تکامل تسخیر عصبی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mehrdad.akhavan: /* تسخیر عصبی: نمونه ای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟ */

2022-04-24T12:49:10Z

تسخیر عصبی: نمونه ای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱۸۰:		خط ۱۸۰:
	رابطه ی انگل و میزبان یکی از پرسش برانگیزترین اندرکنش های بیناگونه ای در مسیر تکامل است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به رابطه ی برنده-بازنده ی دیرپای دو گونه باز میگردد، که امری استثنایی است. در حدی که شاید بتوان گفت پایدارترین و مستمرترین شکل از چنین رابطه ای را در جفت انگل-میزبان می توان یافت. هرچند در این مورد هم در نهایت وضعیت همافزای پایدار همان برنده-برنده است و رابطه ی انگل و میزبان در مسیر تکامل به سمت همزیستی و همسفرگی، یا آسیب متقابل و بیماریزایی و گسست حرکت می کند.		رابطه ی انگل و میزبان یکی از پرسش برانگیزترین اندرکنش های بیناگونه ای در مسیر تکامل است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به رابطه ی برنده-بازنده ی دیرپای دو گونه باز میگردد، که امری استثنایی است. در حدی که شاید بتوان گفت پایدارترین و مستمرترین شکل از چنین رابطه ای را در جفت انگل-میزبان می توان یافت. هرچند در این مورد هم در نهایت وضعیت همافزای پایدار همان برنده-برنده است و رابطه ی انگل و میزبان در مسیر تکامل به سمت همزیستی و همسفرگی، یا آسیب متقابل و بیماریزایی و گسست حرکت می کند.

			==='''فروکاست موقعیت دیگری به جهان'''===
	دلیل اصلی پایدار بودن رابطه ی انگل و میزبان آن است که در این اندرکنش خاص، میزبان برای انگل همچون بخشی از آشیان (و گاه سراسر آن) عمل میکند. این بدان معناست که انگل با میزبان نه همچون جانداری دیگر، بلکه همچون قلمروی بوم شناختی برخورد می کند. اگر بخواهیم در چارچوبی فلسفی به موضوع بنگریم، ارتباط میان انگل و میزبان در اصل نوعی از اندرکنش «من» با «جهان» است، و نه«من» با «دیگری». دیگری ای که میزبان باشد، در اینجا همچون کُنام انگل بازتعریف شده است.		دلیل اصلی پایدار بودن رابطه ی انگل و میزبان آن است که در این اندرکنش خاص، میزبان برای انگل همچون بخشی از آشیان (و گاه سراسر آن) عمل میکند. این بدان معناست که انگل با میزبان نه همچون جانداری دیگر، بلکه همچون قلمروی بوم شناختی برخورد می کند. اگر بخواهیم در چارچوبی فلسفی به موضوع بنگریم، ارتباط میان انگل و میزبان در اصل نوعی از اندرکنش «من» با «جهان» است، و نه«من» با «دیگری». دیگری ای که میزبان باشد، در اینجا همچون کُنام انگل بازتعریف شده است.

خط ۱۸۶:		خط ۱۸۶:


