جغرافیای دانایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan در ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۴

2024-07-26T10:04:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
			فصلی از کتاب [[روانشناسی خودانگاره]]

	===تلاشی برای ارایه یک چارچوب نظری===		===تلاشی برای ارایه یک چارچوب نظری===
	دانـش نظـامی از مفـاهیم، قواعـد، تعـاریف، گزاره هـای ربـط، و راهبردهـای استنتاجی است که بازنمایی دقیق و قابل توافقی از جهان خارج را صورتبندی میکند. در مورد ماهیت دانش نظریه های گوناگونی وجـود دارد و اندیشـمندان مختلـف معیارهـای متفـاوتی را بـرای تفکیـک تصـورات، تخـیلات و اوهـام از دانسته های معتبر و رسمی پیشنهاد کرده اند. هر یک از این دیدگاه ها، الگوهـای خاصی از رده بندی خوشه های [[دانـایی]] و انـواع متفـاوتی از دانـش را بـه دسـت میدهند.		دانـش نظـامی از مفـاهیم، قواعـد، تعـاریف، گزاره هـای ربـط، و راهبردهـای استنتاجی است که بازنمایی دقیق و قابل توافقی از جهان خارج را صورتبندی میکند. در مورد ماهیت دانش نظریه های گوناگونی وجـود دارد و اندیشـمندان مختلـف معیارهـای متفـاوتی را بـرای تفکیـک تصـورات، تخـیلات و اوهـام از دانسته های معتبر و رسمی پیشنهاد کرده اند. هر یک از این دیدگاه ها، الگوهـای خاصی از رده بندی خوشه های [[دانـایی]] و انـواع متفـاوتی از دانـش را بـه دسـت میدهند.

Mehrdad.akhavan: /* پیش درآمد */

2024-07-25T16:18:30Z

پیش درآمد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
	===~~پیش درآمد~~===		===تلاشی برای ارایه یک چارچوب نظری===
	دانـش نظـامی از مفـاهیم، قواعـد، تعـاریف، گزاره هـای ربـط، و راهبردهـای استنتاجی است که بازنمایی دقیق و قابل توافقی از جهان خارج را صورتبندی میکند. در مورد ماهیت دانش نظریه های گوناگونی وجـود دارد و اندیشـمندان مختلـف معیارهـای متفـاوتی را بـرای تفکیـک تصـورات، تخـیلات و اوهـام از دانسته های معتبر و رسمی پیشنهاد کرده اند. هر یک از این دیدگاه ها، الگوهـای خاصی از رده بندی خوشه های [[دانـایی]] و انـواع متفـاوتی از دانـش را بـه دسـت میدهند.		دانـش نظـامی از مفـاهیم، قواعـد، تعـاریف، گزاره هـای ربـط، و راهبردهـای استنتاجی است که بازنمایی دقیق و قابل توافقی از جهان خارج را صورتبندی میکند. در مورد ماهیت دانش نظریه های گوناگونی وجـود دارد و اندیشـمندان مختلـف معیارهـای متفـاوتی را بـرای تفکیـک تصـورات، تخـیلات و اوهـام از دانسته های معتبر و رسمی پیشنهاد کرده اند. هر یک از این دیدگاه ها، الگوهـای خاصی از رده بندی خوشه های [[دانـایی]] و انـواع متفـاوتی از دانـش را بـه دسـت میدهند.
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* دیدگاه هابرماس */

2024-07-25T16:16:49Z

دیدگاه هابرماس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۶
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	<br />		<br />

	====دیدگاه هابرماس====		===دیدگاه هابرماس===
	از دید هابرماس، سه نوع دانش وجود دارد:		از دید هابرماس، سه نوع دانش وجود دارد:
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* جفت های معنایی متضادی */

2024-07-25T16:16:02Z

جفت های معنایی متضادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۶
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	<br />		<br />

