفاوت‌هایی در فراز و نشیبِ این کلیت درهم‌تنیده به صورت موضعی وجود دارد، که محصول اندرکنش نیروهای فراگیر و منتشرِ جاری در تمام پیکره ی این [[هستی]] است. این نیروها و عوامل هستند که تغییر را در سطحی [[هستی‌شناختی]] ممکن میکنند.		جم چنان‌که گفتیم، محصول [[شکست تقارن]] است. چنین مینماید که قانون حاکم بر [[هستی]]، – اگر محصول خلاقیت ذهنِ نظمجوی آدمیان نباشد- نظامی از قواعد تقارنی است که به طور موضعی و بر اساس اندرکنش نیروها و عواملی پراکنده و فراگیر، شکسته میشود. هستی شاید یک پیوستگی کلان و یک درهم‌تنیدگی سترگ باشد که وقفه، گسست، [[تمایز]] و ت[[عنوان پیوند]]فاوت در آن از اندرکنش میان نیروهایی پیوستارگونه و تداخل عواملی همگون و هم‌جنس زاییده شده باشد. با این تعبیر، [[هستی]] روندی پیوسته، کلان و فراگیر است که در آن همه‌چیز با همه‌چیز برابر است و تفاوتی در ذات چیزها وجود ندارد. و این [[تقارن]] است. اما تمایزها، گسست‌ها و تفاوت‌هایی در فراز و نشیبِ این کلیت درهم‌تنیده به صورت موضعی وجود دارد، که محصول اندرکنش نیروهای فراگیر و منتشرِ جاری در تمام پیکره ی این [[هستی]] است. این نیروها و عوامل هستند که تغییر را در سطحی [[هستی‌شناختی]] ممکن میکنند.
	<br />		<br />
			<br />

	====سیستمهای پیچیده میتوانند تقارن درونی خویش را بشکنند====		====سیستمهای پیچیده میتوانند تقارن درونی خویش را بشکنند====
	در این زمینه ی غرقه در [[تقارن]] که [[شکست‌های تقارنِ]] درون آن نیز خصلتی فراگیر و پیوسته و منتشر – و در نتیجه متقارن- دارند، هسته هایی از پیچیدگی وجود دارند. سیستمهایی که انباشتی شگفت‌انگیز از [[اطلاعات]] و [[روابط]] را در میان عناصر درونی خویش به نمایش می‌گذارند. زیرواحدهایی که در نهایت بخش‌هایی موقت و موضعی از پیکره ی عظیمِ هستی هستند، اما هم‌چون گرانیگاه هایی موقت و کوتاه‌عمر، خصلتی بسیار عجیب را از خود به نمایش میگذارند. این هسته های خُرد و زودگذرِ تراکم پیچیدگی در دل [[مهروند]]، به دلیل انباشت اطلاعات درونی خویش و به خاطر سازمان‌یافتگی غیرمنتظرهای که دارند، میتوانند تقارن درونی خویش را به شکلی متمرکز، سازمان‌یافته و [[سلسله‌مراتبی]] بشکنند. به عبارت دیگر، [[پیچیدگی]] زیاد این سیستم‌ها باعث شده است که عامل‌ها و نیروهایی که در حالت عادی به شکلی منتشر و پراکنده تقارن را میشکنند و در نتیجه الگوهایی تخت و همگون و همسان از سازمان‌یافتگی را در چیزها پدید میآورند در اینجا همگرا شوند، با هم تداخل کنند و پس از تشدیدکردنِ یکدیگر، به ساختارهایی [[سلسله‌مراتبی]]، متمرکز و هدف‌مند از شکست تقارن منتهی شوند.		در این زمینه ی غرقه در [[تقارن]] که [[شکست‌های تقارنِ]] درون آن نیز خصلتی فراگیر و پیوسته و منتشر – و در نتیجه متقارن- دارند، هسته هایی از پیچیدگی وجود دارند. سیستمهایی که انباشتی شگفت‌انگیز از [[اطلاعات]] و [[روابط]] را در میان عناصر درونی خویش به نمایش می‌گذارند. زیرواحدهایی که در نهایت بخش‌هایی موقت و موضعی از پیکره ی عظیمِ هستی هستند، اما هم‌چون گرانیگاه هایی موقت و کوتاه‌عمر، خصلتی بسیار عجیب را از خود به نمایش میگذارند. این هسته های خُرد و زودگذرِ تراکم پیچیدگی در دل [[مهروند]]، به دلیل انباشت اطلاعات درونی خویش و به خاطر سازمان‌یافتگی غیرمنتظرهای که دارند، میتوانند تقارن درونی خویش را به شکلی متمرکز، سازمان‌یافته و [[سلسله‌مراتبی]] بشکنند. به عبارت دیگر، [[پیچیدگی]] زیاد این سیستم‌ها باعث شده است که عامل‌ها و نیروهایی که در حالت عادی به شکلی منتشر و پراکنده تقارن را میشکنند و در نتیجه الگوهایی تخت و همگون و همسان از سازمان‌یافتگی را در چیزها پدید میآورند در اینجا همگرا شوند، با هم تداخل کنند و پس از تشدیدکردنِ یکدیگر، به ساختارهایی [[سلسله‌مراتبی]]، متمرکز و هدف‌مند از شکست تقارن منتهی شوند.

Mehrdad.akhavan: /* جمع بندی */

2024-07-24T15:40:28Z

جمع بندی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۴۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	===جمع بندی===		===جمع بندی===
	سه خصلتی که در مورد جمها بر شمردیم با یک توضیح میتواند در هم آمیخته شود؛ اکنون بیش از ۱۰۰ سال از زمانی که نیچه در باب تاثیر میل بر شناخت و ترجیح انگیزه های هیجانی بر مسیرهای استدلال عقلانی قلم‌فرسایی کرد، میگذرد. امروز ما میدانیم چارچوب‌های شناختی و قواعد منطقی حاکم بر ذهن ما، محصول فرایندی درازپا و پیوسته از [[~~اننتخاب~~ طبیعی]] و [[تکامل زیستی]] است و ظرفیتِ شناختیِ شگفتی که آدمیان در کاسه ی سر خود اندوخته اند، دستاوردی زیست‌شناختی است که در راستای خواست [[بقا]]، انگیزه ی لذت و میل به [[قدرت]] جهت‌گیری یافته است. از این رو، امروز برای ما آشکار است که چارچوب‌های شناختی ما نه‌تنها بدیهی و از پیش داده‌شده نیستند، بلکه در زمینهی میلمدارانه و کارکردگرایانه شان، گه‌گاه خصلتی کاتوره ای و تصادفی را از خود به نمایش میگذارند.		سه خصلتی که در مورد جمها بر شمردیم با یک توضیح میتواند در هم آمیخته شود؛ اکنون بیش از ۱۰۰ سال از زمانی که نیچه در باب تاثیر میل بر شناخت و ترجیح انگیزه های هیجانی بر مسیرهای استدلال عقلانی قلم‌فرسایی کرد، میگذرد. امروز ما میدانیم چارچوب‌های شناختی و قواعد منطقی حاکم بر ذهن ما، محصول فرایندی درازپا و پیوسته از [[انتخاب طبیعی]] و [[تکامل زیستی]] است و ظرفیتِ شناختیِ شگفتی که آدمیان در کاسه ی سر خود اندوخته اند، دستاوردی زیست‌شناختی است که در راستای خواست [[بقا]]، انگیزه ی لذت و میل به [[قدرت]] جهت‌گیری یافته است. از این رو، امروز برای ما آشکار است که چارچوب‌های شناختی ما نه‌تنها بدیهی و از پیش داده‌شده نیستند، بلکه در زمینهی میلمدارانه و کارکردگرایانه شان، گه‌گاه خصلتی کاتوره ای و تصادفی را از خود به نمایش میگذارند.

	شاید بتوان با تمرکز بر همین مفهوم – یعنی ارتباط میان میل و شناخت و قواعد حاکم بر تکامل چارچوب‌های ادراکیمان- به فهمی عمیق‌تر در مورد جمها دست یافت.		شاید بتوان با تمرکز بر همین مفهوم – یعنی ارتباط میان میل و شناخت و قواعد حاکم بر تکامل چارچوب‌های ادراکیمان- به فهمی عمیق‌تر در مورد جمها دست یافت.