	بدن جانداران مانند تمام هستندگان دیگر سیستمی است که از چرخه هایی درهم تنیده از ماده و انرژی و اطلاعات تشکیل یافته است. پیوند گوارشی انگل با بدن میزبان بدان معناست که شکلی از استیلا بر جریان ماده ی بدن میزبان شکل می گیرد. غلبه ی مشابهی بر جریانهای انرژی بدن میزبان هم ممکن است تحقق پیدا کند و این را مثلا در انگل هایی می بینیم که در محیط های سرد در		بدن جانداران مانند تمام هستندگان دیگر سیستمی است که از چرخه هایی درهم تنیده از ماده و انرژی و اطلاعات تشکیل یافته است. پیوند گوارشی انگل با بدن میزبان بدان معناست که شکلی از استیلا بر جریان ماده ی بدن میزبان شکل می گیرد. غلبه ی مشابهی بر جریانهای انرژی بدن میزبان هم ممکن است تحقق پیدا کند و این را مثلا در انگل هایی می بینیم که در محیط های سرد در اندرون بدن گرم میزبان خود پناه می گیرند. هردوی اینها یعنی راهزنیِ مسیرهای ترابری ماده یا چنگ انداختن بر محتوای انرژی، بخشی از راهبردهای عام و جا افتاده ایست که در همه ی جانداران دیده میشود و پایداری بدنشان را در زمینه ی کنامشان ممکن می کند. یعنی در امتداد همان تصویری قرار میگیرد که فرو کاسته شدنِ میزبان به مرتبهی جهان (و عزل اش از موقعیت دیگری) را نشان می دهد.
	اندرون بدن گرم میزبان خود پناه می گیرند. هردوی اینها یعنی راهزنیِ مسیرهای ترابری ماده یا چنگ انداختن بر محتوای انرژی، بخشی از راهبردهای عام و جا افتاده ایست که در همه ی جانداران دیده میشود و پایداری بدنشان را در زمینه ی کنامشان ممکن می کند. یعنی در امتداد همان تصویری قرار میگیرد که فرو کاسته شدنِ میزبان به مرتبهی جهان (و عزل اش از موقعیت دیگری) را نشان می دهد.
	<br />		<br />

			==='''تدبیر انگل جهت غلبه بر مدارهای پردازشی میزبان'''===
	اما درباره ی یازده نمونه ای که در این نوشتار مرور شدند، قضیه فراتر از در اختیار گردن مسیرهای گردش ماده و انرژی است. در اینجا انگل به طور خاص به تدبیرهایی برای غلبه بر مدارهای پردازشی میزبان مسلح است و با تغییر در الگوی پردازش اطلاعات در میزبان است که رفتاری ویژه را در وی پدید می آورد و بخت بقای خود را افزایش می دهد. یعنی در اینجا با سویه ای از میزبان سر		اما درباره ی یازده نمونه ای که در این نوشتار مرور شدند، قضیه فراتر از در اختیار گردن مسیرهای گردش ماده و انرژی است. در اینجا انگل به طور خاص به تدبیرهایی برای غلبه بر مدارهای پردازشی میزبان مسلح است و با تغییر در الگوی پردازش اطلاعات در میزبان است که رفتاری ویژه را در وی پدید می آورد و بخت بقای خود را افزایش می دهد. یعنی در اینجا با سویه ای از میزبان سر
	و کار داریم که وی را از پدیدارهای بی جان جهان تفکیک میکند و «دیگری» بودن اش را تضمین می کند، و آن دارا بودن دستگاه عصبی پردازنده ایست که رفتارهایی هدفمند و منسجم را در سیستم ایجاد میکند. پس در نمونه هایی که تسخیر عصبی میزبان رخ می دهد، رابطه ی انگل و میزبان بار دیگر به مرتبه ی من و دیگری بازگشت می کند، به همان شکلی که مثلا در ارتباط های دیگری از جنس شکار/ شکارچی و همسفرگی می بینیم		و کار داریم که وی را از پدیدارهای بی جان جهان تفکیک میکند و «دیگری» بودن اش را تضمین می کند، و آن دارا بودن دستگاه عصبی پردازنده ایست که رفتارهایی هدفمند و منسجم را در سیستم ایجاد میکند. پس در نمونه هایی که تسخیر عصبی میزبان رخ می دهد، رابطه ی انگل و میزبان بار دیگر به مرتبه ی من و دیگری بازگشت می کند، به همان شکلی که مثلا در ارتباط های دیگری از جنس شکار/ شکارچی و همسفرگی می بینیم
خط ۱۹۶:		خط ۱۹۶:


	قارچ در مسیرهای سوخت و سازی خود موادی را می ساخته که برخی از آنها توانایی تقلید ~~ناقله ای~~ عصبی مغز مورچه را داشته و همچون زهری برای دستگاه عصبی-عضلانی عمل میکرده اند. این تصادف اولیه در مسیر تکامل شاخ و برگ پیدا کرده و در بدن مورچه تمرکزی جغرافیایی (در عضله ی آرواره) و در بدن قارچ تمرکزی زمانی (در مقطع زمانی مناسب بین مرگ مورچه و آغاز هاگ سازی) یافته است. قاعدتا این تنظیم شدنِ ترفند تسخیر عصبی به تدریج و طی گام هایی پیاپی در تکامل موازی دو گونه رخ نموده، و دقت شیمیایی قارچ برای ساخت مواد مولد کزاز و زمانبندی انتشار آن را افزایش داده است. از سوی دیگر گونه ی میزبان هم واکنشی دفاعی داشته است، و این جالب است که به خاطر پیچیده تر بودن مورچه و مسلح بودن اش به مغزی بزرگ، این پاسخ خود ماهیتی پردازشی داشته و بر شناسایی مورچه های مبتلا و طرد کردنشان از حوالی لانه تمرکز یافته است.		قارچ در مسیرهای سوخت و سازی خود موادی را می ساخته که برخی از آنها توانایی تقلید ناقل های عصبی مغز مورچه را داشته و همچون زهری برای دستگاه عصبی-عضلانی عمل میکرده اند. این تصادف اولیه در مسیر تکامل شاخ و برگ پیدا کرده و در بدن مورچه تمرکزی جغرافیایی (در عضله ی آرواره) و در بدن قارچ تمرکزی زمانی (در مقطع زمانی مناسب بین مرگ مورچه و آغاز هاگ سازی) یافته است. قاعدتا این تنظیم شدنِ ترفند تسخیر عصبی به تدریج و طی گام هایی پیاپی در تکامل موازی دو گونه رخ نموده، و دقت شیمیایی قارچ برای ساخت مواد مولد کزاز و زمانبندی انتشار آن را افزایش داده است. از سوی دیگر گونه ی میزبان هم واکنشی دفاعی داشته است، و این جالب است که به خاطر پیچیده تر بودن مورچه و مسلح بودن اش به مغزی بزرگ، این پاسخ خود ماهیتی پردازشی داشته و بر شناسایی مورچه های مبتلا و طرد کردنشان از حوالی لانه تمرکز یافته است. به این شکل در ارتباط مورچه و قارچ انگل یکی از نامحتمل ترین تقاطع های تکاملی را می بینیم که بین دو گونه ی بسیار دور از نظر خویشاوندی رخ نموده و دو مسیر به کلی مجزای متابولیک را به هم دوخته و در نتیجه تسخیر عصبی میزبان را ممکن ساخته است.

			==='''تصادفی تکاملی؛ آغازگر تسخیر عصبی'''===
			در ارتباط میان کشتی چسب و میش خرچنگ هم الگویی مشابه را می بینیم. بر عکس مورد قارچ و مورچه، در اینجا انگل و میزبان خویشاوند هستند و هردو به شاخه ی سخت پوستان تعلق دارند. با این همه باز می بینیم که دستگاه عصبی انگل بسیار ساده تر از میزبان است. کشتی چسبها به خاطر آن که حرکت نمی کنند و به پایه ای متصل میشوند، تمرکز دستگاه عصبی خود را از دست می دهند و مغز و اندامهای حسی شان بسیار تحلیل می رود. به شکلی که در عمل سیستم بینایی شان از بین میرود و مدارهای حرکتی شان هم به کمینه ای کاهش می یابد. '''این که جانوری با این سیستم عصبی ابتدایی می تواند مسیرهای پردازشی مغز متمرکز میش خرچنگ را تسخیر کند بسیار جالب توجه است.''' در اینجا هم باز می بینیم که احتمالا '''تصادفی تکاملی''' (جایگیری انگل در نواحی تناسلی میزبان نر) بوده که ماشه ی تسخیر عصبی را چکانده است. این جایگزی غیرعادی و نامحتمل احتمالا در گام اول مبارزه ی هورمونی برای ماده سازی خرچنگ نر را به دنبال داشته و پس از کامیابی انگل در این کار باقی مسیر احتمالا خود به خود انجام پذیرفته، یعنی برنشستن کشتی چسب در حفره ی تخمدان میزبان زنجیره ای از پردازشها و رفتارها را آزاد کرده که پیشاپیش در میزبان وجود داشته و با هدف حمایت از نوزادان تکامل یافته است.