	====جفت های معنایی متضادی====		===[[جفت های معنایی متضادی]]===
	در هر یک از این دیدگاهها، [[دوگانه های معنایی متضادی]] به عنـوان محـور در نظر گرفته میشوند و دانشها بر اساس این قطب های رویاروی از هـم تفکیـک میگردند. دوگانه های معنایی اصلی در نظریه های یادشده عبارتند از:		در هر یک از این دیدگاهها، [[دوگانه های معنایی متضادی]] به عنـوان محـور در نظر گرفته میشوند و دانشها بر اساس این قطب های رویاروی از هـم تفکیـک میگردند. دوگانه های معنایی اصلی در نظریه های یادشده عبارتند از:
	<br />		<br />
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	'''ج''' معیارهای نگرش انتقادی، که جفت معنایی عمده اش محافظه کـار در برابـر انتقادی و ارزشگریز در برابر ارزشمدار است.		'''ج''' معیارهای نگرش انتقادی، که جفت معنایی عمده اش محافظه کـار در برابـر انتقادی و ارزشگریز در برابر ارزشمدار است.
	<br />		<br />

	====برخی نکات====		====برخی نکات====
	درباره ی این معیارها چند نکته روشن است:		درباره ی این معیارها چند نکته روشن است:

Mehrdad.akhavan: /* فضای حـالتی سـه بعدی */

2024-07-25T16:15:23Z

فضای حـالتی سـه بعدی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۵
خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:
	<br />		<br />

	====[[فضای حـالت]]ی سـه بعدی====		===[[فضای حـالت]]ی سـه بعدی===
	در صورتی که سه محور یادشده را با هم ترکیب کنیم به [[فضای حـالت]]ی سـه بعدی میرسیم که امکان [[بازنمایی]] موقعیت دانشهای مختلف نسبت بـه هـم را برایمان فراهم میکند:		در صورتی که سه محور یادشده را با هم ترکیب کنیم به [[فضای حـالت]]ی سـه بعدی میرسیم که امکان [[بازنمایی]] موقعیت دانشهای مختلف نسبت بـه هـم را برایمان فراهم میکند:
	در این مدل، پیوستاری یکتا و فضای حالتی یگانه برای تجسم کـل اشـکال دانایی قابل تصور به کـار گرفتـه میشـود کـه هـر یـک از دانشهـا موقعیـت و جایگـاهی را بـر آن اشـغال میکننـد. اگـر رابطـه ی علـوم را بـا سـه حـوزه ی پدیدارشناسانه ی [[من]]، [[دیگری]]، و [[جهان]] مورد توجه قرار دهیم، بـه نتـایج جـالبی میرسیم.		در این مدل، پیوستاری یکتا و فضای حالتی یگانه برای تجسم کـل اشـکال دانایی قابل تصور به کـار گرفتـه میشـود کـه هـر یـک از دانشهـا موقعیـت و جایگـاهی را بـر آن اشـغال میکننـد. اگـر رابطـه ی علـوم را بـا سـه حـوزه ی پدیدارشناسانه ی [[من]]، [[دیگری]]، و [[جهان]] مورد توجه قرار دهیم، بـه نتـایج جـالبی میرسیم.

Mehrdad.akhavan: /* درجه ی درشت نمایی */

2024-07-25T16:15:00Z

درجه ی درشت نمایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۵
خط ۱۳۶:		خط ۱۳۶:
	<br />		<br />