Mehrdad.akhavan: /* ۱.پیشینه تاریخی */

2024-07-24T15:31:22Z

۱.پیشینه تاریخی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	===۱.پیشینه تاریخی ===		===۱.پیشینه تاریخی ===
	[[ایرانیان کهن]] به نظامی دوگانه از مفاهیم، معانی و حتی واژه‌ها باور داشتند. نظامی که از تقابل های دوتایی صریح و دقیقی تشکیل یافته‌ بود. دستگاهی از برابرنهادهای اخلاقی و [[هستی‌شناختی]] که از قطبِ [[اهورامزدا]]/ [[اهریمن]] در آسمان آغاز میشد و با گذر از دوگانه ی [[گیتی/ مینو]]و (که رونوشت یونانیاش – axod /soedi- از مجرای [[افلاطون]] شهرت بسیار یافته‌است) به دوگانه ی ملموس و زمینی جاندارانِ نیکِ زاده ی اهورامزدا در برابر خرفسترهای مخلوق اهریمن منتهی میشد. نظام فکری ایرانیان باستان، دستگاهی دقیق و فراگیر از تقابلهای معنایی دوتایی بود که دامنه اش از دو ایزدِ نیکوکار و بدکردارِ آسمانی تا تعارض دو جانور کوچک هم‌چون زنبور و مگس ادامه داشت. این جهانبینی بارزترین و برجسته ترین نمودِ حاکمیت شیوه ای از دیدن جهان است که در اثر [[جفتهای متضاد معنایی]] صورت‌بندی شده است.		[[ایرانیان کهن]] به نظامی دوگانه از مفاهیم، معانی و حتی واژه‌ها باور داشتند. نظامی که از تقابل های دوتایی صریح و دقیقی تشکیل یافته‌ بود. دستگاهی از برابرنهادهای اخلاقی و [[هستی‌شناختی]] که از قطبِ [[اهورامزدا]]/ [[اهریمن]] در آسمان آغاز میشد و با گذر از دوگانه ی [[گیتی/ مینو]] (که رونوشت یونانیاش – axod /soedi- از مجرای [[افلاطون]] شهرت بسیار یافته‌است) به دوگانه ی ملموس و زمینی جاندارانِ نیکِ زاده ی اهورامزدا در برابر خرفسترهای مخلوق اهریمن منتهی میشد. نظام فکری ایرانیان باستان، دستگاهی دقیق و فراگیر از تقابلهای معنایی دوتایی بود که دامنه اش از دو ایزدِ نیکوکار و بدکردارِ آسمانی تا تعارض دو جانور کوچک هم‌چون زنبور و مگس ادامه داشت. این جهانبینی بارزترین و برجسته ترین نمودِ حاکمیت شیوه ای از دیدن جهان است که در اثر [[جفتهای متضاد معنایی]] صورت‌بندی شده است.

	[[جفت متضاد معنایی]]، عبارت است از دو مفهومِ جفت و مربوط به هم، که یکی از آن‌ها متضاد دیگری باشد. به شکلی که یکی را بتوان همتای واژگونه، متضاد و قطب مخالف دیگری در نظر گرفت. دو مفهومی که در قالب یک جفت متضاد معنایی به هم پیوند می یابند، از خیلی جنبه ها در هم تنیده اند. حضور هریک از آن‌ها با غیبت دیگری هم ارز دانسته میشود و به همین دلیل در بسیاری موارد، مفاهیم را با توجه به نقضِ جفت متضادشان تعریف میکنند. تعریف‌کردنِ نیکی به مثابه غیاب بدی یا فهمیدنِ مفهوم سپید در تقابل با مفهوم سیاه، مثالهایی آشنا هستند که فراگیربودنِ کاربرد [[جفتهای متضاد معنایی]] را نشان میدهد. از این به بعد، این رده از مفاهیم را به صورت کوتاه‌شده، [[جمّ]] خواهم نامید که سرواژه ی [[جفت متضاد معنایی]] است.		[[جفت متضاد معنایی]]، عبارت است از دو مفهومِ جفت و مربوط به هم، که یکی از آن‌ها متضاد دیگری باشد. به شکلی که یکی را بتوان همتای واژگونه، متضاد و قطب مخالف دیگری در نظر گرفت. دو مفهومی که در قالب یک جفت متضاد معنایی به هم پیوند می یابند، از خیلی جنبه ها در هم تنیده اند. حضور هریک از آن‌ها با غیبت دیگری هم ارز دانسته میشود و به همین دلیل در بسیاری موارد، مفاهیم را با توجه به نقضِ جفت متضادشان تعریف میکنند. تعریف‌کردنِ نیکی به مثابه غیاب بدی یا فهمیدنِ مفهوم سپید در تقابل با مفهوم سیاه، مثالهایی آشنا هستند که فراگیربودنِ کاربرد [[جفتهای متضاد معنایی]] را نشان میدهد. از این به بعد، این رده از مفاهیم را به صورت کوتاه‌شده، [[جمّ]] خواهم نامید که سرواژه ی [[جفت متضاد معنایی]] است.

Mehrdad.akhavan: /* ۱.پیشینه تاریخی */

2024-07-24T15:31:02Z

۱.پیشینه تاریخی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	===۱.پیشینه تاریخی ===		===۱.پیشینه تاریخی ===
	[[ایرانیان کهن]] به نظامی دوگانه از مفاهیم، معانی و حتی واژه‌ها باور داشتند. نظامی که از تقابل های دوتایی صریح و دقیقی تشکیل یافته‌ بود. دستگاهی از برابرنهادهای اخلاقی و [[هستی‌شناختی]] که از قطبِ [[اهورامزدا]]/ [[اهریمن]] در آسمان آغاز میشد و با گذر از دوگانه ی [[گیتی/ ~~مین~~]]و (که رونوشت یونانیاش – axod /soedi- از مجرای [[افلاطون]] شهرت بسیار یافته‌است) به دوگانه ی ملموس و زمینی جاندارانِ نیکِ زاده ی اهورامزدا در برابر خرفسترهای مخلوق اهریمن منتهی میشد. نظام فکری ایرانیان باستان، دستگاهی دقیق و فراگیر از تقابلهای معنایی دوتایی بود که دامنه اش از دو ایزدِ نیکوکار و بدکردارِ آسمانی تا تعارض دو جانور کوچک هم‌چون زنبور و مگس ادامه داشت. این جهانبینی بارزترین و برجسته ترین نمودِ حاکمیت شیوه ای از دیدن جهان است که در اثر [[جفتهای متضاد معنایی]] صورت‌بندی شده است.		[[ایرانیان کهن]] به نظامی دوگانه از مفاهیم، معانی و حتی واژه‌ها باور داشتند. نظامی که از تقابل های دوتایی صریح و دقیقی تشکیل یافته‌ بود. دستگاهی از برابرنهادهای اخلاقی و [[هستی‌شناختی]] که از قطبِ [[اهورامزدا]]/ [[اهریمن]] در آسمان آغاز میشد و با گذر از دوگانه ی [[گیتی/ مینو]]و (که رونوشت یونانیاش – axod /soedi- از مجرای [[افلاطون]] شهرت بسیار یافته‌است) به دوگانه ی ملموس و زمینی جاندارانِ نیکِ زاده ی اهورامزدا در برابر خرفسترهای مخلوق اهریمن منتهی میشد. نظام فکری ایرانیان باستان، دستگاهی دقیق و فراگیر از تقابلهای معنایی دوتایی بود که دامنه اش از دو ایزدِ نیکوکار و بدکردارِ آسمانی تا تعارض دو جانور کوچک هم‌چون زنبور و مگس ادامه داشت. این جهانبینی بارزترین و برجسته ترین نمودِ حاکمیت شیوه ای از دیدن جهان است که در اثر [[جفتهای متضاد معنایی]] صورت‌بندی شده است.