			==='''بکارگیری هوشمندی در تسخیر عصبی'''===
			درباره ی نمونه های بعدی اما قضیه پیچیده تر است. حشرات راسته ی نازک بالان (Hymenoptera )که زنبورها و مورچه ها را در خود جای می دهند، صاحب پیچیده ترین مغز در دنیای حشرات هستند. در این میان زنبورهای انگلی که به تنهایی زندگی می کنند مغزی کوچکتر و
			ساده تر از مورچه ها و زنبورهای اجتماعی دارند، اما همچنان یکی از درشت ترین مغزهای تکامل یافته در شاخه ی حشرات را در جمجمه شان حمل می کنند. از این رو تسخیر عصبی این انگلها با نمونه های پیشین تفاوتی دارد و نشانه هایی از هوشمندی و تصمیم گیری در رفتارهای تسخیری شان دیده میشود. به همین خاطر پیچیدگی ارتباط انگل و میزبان در این موارد چشمگیر است و نتیجه نیز به همین اندازه تکان دهنده است. نیش زنبور زمردی بر گره های عصبی سوسری از هر نظر به یک جراحی عصبی پیچیده و دشوار شباهت دارد و شیوه ای که لاروهای زنبور عنکبوت و بید را به خدمت می گیرند از هر لحاظ یک کارزار بیوشیمیایی پیچیده و یک تسخیر عصبی-هورمونی
			دشواریاب است.

			==='''تسخیر عصبی با واسطه ویروسها'''===
			درباره ی زنبورهای انگل یک عنصر افزوده ی جالب توجه هم وجود دارد و آن هم نقش ویروسها در این میان است. دست کم دو خانواده از این زنبورها تسخیر عصبی را با واسطه ی ویروسی به انجام میرسانند که دستگاه عصبی میزبان را آلوده میکند و رفتارهایی خاص را در وی ایجاد میکند. این که ارتباط انگل و میزبان در اینجا با ورود یک انگل بسیار ابتدایی تکمیل شده، و این که همین عنصر تازه وارد پیچیده ترین نقطه ی اندرکنش انگل و میزبان –یعنی تسخیر عصبی- را مدیریت میکند، بسیار جای بحث دارد.

			==='''تغییر نگرش تکامل خطی'''===
			نمونه هایی که شرحشان گذشت، نشان میدهد که تصویر مرسوم از تکامل خطی و ارتباط های دو به دوی گونه ها ساده انگارانه است. نگاه کلاسیک آن است که هر گونه ای به تنهایی و مجزا از گونه های دیگر، در ارتباط با گونه هایی خاص و آشیانی ویژه تکامل می یابد و رسوبی از سازش های بومشناختی را بر ساختار خود گردآوری می کند که ریختشناسی و فیزیولوژی گونه را در یک برش زمانی تشکیل میدهد.
			ارتباط انگل و میزبان از این نظر اهمیت دارد که این تصویر سادهانگارانه را به هم میزند.
			این ارتباط از سویی نوعی تعویق داوری تکاملی را نشان می دهد که به بازی های برنده- بازنده ی پایدار و دیرپا میدان می دهد، و از سوی دیگر این نکته را گوشزد میکند که هیچ گونه ای به معنای دقیق کلمه «تنها و مستقل» نیست. هر گونه چندین گونه ی انگل دارد که بسیاری از آنها خود گونه های میزبان دیگری هم دارند. یعنی تنها در همین سطحِ ارتباط های انگل- میزبان می توان دریافت که انتخاب طبیعی نه بر یک گونه ی یکتا، که بر چرخه ها و مدارها و شبکه هایی از اندرکنش گونه ها اثر می کند و سازش نه در اتصال با متغیرهایی تکینه و جدا جدا، که در بستر درهم بافته ی یاد شده تحقق می یابد.