			===نظام دانایی، سیستمی متشکل از عناصر و روابط===
	====درجه ی درشت نمایی====		====درجه ی درشت نمایی====
	هر نظام دانایی، سیستمی است که از عناصر و روابطی تشـکیل یافتـه اسـت. [[عناصر]] در برگیرنده ی مفاهیم، کلیدواژه ها، موضوعها، و «چیز»هایی هستند کـه دانش به آنها ارجاع میکند. [[روابـط]]، امـا، مجموعـه ای از قواعـد ربـط، نظـم هـا، صـورتبندی های اسـتنتاجی، و شـیوه های اسـتدلالی را در بـر میگیرنـد کـه دانسته ها را به هـم تبـدیل میکننـد، نظـم میـان کلیـدواژگان را صـورتبندی می نمایند و مفاهیم را به هم مرتبط می سازند.		هر نظام دانایی، سیستمی است که از عناصر و روابطی تشـکیل یافتـه اسـت. [[عناصر]] در برگیرنده ی مفاهیم، کلیدواژه ها، موضوعها، و «چیز»هایی هستند کـه دانش به آنها ارجاع میکند. [[روابـط]]، امـا، مجموعـه ای از قواعـد ربـط، نظـم هـا، صـورتبندی های اسـتنتاجی، و شـیوه های اسـتدلالی را در بـر میگیرنـد کـه دانسته ها را به هـم تبـدیل میکننـد، نظـم میـان کلیـدواژگان را صـورتبندی می نمایند و مفاهیم را به هم مرتبط می سازند.
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۶:
	<br />		<br />

	شمار سطوح مشاهداتی با دامنه ی دید یک علم مترادف نیست. چنـان کـه گذشت، به نظر میرسد زیستشناسی بیشترین تعداد از سـطوح مشـاهداتی را در خود جای داده باشد، با وجود این می دانیم که دامنه ی مشاهده ی این علم از فیزیک کمتر است. یعنی در فیزیک ما با دامنه ی مشاهداتی ای روبـه رو هسـتیم که از فیزیک زیراتمـی و سـطح پلانکـی ده به توان منفی چهل متـر شـروع می که تـااخترفیزیک و کیهانشناسی در ابعاد ده به توان چهل متر ادامه مییابد. با وجود این شمار سطوح مشاهداتی در این دامنه ی فراخ اندک است و به سه سطح اصـلی خـرد، میانه، و درشت مقیاس منحصر میشود. بنابراین، شـمار سـطوح مشـاهداتی در یک دانش لزوما با دامنه ی مشاهداتی آن متناسب نیسـت و ممکـن اسـت یـک دانش گستره ای بزرگ از مشاهدات را به سطوحی کم، یا گسترهای کوچکتر را به سطوحی بسیار تجزیه کند.		شمار سطوح مشاهداتی با دامنه ی دید یک علم مترادف نیست. چنـان کـه گذشت، به نظر میرسد زیستشناسی بیشترین تعداد از سـطوح مشـاهداتی را در خود جای داده باشد، با وجود این می دانیم که دامنه ی مشاهده ی این علم از فیزیک کمتر است. یعنی در فیزیک ما با دامنه ی مشاهداتی ای روبـه رو هسـتیم که از فیزیک زیراتمـی و سـطح پلانکـی ده به توان منفی چهل متـر شـروع می که تـااخترفیزیک و کیهانشناسی در ابعاد ده به توان چهل متر ادامه مییابد. با وجود این شمار سطوح مشاهداتی در این دامنه ی فراخ اندک است و به سه سطح اصـلی خـرد، میانه، و درشت مقیاس منحصر میشود. بنابراین، شـمار سـطوح مشـاهداتی در یک دانش لزوما با دامنه ی مشاهداتی آن متناسب نیسـت و ممکـن اسـت یـک دانش گستره ای بزرگ از مشاهدات را به سطوحی کم، یا گسترهای کوچکتر را به سطوحی بسیار تجزیه کند.


	====حجـم عناصر و تراکم روابطشان====		====حجـم عناصر و تراکم روابطشان====

Mehrdad.akhavan: /* . */

2024-07-25T16:12:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۲
خط ۱۵۵:		خط ۱۵۵:
	<br />		<br />