	[[جفت متضاد معنایی]]، عبارت است از دو مفهومِ جفت و مربوط به هم، که یکی از آن‌ها متضاد دیگری باشد. به شکلی که یکی را بتوان همتای واژگونه، متضاد و قطب مخالف دیگری در نظر گرفت. دو مفهومی که در قالب یک جفت متضاد معنایی به هم پیوند می یابند، از خیلی جنبه ها در هم تنیده اند. حضور هریک از آن‌ها با غیبت دیگری هم ارز دانسته میشود و به همین دلیل در بسیاری موارد، مفاهیم را با توجه به نقضِ جفت متضادشان تعریف میکنند. تعریف‌کردنِ نیکی به مثابه غیاب بدی یا فهمیدنِ مفهوم سپید در تقابل با مفهوم سیاه، مثالهایی آشنا هستند که فراگیربودنِ کاربرد [[جفتهای متضاد معنایی]] را نشان میدهد. از این به بعد، این رده از مفاهیم را به صورت کوتاه‌شده، [[جمّ]] خواهم نامید که سرواژه ی [[جفت متضاد معنایی]] است.		[[جفت متضاد معنایی]]، عبارت است از دو مفهومِ جفت و مربوط به هم، که یکی از آن‌ها متضاد دیگری باشد. به شکلی که یکی را بتوان همتای واژگونه، متضاد و قطب مخالف دیگری در نظر گرفت. دو مفهومی که در قالب یک جفت متضاد معنایی به هم پیوند می یابند، از خیلی جنبه ها در هم تنیده اند. حضور هریک از آن‌ها با غیبت دیگری هم ارز دانسته میشود و به همین دلیل در بسیاری موارد، مفاهیم را با توجه به نقضِ جفت متضادشان تعریف میکنند. تعریف‌کردنِ نیکی به مثابه غیاب بدی یا فهمیدنِ مفهوم سپید در تقابل با مفهوم سیاه، مثالهایی آشنا هستند که فراگیربودنِ کاربرد [[جفتهای متضاد معنایی]] را نشان میدهد. از این به بعد، این رده از مفاهیم را به صورت کوتاه‌شده، [[جمّ]] خواهم نامید که سرواژه ی [[جفت متضاد معنایی]] است.

Mehrdad.akhavan: /* نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید */

2024-07-24T15:25:33Z

نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۵
خط ۱۲۶:		خط ۱۲۶:

	====نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید====		====نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید====
	بسیار جالب است که هر چهار خطای یادشده در داستان جمشید کیانی به‌دقت نمادگذاری شده است؛ جمشید یا همان جم، مرتکب این گناه شد که خود را خدا نامید. یعنی خود را امری مستقل، خودبسنده و آفریننده پنداشت، بی‌آن‌که به مخلوق‌بودن و محصولِ شرایط زمانه‌بودنش توجه کند (نخستین تله). در نتیجه فره خود را از دست داد. به این ترتیب نوری که نشانگر اقتدار و نیروی پادشاهی او بود در قالب کبوتری از سرش پرواز کرد و رفت. این را میتوان همتای تله ی افلاطون دانست. این در واقع پیوستار میانه ی طیف و بخش اصلی و بدنهی توپُرِ جم بود که با ادعای استقلالش از شناسنده، او را ترک میکرد. واقعیت همیشه در میانه ی جمها حضور دارد و زمانی که جم از شناسندهاش اعلام استقلال کند، این بخشِ اصلی و توپُرِ میانی که پیکره ی جم را بر میسازند و زیربنای ساختارش است، هم‌چون کبوتری تیزپرواز آن را ترک میکند و پوسته ای پوک و تهی را بر جای میگذارد (تله ی افلاطون). در نتیجه شرایط برای غلبه ی ضحاک بر جم فراهم میآید. ضحاک در این شرایط میتواند قدرت جم را غصب کند. او این کار را با اسیرکردن جم و دو نیمه‌کردنش انجام میدهد. یعنی ارتباط میان دو سرِ طیف یادشده را قطع میکند و این حقیقت که هریک از این دو با پیوستاری به دیگری قابل تبدیل هستند را پنهان میسازد. این کار با توجه به کَنده‌شدنِ میانه ی پیوستار و مهم پنداشته‌شدنِ دو سرِ طیف در جریان تله ی افلاطون ممکن میشود. پس از دو نیمه‌شدن جم، ضحاک بر گیتی حاکم میشود. حاکمیت گیتی بر جهان، با مرگ جم، یعنی فروکاسته‌شدنش به یک نیمه ی فاقد کارکرد همراه است. به همین دلیل هم در استوره‌های بومیمان میبینیم که در زمان حاکمیت ضحاک، مغزِ آدمیان خورش سویهی اهریمنی ضحاک میشود. چراکه به‌راستی هم با فلج‌شدن و دو نیمه‌شدنِ جمها، کارکردهای اصلی شناختی آسیب می بینند و “مغزها خورده میشوند”. در نتیجه سپهر سازمان‌یافتهی شناخت که بر تعادل پویای جمها با هم تکیه داشت، فرو میپاشد و به مفاهیمی تکینه و پوک از نظر محتوا تحویل میشود (تله ی سنمار).		بسیار جالب است که هر چهار خطای یادشده در داستان جمشید کیانی به‌دقت نمادگذاری شده است؛ جمشید یا همان جم، مرتکب این گناه شد که خود را خدا نامید. یعنی خود را امری مستقل، خودبسنده و آفریننده پنداشت، بی‌آن‌که به مخلوق‌بودن و محصولِ شرایط زمانه‌بودنش توجه کند (نخستین تله). در نتیجه فره خود را از دست داد. به این ترتیب نوری که نشانگر اقتدار و نیروی پادشاهی او بود در قالب کبوتری از سرش پرواز کرد و رفت. این را میتوان همتای تله ی افلاطون دانست. این در واقع پیوستار میانه ی طیف و بخش اصلی و بدنهی توپُرِ جم بود که با ادعای استقلالش از شناسنده، او را ترک میکرد. '''واقعیت همیشه در میانه ی جمها حضور دارد''' و زمانی که جم از شناسندهاش اعلام استقلال کند، این بخشِ اصلی و توپُرِ میانی که پیکره ی جم را بر میسازند و زیربنای ساختارش است، هم‌چون کبوتری تیزپرواز آن را ترک میکند و پوسته ای پوک و تهی را بر جای میگذارد (تله ی افلاطون). در نتیجه شرایط برای غلبه ی ضحاک بر جم فراهم میآید. ضحاک در این شرایط میتواند قدرت جم را غصب کند. او این کار را با اسیرکردن جم و دو نیمه‌کردنش انجام میدهد. یعنی ارتباط میان دو سرِ طیف یادشده را قطع میکند و این حقیقت که هریک از این دو با پیوستاری به دیگری قابل تبدیل هستند را پنهان میسازد. این کار با توجه به کَنده‌شدنِ میانه ی پیوستار و مهم پنداشته‌شدنِ دو سرِ طیف در جریان تله ی افلاطون ممکن میشود.

	گذشته از تله های اصلی ای که ذکرشان گذشت، این خطای رایج نیز وجود دارد که به دنبالِ درک کارکردها و کژکارکردهای حاکم بر ~~جمها،~~ میل به رهایی از آن‌ها و زدودن جمها از سپهر شناسایی در شناسنده ایجاد شود. در بند بعدی بیش‌تر در مورد دلایل ناممکن‌بودنِ تحقق این میل خواهیم نوشت. اما در این‌جا، باید به طور خلاصه به این نکته اشاره کرد که جمها زیربنای هر نوع شناختِ خودآگاهانه و آشنا هستند و بنابراین رهیدن از جم و حذف‌کردن این عناصر لزوما به فروپاشی ساخت شناسایی و فقیرشدن سپهر شناخت منتهی خواهد شد. این بدان معناست که دستگاه شناختی آدمیان – وگویا دیگر جانوران- بر مبنای الگویی از رده بندی دودویی چیزها و تحویل‌کردن‌شان به قطب‌هایی دوگانه ساختار یافته باشد. این ساختار، خصلتی تکاملی دارد که در کلیت خویش و حتی تا حدودی در مورد برخی از جمهای مرکزی – مانند [[لذت/ رنج]] خصلتی پیشتنیده و ژنتیک دارد. از این رو رهیدن از استبداد جمها، اگر به معنای شناخت دقیق آن‌ها و گذر از آن‌ها – و در عین حال پذیرش حضور دائمی و سودمندشان- نباشد، توهمی بیش نیست.		پس از دو نیمه‌شدن جم، ضحاک بر گیتی حاکم میشود. حاکمیت گیتی بر جهان، با مرگ جم، یعنی فروکاسته‌شدنش به یک نیمه ی فاقد کارکرد همراه است. به همین دلیل هم در استوره‌های بومیمان میبینیم که در زمان حاکمیت ضحاک، مغزِ آدمیان خورش سویه ی اهریمنی ضحاک میشود. چراکه به‌راستی هم با فلج‌شدن و دو نیمه‌شدنِ جمها، کارکردهای اصلی شناختی آسیب می بینند و “مغزها خورده میشوند”. در نتیجه سپهر سازمان‌یافته ی شناخت که بر تعادل پویای جمها با هم تکیه داشت، فرو میپاشد و به مفاهیمی تکینه و پوک از نظر محتوا تحویل میشود (تله ی سنمار).
			<br />
			====جمها زیربنای هر نوع شناختِ خودآگاهانه و آشنا هستند====
			گذشته از تله های اصلی ای که ذکرشان گذشت، این خطای رایج نیز وجود دارد که به دنبالِ درک کارکردها و کژکارکردهای حاکم بر جم ها، میل به رهایی از آن‌ها و زدودن جمها از سپهر شناسایی در شناسنده ایجاد شود. در بند بعدی بیش‌تر در مورد دلایل ناممکن‌بودنِ تحقق این میل خواهیم نوشت. اما در این‌جا، باید به طور خلاصه به این نکته اشاره کرد که جمها زیربنای هر نوع شناختِ خودآگاهانه و آشنا هستند و بنابراین رهیدن از جم و حذف‌کردن این عناصر لزوما به فروپاشی ساخت شناسایی و فقیرشدن سپهر شناخت منتهی خواهد شد. این بدان معناست که دستگاه شناختی آدمیان – وگویا دیگر جانوران- بر مبنای الگویی از رده بندی دودویی چیزها و تحویل‌کردن‌شان به قطب‌هایی دوگانه ساختار یافته باشد. این ساختار، خصلتی تکاملی دارد که در کلیت خویش و حتی تا حدودی در مورد برخی از جمهای مرکزی – مانند [[لذت/ رنج]] خصلتی پیشتنیده و ژنتیک دارد. از این رو رهیدن از استبداد جمها، اگر به معنای شناخت دقیق آن‌ها و گذر از آن‌ها – و در عین حال پذیرش حضور دائمی و سودمندشان- نباشد، توهمی بیش نیست.