	به این ~~شکل~~ در ~~ارتباط مورچه~~ و ~~قارچ~~ انگل ~~یکی از نامحتملترین تقاطع های تکاملی~~ را می ~~بینیم~~ که ~~بین~~ دو گونه ی ~~بسیار دور از نظر خویشاوندی رخ نموده~~ و ~~دو مسیر به کلی مجزای متابولیک را به هم دوخته~~ و در ~~نتیجه تسخیر عصبی میزبان~~ را ~~ممکن ساخته است~~.		==='''ضرورت داشتن نگاه سیستمی'''===
			آنچه که در این نوشتار با نام تسخیر عصبی برچسب خورده است، گوشه ای کوچک اما مهم از این کوه یخ بزرگ است، که ضرورت نگاه سیستمی و امکان طرد نگاه های خطی سنتی درباره ی تکامل جانداران را به ما گوشزد می کند. در چنین شرایطی که رفتار میزبان تعیین کننده ی شایستگی زیستی انگل و میزبان باشد و تاثیرش بر این دو متغیر واژگونه ی هم باشد، با تسخیر عصبی سر و کار داریم. یعنی در این پدیده با رفتارهایی روبرو می شویم که شایستگی میزبان را می کاهد و شایستگی انگل را افزایش می دهد. این بدان معناست که انتخاب طبیعی در هر دو گونه ی انگل و میزبان بر محور رفتاری خاص در میزبان تمرکز مییابد و این شرایطی است که اغلب در جریان های تکاملی مسابقه ی تسلیحاتی را می بینیم.

Mehrdad.akhavan: /* تسخیر عصبی: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟ */

2022-04-24T12:22:51Z

تسخیر عصبی: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۲
خط ۱۷۷:		خط ۱۷۷:
	سوسکها در این مرحله جذب بوی مورچه های میرمیکا میشوند و به دنبال لانهی آنها میگردند. در این مرحله رفتار سوسک کمتر تخصصی است و اگر مورچگان میزبان مورد نظرش را نیابد در النهی گونههای دیگری مثل جنس Tetramorium و Solenopsis مهمان میشود. سوسک پس از یافتن میزبان دوم همین الگوی رفتاری را تکرار می کنند، یعنی با چتر حمایتی ماده ی ترشح شده از شکم شان وارد لانه ی میزبان میشوند و در آنجا دو هفته میمانند تا از نظر جنسی به پختگی برسند. در این فاصله مورچگان میزبان از او مراقبت کرده، تغذیه اش نموده و حتا حمل و نقل اش را بر عهده می گیرند. بعد از بلوغ کامل سوسک بار دیگر به سمت لانه های فورمیکا حرکت می کند و چرخه ی تخمگذاری تکرار می شود.		سوسکها در این مرحله جذب بوی مورچه های میرمیکا میشوند و به دنبال لانهی آنها میگردند. در این مرحله رفتار سوسک کمتر تخصصی است و اگر مورچگان میزبان مورد نظرش را نیابد در النهی گونههای دیگری مثل جنس Tetramorium و Solenopsis مهمان میشود. سوسک پس از یافتن میزبان دوم همین الگوی رفتاری را تکرار می کنند، یعنی با چتر حمایتی ماده ی ترشح شده از شکم شان وارد لانه ی میزبان میشوند و در آنجا دو هفته میمانند تا از نظر جنسی به پختگی برسند. در این فاصله مورچگان میزبان از او مراقبت کرده، تغذیه اش نموده و حتا حمل و نقل اش را بر عهده می گیرند. بعد از بلوغ کامل سوسک بار دیگر به سمت لانه های فورمیکا حرکت می کند و چرخه ی تخمگذاری تکرار می شود.