	===~~=.=~~===		===فضای حالت دانش===
	مرور شواهد نشان می دهد که پیوستاری از نظر ساخت [[عناصر/ روابط]] در میـان دانش ها وجود دارد که با محور مقیاس در [[فضای حالت]] مورد نظرمـان همخـوان است. برای ساده تر شدن بحث، میتوانیم محور مقیاس را به همـراه محـور نشـانگر انسجام درونی در نظر بگیریم و در فضای دو بعدی یادشده، که زیرسیسـتمی از فضای حالت دانش های ماست، ساخت نظام های دانایی را وارسی کنیم.		مرور شواهد نشان می دهد که پیوستاری از نظر ساخت [[عناصر/ روابط]] در میـان دانش ها وجود دارد که با محور مقیاس در [[فضای حالت]] مورد نظرمـان همخـوان است. برای ساده تر شدن بحث، میتوانیم محور مقیاس را به همـراه محـور نشـانگر انسجام درونی در نظر بگیریم و در فضای دو بعدی یادشده، که زیرسیسـتمی از فضای حالت دانش های ماست، ساخت نظام های دانایی را وارسی کنیم.
	<br />		<br />

	====[[روانشناسی]] و [[زندگینامه]]====		====[[روانشناسی]] و [[زندگینامه]]====
	در چنین فضایی هرچه بر محور مقیاس از سطح موضوع های خرد به سمت مرکز مختصات محور پیش میرویم، حجم داده هـا و شـمار عناصـر افزون تـر، و تراکم روابط کمتر میشود. در دانشی که بـر سـطح مـن تمرکـز یافتـه اسـت و بنابراین بخش میانی محور مقیاس را اشغال میکند، چیزها و رخدادهایی جـای میگیرند که مقیاس زمانی/ مکانیشان همتای سوژه است. در این سـطح دو دانـش اصلی قرار میگیرند که بیشترین حجم داده ها و کمترین تـراکم از روابـط را در خود جای داده اند. در یک سو، [[روانشناسی]] و سطح داده های [[زندگینامه]] ای قرار دارد که حجم بسیاری از داده های موقعیتی و وابسته به شرایط زیسته را در بـر میگیرد، اما قانونمندی های حاکم بر آن به نسبت اندک است.		در چنین فضایی هرچه بر محور مقیاس از سطح موضوع های خرد به سمت مرکز مختصات محور پیش میرویم، حجم داده هـا و شـمار عناصـر افزون تـر، و تراکم روابط کمتر میشود. در دانشی که بـر سـطح مـن تمرکـز یافتـه اسـت و بنابراین بخش میانی محور مقیاس را اشغال میکند، چیزها و رخدادهایی جـای میگیرند که مقیاس زمانی/ مکانیشان همتای سوژه است. در این سـطح دو دانـش اصلی قرار میگیرند که بیشترین حجم داده ها و کمترین تـراکم از روابـط را در خود جای داده اند. در یک سو، [[روانشناسی]] و سطح داده های [[زندگینامه]] ای قرار دارد که حجم بسیاری از داده های موقعیتی و وابسته به شرایط زیسته را در بـر میگیرد، اما قانونمندی های حاکم بر آن به نسبت اندک است.

Mehrdad.akhavan: /* نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده */

2024-07-25T16:10:03Z

نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۱۰
خط ۲۰۴:		خط ۲۰۴:
	<br />		<br />
	<br />		<br />
	====[[نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده]]====		===[[نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده]]===
	رویکرد این نوشتار از [[نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده]] مشـتق شـده اسـت و بنابراین با همین نام مورد اشاره واقع میشود. با وجـود ایـن، نظریـه ی یادشـده مجموعه ای غنی و متنـوع از دیـدگاه ها و رویکردهـا را پشـتیبانی میکنـد کـه دیدگاه نگارنده یکی از آنهاست.		رویکرد این نوشتار از [[نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده]] مشـتق شـده اسـت و بنابراین با همین نام مورد اشاره واقع میشود. با وجـود ایـن، نظریـه ی یادشـده مجموعه ای غنی و متنـوع از دیـدگاه ها و رویکردهـا را پشـتیبانی میکنـد کـه دیدگاه نگارنده یکی از آنهاست.