	۴. یکی از پیروان لائوتسه زمانی گفته بود: زمانی که پا در راه نهادم، ۲+۲ برابر با ۴ بود. وقتی کمی در راه پیش رفتم، دیگر ۲ با ۲، ۴ نمیشد. وقتی باز پیش‌تر رفتم، دیدم به‌راستی ۲+۲ همان ۴ است!		===۴. ===
			یکی از پیروان لائوتسه زمانی گفته بود: زمانی که پا در راه نهادم، ۲+۲ برابر با ۴ بود. وقتی کمی در راه پیش رفتم، دیگر ۲ با ۲، ۴ نمیشد. وقتی باز پیش‌تر رفتم، دیدم به‌راستی ۲+۲ همان ۴ است!

	آدمیان در حالت عادی، بر وجود جمها آگاه نیستند. جمها در شرایط معمول شالوده ی نظام‌هایی شناختی را برمیسازند که بر حضور و نقش بنیادین آن‌ها آگاهی ندارند. از این روست که در شرایط معمول و هنجارین خردی اندک و دانشی ابتدایی در مورد جمها و ماهیت‌شان در ذهن شناسنده به چشم میخورد و همین اندک برای کارایی نظام شناخت بسنده است. جمها برای عمل‌کردن نیازی به خودآگاهی ندارند. ذهن میتواند بدون توجه به ماهیت و ساختار جمها، از مجرای آن‌ها ~~دادههای~~ حسی را ~~ردهبندی~~ و رمزگذاری کند، در موردشان تصمیم بگیرد، بر مبناشان تقارن رفتاری خویش را بشکند و بسیاری از روندهای حاکم بر این جریان را نیز پیشفرض بگیرد. ذهن در عمل، چنین نیز میکند.		آدمیان در حالت عادی، بر وجود جمها آگاه نیستند. جمها در شرایط معمول شالوده ی نظام‌هایی شناختی را برمیسازند که بر حضور و نقش بنیادین آن‌ها آگاهی ندارند. از این روست که در شرایط معمول و هنجارین خردی اندک و دانشی ابتدایی در مورد جمها و ماهیت‌شان در ذهن شناسنده به چشم میخورد و همین اندک برای کارایی نظام شناخت بسنده است. جمها برای عمل‌کردن نیازی به خودآگاهی ندارند. ذهن میتواند بدون توجه به ماهیت و ساختار جمها، از مجرای آن‌ها داده های حسی را رده بندی و [[رمزگذاری]] کند، در موردشان تصمیم بگیرد، بر مبناشان [[تقارن]] رفتاری خویش را بشکند و بسیاری از روندهای حاکم بر این جریان را نیز پیشفرض بگیرد. ذهن در عمل، چنین نیز میکند.

	زمانی که خودآگاهی نسبت به خویشتن از حدی بیش‌تر شود و جمها در جریان فرایند شناسایی “دیده شوند”، این مخاطره پیش میآید که شناسنده به جمها چشم بدوزد و تقارنِ حاکم بر دو سرِ طیف را دریابد. تقارنی که در دو گام شناختی و رفتاری به‌سادگی شکسته می‌شود، در چنین شرایطی آگاهی نسبت به حضور جمها میتواند به نوعی مخاطره برای روند عادی و معمول شناخت تبدیل شود. اگر شناسنده به یک جم چشم بدوزد و آن را مورد تحلیل قرار دهد، دیر یا زود به ویژگیهایی که در بند نخست بدان اشاره کردیم، آگاه خواهد شد. این بدان معناست که شناسنده متوجه میشود که درون‌دادهای ~~حسیاش~~ همواره به ~~میانهی~~ پیوستار جم تعلق دارند، میفهمد که دو سرِ طیف جم ~~آفریدهی~~ نظام پردازشی خودش هستند و درک میکند که ترجیح یکی از این دو بر دیگری به تصمیم و خواست خودش وابسته است. در نتیجه، جم از آن جایگاه فرازین و استعلایی نخستین خود فروکشیده میشود و خیره‌ماندن به تقارنی که در ~~میانهی~~ دو جفت متضاد معنایی و در پیوستار حاوی چیزها و رخدادها لانه کرده است، به فلج‌شدنِ شکست تقارن منتهی میشود. ممکن است شناسنده با درک ماهیت جم، انگیزه، میل یا قاطعیت لازم برای شکستن تقارن را از دست بدهد. در این صورت، دیدن تقارن هم‌چون نوعی تله عمل خواهد کرد.		زمانی که خودآگاهی نسبت به خویشتن از حدی بیش‌تر شود و جمها در جریان فرایند شناسایی “دیده شوند”، این مخاطره پیش میآید که شناسنده به جمها چشم بدوزد و تقارنِ حاکم بر دو سرِ طیف را دریابد. تقارنی که در دو گام شناختی و رفتاری به‌سادگی شکسته می‌شود، در چنین شرایطی آگاهی نسبت به حضور جمها میتواند به نوعی مخاطره برای روند عادی و معمول شناخت تبدیل شود. اگر شناسنده به یک جم چشم بدوزد و آن را مورد تحلیل قرار دهد، دیر یا زود به ویژگیهایی که در بند نخست بدان اشاره کردیم، آگاه خواهد شد. این بدان معناست که شناسنده متوجه میشود که درون‌دادهای حسی اش همواره به میانه ی پیوستار جم تعلق دارند، میفهمد که دو سرِ طیف جم آفریده ی نظام پردازشی خودش هستند و درک میکند که ترجیح یکی از این دو بر دیگری به تصمیم و خواست خودش وابسته است. در نتیجه، جم از آن جایگاه فرازین و استعلایی نخستین خود فروکشیده میشود و خیره‌ماندن به تقارنی که در میانه ی دو جفت متضاد معنایی و در پیوستار حاوی [[چیزها]] و [[رخدادها]] لانه کرده است، به فلج‌شدنِ [[شکست تقارن]] منتهی میشود. ممکن است شناسنده با درک ماهیت جم، انگیزه، میل یا قاطعیت لازم برای شکستن تقارن را از دست بدهد. در این صورت، دیدن تقارن هم‌چون نوعی تله عمل خواهد کرد.

	این پایبندشدن به تقارن، تنها در واژهای خاص از خِرد رخ میدهد. در شرایطی که شناسنده بتواند جمها را ببیند و امکان درک تقارن حاکم بر آن‌ها را داشته باشد، اما از فهم این که شکست تقارن آن به خودش وابسته است باز بماند و قدرت کافی برای گذر از این تقارن و بهره برداری از جمها را از دست بدهد.		این پایبندشدن به تقارن، تنها در واژهای خاص از خِرد رخ میدهد. در شرایطی که شناسنده بتواند جمها را ببیند و امکان درک تقارن حاکم بر آن‌ها را داشته باشد، اما از فهم این که شکست تقارن آن به خودش وابسته است باز بماند و قدرت کافی برای گذر از این تقارن و بهره برداری از جمها را از دست بدهد.