خط ۲۱۵:		خط ۲۱۵:
	رویکرد مورد نظر ما در این نوشتار بر اصول موضوعه ای مبتنی است کـه بـا دستاوردهای جدید علمی در زمینه ی کارکرد دستگاه عصبی و ساختار ذهـن، ومدل های تازه ی صورتبندی مفهوم صحت و بازنمایی همخوان است. بـا وجـود این، این دستاوردها بسـیاری از پیش فرض هـای جاافتـاده و قـدیمی تر رایـج در علوم کلاسیک را بی اعتبار کرده اند که پیش از ورود به بحث باید موضع خویش را درباره شان مشخص کنیم.		رویکرد مورد نظر ما در این نوشتار بر اصول موضوعه ای مبتنی است کـه بـا دستاوردهای جدید علمی در زمینه ی کارکرد دستگاه عصبی و ساختار ذهـن، ومدل های تازه ی صورتبندی مفهوم صحت و بازنمایی همخوان است. بـا وجـود این، این دستاوردها بسـیاری از پیش فرض هـای جاافتـاده و قـدیمی تر رایـج در علوم کلاسیک را بی اعتبار کرده اند که پیش از ورود به بحث باید موضع خویش را درباره شان مشخص کنیم.
	<br />		<br />

	====اصل موضوعه====		====اصل موضوعه====
	نخستین اصل موضوعه ی رویکرد سیستم های پیچیده آن است کـه چیـزی به عنوان واقعیت بیرونی، یا [[مهروند]] در خارج از سیستم شناسنده وجود دارد که به هیچ عنوان قابل شناسایی نیست و بنابراین هـیچ حرفـی در مـوردش نمیتـوان زد.		نخستین اصل موضوعه ی رویکرد سیستم های پیچیده آن است کـه چیـزی به عنوان واقعیت بیرونی، یا [[مهروند]] در خارج از سیستم شناسنده وجود دارد که به هیچ عنوان قابل شناسایی نیست و بنابراین هـیچ حرفـی در مـوردش نمیتـوان زد.

Mehrdad.akhavan: /* حذف تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی= */

2024-07-25T16:09:39Z

حذف تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی=

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۰۹
خط ۲۳۳:		خط ۲۳۳:
	<br />		<br />

	===حذف تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی====		====حذف تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی====
	پنجم آن که دانایی و شناخت در مـدل مـا کلیـه ی بازنمایی هـای سـازمان یافته ی سیستم از محیط بیرون و فضای درون را شامل میشود و بنابراین علوم گوناگون همچون حوزه های متفاوتی از پیوستار یگانه ی شناخت در نظر گرفتـه میشوند. به این ترتیب، وحدت رویه ای بر تمـام علـوم حـاکم میشـود و تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی از میان برمی خیزد. نه به خاطر این فرض که علوم انسانی نیز از درجه ی قطعیتی همانند علوم تجربی برخوردار است، بلکه به این دلیل که علوم دقیق و تجربی نیز ماننـد علـوم انسـانی دسـتخوش تفسـیر، تحریف، و جهتگیری فرض میشوند.		پنجم آن که دانایی و شناخت در مـدل مـا کلیـه ی بازنمایی هـای سـازمان یافته ی سیستم از محیط بیرون و فضای درون را شامل میشود و بنابراین علوم گوناگون همچون حوزه های متفاوتی از پیوستار یگانه ی شناخت در نظر گرفتـه میشوند. به این ترتیب، وحدت رویه ای بر تمـام علـوم حـاکم میشـود و تمـایز سنتی میان علوم انسانی و طبیعی از میان برمی خیزد. نه به خاطر این فرض که علوم انسانی نیز از درجه ی قطعیتی همانند علوم تجربی برخوردار است، بلکه به این دلیل که علوم دقیق و تجربی نیز ماننـد علـوم انسـانی دسـتخوش تفسـیر، تحریف، و جهتگیری فرض میشوند.
	<br />		<br />

Mehrdad.akhavan: /* نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده */

2024-07-25T16:07:52Z

نظریـه ی سیسـتمهای پیچیـده

نمایش تغییرات