Mehrdad.akhavan: /* ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد */

2024-07-24T15:05:46Z

ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۵
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	====ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد====		====ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد====
	سومین ویژگی جم، یعنی پیشینی‌بودنِ مفهوم ترجیح و حضور همیشگی انتخاب در میان جمها نیز به همین‌جا بر میگردد. در این‌جاست که درست‌بودن حرف نیچه آشکار می‌شود. بر اساس قواعدی تکاملی، ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در مورد آن تصمیمی بگیرد و کاری انجام دهد و مواردی هم که چنین امری تحقق نمی یابد، ما با نوعی کژکارکرد یا ابرکارکردِ نوظهورِ همافزایانه روبرو هستیم. ذهن برای آن جمها را بر میسازد تا به کمک آن‌ها جهانی را برای خود توصیف کند که باید رفتاری شایسته و سازگارکننده را در آن به انجام رساند. جم، شکست تقارنی شناختی را نمایندگی میکند که به خاطرِ و در امتدادِ شکست تقارنی رفتاری خلق شده است. از این رو، سیستمی که جمها را پدید می آورد، در مورد آن‌ها بیطرف نیست. ذهنِ سوژه جم را از ابتدا برای آن پدید می آورد تا بخشی از آن را بر بخشی دیگر ترجیح دهد. جم، همواره با ترجیح در ارتباط است، چراکه مخلوقِ نیاز به ترجیح و تسهیل‌کننده ی فرایند انتخاب است.		سومین ویژگی جم، یعنی پیشینی‌بودنِ مفهوم ترجیح و حضور همیشگی انتخاب در میان جمها نیز به همین‌جا بر میگردد. در این‌جاست که درست‌بودن حرف نیچه آشکار می‌شود. بر اساس قواعدی تکاملی، ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در مورد آن تصمیمی بگیرد و کاری انجام دهد و مواردی هم که چنین امری تحقق نمی یابد، ما با نوعی کژکارکرد یا ابرکارکردِ نوظهورِ همافزایانه روبرو هستیم. ذهن برای آن جمها را بر میسازد تا به کمک آن‌ها جهانی را برای خود توصیف کند که باید رفتاری شایسته و سازگارکننده را در آن به انجام رساند. جم، شکست تقارنی شناختی را نمایندگی میکند که به خاطرِ و در امتدادِ شکست تقارنی رفتاری خلق شده است. از این رو، سیستمی که جمها را پدید می آورد، در مورد آن‌ها بیطرف نیست. ذهنِ سوژه جم را از ابتدا برای آن پدید می آورد تا بخشی از آن را بر بخشی دیگر ترجیح دهد. جم، همواره با ترجیح در ارتباط است، چراکه مخلوقِ نیاز به ترجیح و تسهیل‌کننده ی فرایند انتخاب است.
			<br />
			<br />

	===۳. پنداشتهای نادرست و فراگیر در مورد جم===		===۳. پنداشتهای نادرست و فراگیر در مورد جم===

Mehrdad.akhavan: /* جم ها، معیاری برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی به دوگانه های گسسته ی شناخت‌شناسانه */

2024-07-24T15:04:35Z

جم ها، معیاری برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی به دوگانه های گسسته ی شناخت‌شناسانه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۴
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	به این ترتیب، میلِ سیستم برای غلبه بر آشوبی که پیرامونش را فرا گرفته است و گرایشی که برای سازمان دادن به الگوهای شکست تقارن دارد، و سلسله مراتبی که به دلیل پیچیدگی بر این زمینه حاکم میشود، بستری را بر میسازد که جمها از دل آن زاده میشوند. از این روست که تمام نظام‌های زبانی و نشانگانی شناخته‌شده و تمام رمزگانِ فرهنگ‌های موجود میتوانند در قالب شبکه ای از جمها بازشناخته شوند. چراکه آن‌ها در اصل خود چیزی جز الگوهای [[رمزگذاری]] جمها نیستند که آن‌ها نیز به نوبه ی خود شکلی تکثیرشده و واحدی تکاملی برای سازماندهی شکست‌های تقارن در نظام شناختی [[سیستم‌های پیچیده]] ی زیستی هستند.		به این ترتیب، میلِ سیستم برای غلبه بر آشوبی که پیرامونش را فرا گرفته است و گرایشی که برای سازمان دادن به الگوهای شکست تقارن دارد، و سلسله مراتبی که به دلیل پیچیدگی بر این زمینه حاکم میشود، بستری را بر میسازد که جمها از دل آن زاده میشوند. از این روست که تمام نظام‌های زبانی و نشانگانی شناخته‌شده و تمام رمزگانِ فرهنگ‌های موجود میتوانند در قالب شبکه ای از جمها بازشناخته شوند. چراکه آن‌ها در اصل خود چیزی جز الگوهای [[رمزگذاری]] جمها نیستند که آن‌ها نیز به نوبه ی خود شکلی تکثیرشده و واحدی تکاملی برای سازماندهی شکست‌های تقارن در نظام شناختی [[سیستم‌های پیچیده]] ی زیستی هستند.
	<br />		<br />
	====جم ~~ها، معیاری~~ برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی ~~به دوگانه های گسسته ی شناخت‌شناسانه~~====		====جم ابزاری برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی====
	دومین ویژگی [[جم]] ها، یعنی اتکای آن‌ها بر تفاوت و تثبیت‌شدن‌شان بر ضدیت میان دو قطبِ جمع‌ناشدنی نیز از همین‌جا بر میخیزد. چراکه نظام شناختی ما برای تشخیص، ارزیابی و پردازش دوشاخهزایی هایی که به “تقارنِ شکسته‌شده” دلالت میکنند، نیاز به رمزگانی ساده دارد. در ساده ترین حالت، این رمزگان دودویی است و جمهایی را بر میسازد که دو سرِ طیفی تقارنی را تشکیل میدهند و در عین حال برای انکار میانه ی این طیف و برای محوکردن و نادیده‌انگاشتن آن است که تدوین شده اند. از این رو جم، ابزاری است که ذهن به کمک آن پیوستارهای هستی شناختی را به دوگانه هایی گسسته ی شناخت‌شناسانه تحویل میکند و به این ترتیب پردازش این زمینه ی پیوسته و درهم‌تنیده را ممکن میسازد.		دومین ویژگی [[جم]] ها، یعنی اتکای آن‌ها بر تفاوت و تثبیت‌شدن‌شان بر ضدیت میان دو قطبِ جمع‌ناشدنی نیز از همین‌جا بر میخیزد. چراکه نظام شناختی ما برای تشخیص، ارزیابی و پردازش دوشاخهزایی هایی که به “تقارنِ شکسته‌شده” دلالت میکنند، نیاز به رمزگانی ساده دارد. در ساده ترین حالت، این رمزگان دودویی است و جمهایی را بر میسازد که دو سرِ طیفی تقارنی را تشکیل میدهند و در عین حال برای انکار میانه ی این طیف و برای محوکردن و نادیده‌انگاشتن آن است که تدوین شده اند. از این رو جم، ابزاری است که ذهن به کمک آن پیوستارهای هستی شناختی را به دوگانه هایی گسسته ی شناخت‌شناسانه تحویل میکند و به این ترتیب پردازش این زمینه ی پیوسته و درهم‌تنیده را ممکن میسازد.
			<br />
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* د) تله ی سنمار */

2024-07-24T15:02:39Z

د) تله ی سنمار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۲
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:

	====د) تله ی سنمار====		====د) تله ی سنمار====
	چهارمین ~~تلهای~~ که میتواند در مورد ~~جمها~~ طرح شود، ~~تلهی~~ سنمار است. سنمار بر اساس داستان‌های قدیمی عربی، معمارِ شاهِ حیره بود که برایش کاخی بزرگ ساخت و چندان در ساخت آن هنرنمایی کرده بود که کل این بنا به خشتی بند بود و اگر آن را از جای خود بیرون میآوردند، کل کاخ فرو میریخت. در دیدگاه ما، سنمار نمادی است که برای برچسب‌زدن به ~~برچسبگرایی~~ به کار میرود. در قلمرو شناخت‌شناسی، تله یا عقده ی سنمار عبارت است از تلاش برای [[تحویل‌کردن]] همه چیز به یک چیز. این همان روشی است که فناوری نوین را ممکن ساخته است و در بطن روش علمی مدرن –به‌ویژه در دهه های میانی قرن بیستم- نیز قرار دارد. [[تحویل‌گرایی]] در نگرش کل گرایانه ی سیستمی، خطایی ~~روششناختی~~ است که از شیفتگی نسبت به کارکردهای فنی ساده سازی هایی از این دست ناشی میشود. بر این مبنا، تله ی سنمار عبارت است از تلاش برای برساختن کاخی نظری بر مبنای مفهوم یا عنصری مرکزی، به شکلی که همه ی مفاهیم و عناصر دیگر از نظر هستی‌شناختی یا شناخت‌شناسانه به آن تحویل شوند.		چهارمین تله ای که میتواند در مورد [[جم]] ها طرح شود، تله ی سنمار است. سنمار بر اساس داستان‌های قدیمی عربی، معمارِ شاهِ حیره بود که برایش کاخی بزرگ ساخت و چندان در ساخت آن هنرنمایی کرده بود که کل این بنا به خشتی بند بود و اگر آن را از جای خود بیرون میآوردند، کل کاخ فرو میریخت. در دیدگاه ما، سنمار نمادی است که برای برچسب‌زدن به برچسب گرایی به کار میرود. در قلمرو شناخت‌شناسی، '''تله یا عقده ی سنمار عبارت است از تلاش برای [[تحویل‌کردن]] همه چیز به یک چیز.''' این همان روشی است که فناوری نوین را ممکن ساخته است و در بطن روش علمی مدرن –به‌ویژه در دهه های میانی قرن بیستم- نیز قرار دارد. [[تحویل‌گرایی]] در نگرش کل گرایانه ی سیستمی، خطایی روش شناختی است که از شیفتگی نسبت به کارکردهای فنی ساده سازی هایی از این دست ناشی میشود. بر این مبنا، تله ی سنمار عبارت است از تلاش برای برساختن کاخی نظری بر مبنای مفهوم یا عنصری مرکزی، به شکلی که همه ی مفاهیم و عناصر دیگر از نظر هستی‌شناختی یا شناخت‌شناسانه به آن تحویل شوند.
			<br />

	در قلمرو ~~جمها، تلهی~~ سنمار به صورتِ تحویل‌شدن یکی از جفت‌های متضاد معنایی به قطب مقابلش تبلور می یابد. ~~تلهی~~ سنمار به تعبیری تداومِ شناخت‌شناسانه ی تله ی ضحاک است. اگر ضحاک جم را دو نیمه میکرد و یکی را به عنوان بخشِ بهتر، نیکوتر، اصیلتر و مهم‌تر در نظر میگرفت، سنمار به شکلی افراطی تر پا پیش میگذارد و اصولا سویه ی دیگر را به عنوان مشتقی فرعی، حاشیه ای و حتی موهوم از آن بخشِ برگزیده در نظر میگیرد. اگر ضحاک ترجیح نور بر ظلمت را به مرجعی بیرونی – مانند اصیل‌تربودن یا طبیعی‌بودنِ این برتری- باز میگرداند، سنمار مدعی میشود که اصولا ظلمتی وجود ندارد و تاریکی چیزی جز یکی از حالت‌های نبودِ نور نیست. به این ترتیب ظلمت به نور تحویل میشود و دو قطبِ جم که یک‌ بار به کمک برداشت افلاطون جایگزین پیوستار میان‌شان شده بودند و بعد به دست ضحاک از هم جدا شده بودند، به یک قطبِ برگزیده فروکاسته میشود.		در قلمرو جم ها، تله ی سنمار به صورتِ تحویل‌شدن یکی از جفت‌های متضاد معنایی به قطب مقابلش تبلور می یابد. تله ی سنمار به تعبیری تداومِ شناخت‌شناسانه ی تله ی ضحاک است. اگر ضحاک جم را دو نیمه میکرد و یکی را به عنوان بخشِ بهتر، نیکوتر، اصیلتر و مهم‌تر در نظر میگرفت، سنمار به شکلی افراطی تر پا پیش میگذارد و اصولا سویه ی دیگر را به عنوان مشتقی فرعی، حاشیه ای و حتی موهوم از آن بخشِ برگزیده در نظر میگیرد. اگر ضحاک ترجیح نور بر ظلمت را به مرجعی بیرونی – مانند اصیل‌تربودن یا طبیعی‌بودنِ این برتری- باز میگرداند، سنمار مدعی میشود که اصولا ظلمتی وجود ندارد و تاریکی چیزی جز یکی از حالت‌های نبودِ نور نیست. به این ترتیب ظلمت به نور تحویل میشود و دو قطبِ جم که یک‌ بار به کمک برداشت افلاطون جایگزین پیوستار میان‌شان شده بودند و بعد به دست ضحاک از هم جدا شده بودند، به یک قطبِ برگزیده فروکاسته میشود.
			<br />

	به این ترتیب، چهار تله در مورد جمها وجود دارد. نخستین اشتباه، باور به استقلال جمها از ذهن شناسنده و زیست‌جهانِ وی است. دوم، ~~تلهی~~ افلاطون است که به عینیت دو سر طیف و نادیده‌گرفتن ~~میانهی~~ آن دلالت میکند. سوم، ~~تلهی~~ ضحاک است که ترجیح یکی از دو قطب بر دیگری را به دلایلی بیرونی و اصول ~~موضوعهای~~ مستقل از شناسنده ارجاع میدهد و در نهایت ~~تلهی~~ سنمار است که اصولا یکی از دو قطب را به دیگری فرو میکاهد.		به این ترتیب، چهار تله در مورد جمها وجود دارد.
			# نخستین اشتباه، باور به استقلال جمها از ذهن شناسنده و زیست‌جهانِ وی است.
			# دوم، تله ی افلاطون است که به عینیت دو سر طیف و نادیده‌گرفتن میانه ی آن دلالت میکند.
			# سوم، تله ی ضحاک است که ترجیح یکی از دو قطب بر دیگری را به دلایلی بیرونی و اصول موضوع های مستقل از شناسنده ارجاع میدهد
			# در نهایت تله ی سنمار است که اصولا یکی از دو قطب را به دیگری فرو میکاهد.
			<br />
	<br />		<br />

	====نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید====		====نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید====
	بسیار جالب است که هر چهار خطای یادشده در داستان جمشید کیانی به‌دقت نمادگذاری شده است؛ جمشید یا همان جم، مرتکب این گناه شد که خود را خدا نامید. یعنی خود را امری مستقل، خودبسنده و آفریننده پنداشت، بی‌آن‌که به مخلوق‌بودن و محصولِ شرایط زمانه‌بودنش توجه کند (نخستین تله). در نتیجه فره خود را از دست داد. به این ترتیب نوری که نشانگر اقتدار و نیروی پادشاهی او بود در قالب کبوتری از سرش پرواز کرد و رفت. این را میتوان همتای تله ی افلاطون دانست. این در واقع پیوستار میانه ی طیف و بخش اصلی و بدنهی توپُرِ جم بود که با ادعای استقلالش از شناسنده، او را ترک میکرد. واقعیت همیشه در میانه ی جمها حضور دارد و زمانی که جم از شناسندهاش اعلام استقلال کند، این بخشِ اصلی و توپُرِ میانی که پیکره ی جم را بر میسازند و زیربنای ساختارش است، هم‌چون کبوتری تیزپرواز آن را ترک میکند و پوسته ای پوک و تهی را بر جای میگذارد (تله ی افلاطون). در نتیجه شرایط برای غلبه ی ضحاک بر جم فراهم میآید. ضحاک در این شرایط میتواند قدرت جم را غصب کند. او این کار را با اسیرکردن جم و دو نیمه‌کردنش انجام میدهد. یعنی ارتباط میان دو سرِ طیف یادشده را قطع میکند و این حقیقت که هریک از این دو با پیوستاری به دیگری قابل تبدیل هستند را پنهان میسازد. این کار با توجه به کَنده‌شدنِ میانه ی پیوستار و مهم پنداشته‌شدنِ دو سرِ طیف در جریان تله ی افلاطون ممکن میشود. پس از دو نیمه‌شدن جم، ضحاک بر گیتی حاکم میشود. حاکمیت گیتی بر جهان، با مرگ جم، یعنی فروکاسته‌شدنش به یک نیمه ی فاقد کارکرد همراه است. به همین دلیل هم در استوره‌های بومیمان میبینیم که در زمان حاکمیت ضحاک، مغزِ آدمیان خورش سویهی اهریمنی ضحاک میشود. چراکه به‌راستی هم با فلج‌شدن و دو نیمه‌شدنِ جمها، کارکردهای اصلی شناختی آسیب می بینند و “مغزها خورده میشوند”. در نتیجه سپهر سازمان‌یافتهی شناخت که بر تعادل پویای جمها با هم تکیه داشت، فرو میپاشد و به مفاهیمی تکینه و پوک از نظر محتوا تحویل میشود (تله ی سنمار).		بسیار جالب است که هر چهار خطای یادشده در داستان جمشید کیانی به‌دقت نمادگذاری شده است؛ جمشید یا همان جم، مرتکب این گناه شد که خود را خدا نامید. یعنی خود را امری مستقل، خودبسنده و آفریننده پنداشت، بی‌آن‌که به مخلوق‌بودن و محصولِ شرایط زمانه‌بودنش توجه کند (نخستین تله). در نتیجه فره خود را از دست داد. به این ترتیب نوری که نشانگر اقتدار و نیروی پادشاهی او بود در قالب کبوتری از سرش پرواز کرد و رفت. این را میتوان همتای تله ی افلاطون دانست. این در واقع پیوستار میانه ی طیف و بخش اصلی و بدنهی توپُرِ جم بود که با ادعای استقلالش از شناسنده، او را ترک میکرد. واقعیت همیشه در میانه ی جمها حضور دارد و زمانی که جم از شناسندهاش اعلام استقلال کند، این بخشِ اصلی و توپُرِ میانی که پیکره ی جم را بر میسازند و زیربنای ساختارش است، هم‌چون کبوتری تیزپرواز آن را ترک میکند و پوسته ای پوک و تهی را بر جای میگذارد (تله ی افلاطون). در نتیجه شرایط برای غلبه ی ضحاک بر جم فراهم میآید. ضحاک در این شرایط میتواند قدرت جم را غصب کند. او این کار را با اسیرکردن جم و دو نیمه‌کردنش انجام میدهد. یعنی ارتباط میان دو سرِ طیف یادشده را قطع میکند و این حقیقت که هریک از این دو با پیوستاری به دیگری قابل تبدیل هستند را پنهان میسازد. این کار با توجه به کَنده‌شدنِ میانه ی پیوستار و مهم پنداشته‌شدنِ دو سرِ طیف در جریان تله ی افلاطون ممکن میشود. پس از دو نیمه‌شدن جم، ضحاک بر گیتی حاکم میشود. حاکمیت گیتی بر جهان، با مرگ جم، یعنی فروکاسته‌شدنش به یک نیمه ی فاقد کارکرد همراه است. به همین دلیل هم در استوره‌های بومیمان میبینیم که در زمان حاکمیت ضحاک، مغزِ آدمیان خورش سویهی اهریمنی ضحاک میشود. چراکه به‌راستی هم با فلج‌شدن و دو نیمه‌شدنِ جمها، کارکردهای اصلی شناختی آسیب می بینند و “مغزها خورده میشوند”. در نتیجه سپهر سازمان‌یافتهی شناخت که بر تعادل پویای جمها با هم تکیه داشت، فرو میپاشد و به مفاهیمی تکینه و پوک از نظر محتوا تحویل میشود (تله ی سنمار).

Mehrdad.akhavan: /* ج) تله ی ضحاک */

2024-07-24T14:58:38Z

ج) تله ی ضحاک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۵۸
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	====ج) تله ی ضحاک====		====ج) تله ی ضحاک====
	تله ی افلاطون معمولا به اشتباه دیگری منتهی میشود که عبارت است از ترجیح بی‌قیدوشرط و بدیهی پنداشته‌شده ی یکی از دو عنصر جم بر دیگری. این حقیقت که دستگاه شناختی سوژه آفریننده ی جمهاست، بدان معناست که هر دو [[جفت متضاد معنایی]] در جریان فرایندی مشابه و مبتنی بر پردازش داده هایی یگانه زاده میشوند. به تعبیر دقیق‌تر، جمها زاده ی [[تقارن]] هستند. هر جم، تقارنی پردازشی است که شکسته‌شدنِ آن به شناخت منتهی میشود. ذهن جمها را بر اساس انتزاعِ صفت‌های رویاروی قابل مشاهده در [[پدیدارها]] استنتاج میکند و بعد بر اساس پیوندی که این صفات با جمهای مرکزی و پیش تنیدهای مانند [[مرگ/ بقا]] و یا [[لذت/ رنج ]]می یابند، میان‌شان تمایز قایل میشود و یکی از دو سر طیف جم را بر دیگری ترجیح میدهد. دستگاه شناسنده ذی ما، ترکیب‌هایی متنوع از وضعیت‌های اقلیمی را تجربه می‌کند که همه ی آن‌ها آمیخته ای از نورها و سایه های کم یا زیاد هستند. ذهن بر مبنای این ~~دادهذهای~~ حسی، دو مفهوم انتزاعی و حدی روشنایی و تاریکی را استنتاج میکند، و بعد بدان دلیل که به جانوری روزخیز، با دستگاه بینایی توسعه یافته تعلق دارد، روشنایی را بر تاریکی ترجیح میدهد. به این ترتیب، در گام نخست شکست تقارنی شناختی رخ میدهد و وضعیت‌های مشاهده‌شده به صورت درجه هایی از روشنایی/ تاریکی درک میشوند. یعنی حالات پیوسته و شولایی بیرونی در قالبی مدرج و گسسته گنجانده میشوند و بنابراین شناسایی می‌شوند. در گام دوم، شکست تقارنی رفتاری بروز میکند. یعنی شناسنده یکی از سرهای طیف یادشده را بر دیگری ترجیح میدهد، یعنی آن را بهتر، درست تر، اصیلتر و ارزشمندتر از دیگری قلمداد میکند. در این صورت ممکن است این اشتباه پدید آید که شناسنده باور کند که ترجیح یکی از دو سرِ این طیف بر دیگری امری طبیعی، بدیهی یا پیش‌داده شده است. این در شرایطی رخ میدهد که شناسنده نقش خویش در شکست تقارن رفتاری را از یاد ببرد و این ترجیح را به مراجعی بیرونی نسبت دهد. در استوره‌های ایرانی، ضدقهرمان مهمی به نام ضحاک یا آژیدهاک وجود دارد که به خاطر غصب‌کردن جایگاه جم و نابودکردن او شهرت دارد. جالب‌تر از همه آن‌که ضحاک با اره‌کردنِ بدنِ جم به دو نیمه و به تعبیری از هم جداکردنِ دو نیمه ی جم او را کشت. گمان نمیکنم در استوره‌های هیچ تمدنی داستانی وجود داشته باشد که ارتباط میان عناصر درونی جمها و تله هاشان را با این دقت صورت‌بندی کند. ضحاک را میتوان به عنوان نمودی از نادیده‌انگاشتنِ قواعد حاکم بر دومین گامِ [[شکست تقارنِ]] جمها در نظر گرفت. همان‌طور که خطا و نادیده‌انگاشتن گام نخست –یعنی شکست تقارن شناختی و ادراکِ چیزها- به '''تله ی افلاطون''' منتهی میشد، غفلت از گام دوم و توجه‌نکردن به نقش خویش در شکست تقارن رفتاری نیز به '''تله ی ضحاک''' منجر می‌شود. تلهی ضحاک آن است که من نقش خویش در ترجیح یکی از دو سر جم بر دیگری را انکار کند و آن را با ارجاع به ذات یا ماهیتی بیرونی و پیشداده برتر و مهم‌تر فرض کند. به این ترتیب، شناسنده با برترپنداشتن یکی از دو جم بر دیگری، ارتباط میان این را از هم می‌گسلد و پیوستاربودن‌شان را نادیده میگیرد و این همان روشی است که ضحاک برای کشتن جم از آن بهره برد؛ دو نیمه‌کردنِ آن.		تله ی افلاطون معمولا به اشتباه دیگری منتهی میشود که عبارت است از ترجیح بی‌قیدوشرط و بدیهی پنداشته‌شده ی یکی از دو عنصر جم بر دیگری. این حقیقت که دستگاه شناختی سوژه آفریننده ی جمهاست، بدان معناست که هر دو [[جفت متضاد معنایی]] در جریان فرایندی مشابه و مبتنی بر پردازش داده هایی یگانه زاده میشوند. به تعبیر دقیق‌تر، جمها زاده ی [[تقارن]] هستند. '''هر جم، تقارنی پردازشی است که شکسته‌شدنِ آن به شناخت منتهی میشود.''' ذهن جمها را بر اساس انتزاعِ صفت‌های رویاروی قابل مشاهده در [[پدیدارها]] استنتاج میکند و بعد بر اساس پیوندی که این صفات با جمهای مرکزی و پیش تنیدهای مانند [[مرگ/ بقا]] و یا [[لذت/ رنج ]]می یابند، میان‌شان تمایز قایل میشود و یکی از دو سر طیف جم را بر دیگری ترجیح میدهد. دستگاه شناسنده ذی ما، ترکیب‌هایی متنوع از وضعیت‌های اقلیمی را تجربه می‌کند که همه ی آن‌ها آمیخته ای از نورها و سایه های کم یا زیاد هستند. ذهن بر مبنای این داده های حسی، دو مفهوم انتزاعی و حدی روشنایی و تاریکی را استنتاج میکند، و بعد بدان دلیل که به جانوری روزخیز، با دستگاه بینایی توسعه یافته تعلق دارد، روشنایی را بر تاریکی ترجیح میدهد. به این ترتیب، در گام نخست [[شکست تقارنی]] شناختی رخ میدهد و وضعیت‌های مشاهده‌شده به صورت درجه هایی از روشنایی/ تاریکی درک میشوند. یعنی حالات پیوسته و شولایی بیرونی در قالبی مدرج و گسسته گنجانده میشوند و بنابراین شناسایی می‌شوند. در گام دوم، شکست تقارنی رفتاری بروز میکند. یعنی شناسنده یکی از سرهای طیف یادشده را بر دیگری ترجیح میدهد، یعنی آن را بهتر، درست تر، اصیلتر و ارزشمندتر از دیگری قلمداد میکند. در این صورت ممکن است این اشتباه پدید آید که شناسنده باور کند که ترجیح یکی از دو سرِ این طیف بر دیگری امری طبیعی، بدیهی یا پیش‌داده شده است. این در شرایطی رخ میدهد که شناسنده نقش خویش در شکست تقارن رفتاری را از یاد ببرد و این ترجیح را به مراجعی بیرونی نسبت دهد.

	<br />		<br />
			در استوره‌های ایرانی، ضدقهرمان مهمی به نام ضحاک یا آژیدهاک وجود دارد که به خاطر غصب‌کردن جایگاه جم و نابودکردن او شهرت دارد. جالب‌تر از همه آن‌که ضحاک با اره‌کردنِ بدنِ جم به دو نیمه و به تعبیری از هم جداکردنِ دو نیمه ی جم او را کشت. گمان نمیکنم در استوره‌های هیچ تمدنی داستانی وجود داشته باشد که ارتباط میان عناصر درونی جمها و تله هاشان را با این دقت صورت‌بندی کند. ضحاک را میتوان به عنوان نمودی از نادیده‌انگاشتنِ قواعد حاکم بر دومین گامِ [[شکست تقارنِ]] جمها در نظر گرفت. همان‌طور که خطا و نادیده‌انگاشتن گام نخست –یعنی شکست تقارن شناختی و ادراکِ چیزها- به '''تله ی افلاطون''' منتهی میشد، غفلت از گام دوم و توجه‌نکردن به نقش خویش در شکست تقارن رفتاری نیز به '''تله ی ضحاک''' منجر می‌شود. '''تله ی ضحاک آن است که من نقش خویش در ترجیح یکی از دو سر جم بر دیگری را انکار کند و آن را با ارجاع به ذات یا ماهیتی بیرونی و پیشداده برتر و مهم‌تر فرض کند.''' به این ترتیب، شناسنده با برتر پنداشتن یکی از دو جم بر دیگری، ارتباط میان این را از هم می‌گسلد و پیوستار بودن‌شان را نادیده میگیرد و این همان روشی است که ضحاک برای کشتن جم از آن بهره برد؛ دو نیمه‌کردنِ آن.
			<br />
			<br />

	====د) تله ی سنمار====		====د) تله ی سنمار====
	چهارمین تلهای که میتواند در مورد جمها طرح شود، تلهی سنمار است. سنمار بر اساس داستان‌های قدیمی عربی، معمارِ شاهِ حیره بود که برایش کاخی بزرگ ساخت و چندان در ساخت آن هنرنمایی کرده بود که کل این بنا به خشتی بند بود و اگر آن را از جای خود بیرون میآوردند، کل کاخ فرو میریخت. در دیدگاه ما، سنمار نمادی است که برای برچسب‌زدن به برچسبگرایی به کار میرود. در قلمرو شناخت‌شناسی، تله یا عقده ی سنمار عبارت است از تلاش برای [[تحویل‌کردن]] همه چیز به یک چیز. این همان روشی است که فناوری نوین را ممکن ساخته است و در بطن روش علمی مدرن –به‌ویژه در دهه های میانی قرن بیستم- نیز قرار دارد. [[تحویل‌گرایی]] در نگرش کل گرایانه ی سیستمی، خطایی روششناختی است که از شیفتگی نسبت به کارکردهای فنی ساده سازی هایی از این دست ناشی میشود. بر این مبنا، تله ی سنمار عبارت است از تلاش برای برساختن کاخی نظری بر مبنای مفهوم یا عنصری مرکزی، به شکلی که همه ی مفاهیم و عناصر دیگر از نظر هستی‌شناختی یا شناخت‌شناسانه به آن تحویل شوند.		چهارمین تلهای که میتواند در مورد جمها طرح شود، تلهی سنمار است. سنمار بر اساس داستان‌های قدیمی عربی، معمارِ شاهِ حیره بود که برایش کاخی بزرگ ساخت و چندان در ساخت آن هنرنمایی کرده بود که کل این بنا به خشتی بند بود و اگر آن را از جای خود بیرون میآوردند، کل کاخ فرو میریخت. در دیدگاه ما، سنمار نمادی است که برای برچسب‌زدن به برچسبگرایی به کار میرود. در قلمرو شناخت‌شناسی، تله یا عقده ی سنمار عبارت است از تلاش برای [[تحویل‌کردن]] همه چیز به یک چیز. این همان روشی است که فناوری نوین را ممکن ساخته است و در بطن روش علمی مدرن –به‌ویژه در دهه های میانی قرن بیستم- نیز قرار دارد. [[تحویل‌گرایی]] در نگرش کل گرایانه ی سیستمی، خطایی روششناختی است که از شیفتگی نسبت به کارکردهای فنی ساده سازی هایی از این دست ناشی میشود. بر این مبنا، تله ی سنمار عبارت است از تلاش برای برساختن کاخی نظری بر مبنای مفهوم یا عنصری مرکزی، به شکلی که همه ی مفاهیم و عناصر دیگر از نظر هستی‌شناختی یا شناخت‌شناسانه به آن تحویل شوند.

درباره‌ی جفت‌های متضاد معنایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan: /* جم محصول شکست تقارن است */

Mehrdad.akhavan: /* جم محصول شکست تقارن است */

Mehrdad.akhavan: /* جمع بندی */

Mehrdad.akhavan: /* ۱.پیشینه تاریخی */

Mehrdad.akhavan: /* ۱.پیشینه تاریخی */

Mehrdad.akhavan: /* نمادگذاری هر چهار تله جم در داستان جمشید */

Mehrdad.akhavan: /* ذهن چیزی را نمی­فهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد */

Mehrdad.akhavan: /* جم ها، معیاری برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی به دوگانه­ های گسسته ی شناخت‌شناسانه */

Mehrdad.akhavan: /* د) تله­ ی سنمار */

Mehrdad.akhavan: /* ج) تله­ ی ضحاک */

Mehrdad.akhavan: /* ذهن چیزی را نمیفهمد، مگر آن‌که بخواهد در موردش تصمیمی بگیرد */

Mehrdad.akhavan: /* جم ها، معیاری برای تحویل پیوستارهای هستی شناختی به دوگانه های گسسته ی شناخت‌شناسانه */

Mehrdad.akhavan: /* د) تله ی سنمار */

Mehrdad.akhavan: /* ج) تله ی ضحاک */