	=='''تسخیر عصبی: ~~نمونهای~~ از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟'''==		=='''تسخیر عصبی: نمونه ای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟'''==
	~~رابطهی~~ انگل و میزبان یکی از ~~پرسشبرانگیزترین اندرکنشهای بیناگونهای~~ در مسیر تکامل		رابطه ی انگل و میزبان یکی از پرسش برانگیزترین اندرکنش های بیناگونه ای در مسیر تکامل است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به رابطه ی برنده-بازنده ی دیرپای دو گونه باز میگردد، که امری استثنایی است. در حدی که شاید بتوان گفت پایدارترین و مستمرترین شکل از چنین رابطه ای را در جفت انگل-میزبان می توان یافت. هرچند در این مورد هم در نهایت وضعیت همافزای پایدار همان برنده-برنده است و رابطه ی انگل و میزبان در مسیر تکامل به سمت همزیستی و همسفرگی، یا آسیب متقابل و بیماریزایی و گسست حرکت می کند.
	است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به ~~رابطهی~~ برنده-~~بازندهی~~ دیرپای دو گونه باز میگردد، که
	امری استثنایی است. در حدی که شاید بتوان گفت پایدارترین و مستمرترین شکل از چنین ~~رابطهای~~
	را در جفت انگل-میزبان ~~میتوان~~ یافت. هرچند در این مورد هم در نهایت وضعیت همافزای پایدار		دلیل اصلی پایدار بودن رابطه ی انگل و میزبان آن است که در این اندرکنش خاص، میزبان برای انگل همچون بخشی از آشیان (و گاه سراسر آن) عمل میکند. این بدان معناست که انگل با میزبان نه همچون جانداری دیگر، بلکه همچون قلمروی بوم شناختی برخورد می کند. اگر بخواهیم در چارچوبی فلسفی به موضوع بنگریم، ارتباط میان انگل و میزبان در اصل نوعی از اندرکنش «من» با «جهان» است، و نه«من» با «دیگری». دیگری ای که میزبان باشد، در اینجا همچون کُنام انگل بازتعریف شده است.
	همان برنده-برنده است و ~~رابطهی~~ انگل و میزبان در مسیر تکامل به سمت همزیستی و همسفرگی،
	یا آسیب متقابل و بیماریزایی و گسست حرکت ~~میکند~~.		از این روست که مدارهای اصلی ارتباطی میان انگل و میزبان، کمابیش همان است که تنی زنده را به کناماش پیوند میدهد. آشیان بومشناختی از مجموعه ای از منابع و محرکها و شاخص های فیزیکوشیمیایی تشکیل شده که بخت بقای گونه را کم و زیاد می کند. با فرو کاستن میزبان از مرتبه ی دیگری به جهان، او نیز به چنین ترکیب واگرایی از منابع تحویل میشود. از این روست که پیوند میان انگل و میزبان اغلب به پردازش مادی خوراک محدود میشود. یعنی بدن میزبان در مرتبه ی نخست همچون منبعی برای تامین مواد مورد نیاز انگل در نظر گرفته میشود و لوله ی گوارش انگل است که با تن میزبان چفت و بست میشود.
	دلیل اصلی پایدار بودن ~~رابطهی~~ انگل و میزبان آن است که در این اندرکنش خاص، میزبان
	برای انگل همچون بخشی از آشیان )و گاه سراسر آن( عمل میکند. این بدان معناست که انگل با
	میزبان نه همچون جانداری دیگر، بلکه همچون قلمروی ~~بومشناختی~~ برخورد ~~میکند~~. اگر بخواهیم		بدن جانداران مانند تمام هستندگان دیگر سیستمی است که از چرخه هایی درهم تنیده از ماده و انرژی و اطلاعات تشکیل یافته است. پیوند گوارشی انگل با بدن میزبان بدان معناست که شکلی از استیلا بر جریان ماده ی بدن میزبان شکل می گیرد. غلبه ی مشابهی بر جریانهای انرژی بدن میزبان هم ممکن است تحقق پیدا کند و این را مثلا در انگل هایی می بینیم که در محیط های سرد در
	در چارچوبی فلسفی به موضوع بنگریم، ارتباط میان انگل و میزبان در اصل نوعی از اندرکنش ~~»من«~~		اندرون بدن گرم میزبان خود پناه می گیرند. هردوی اینها یعنی راهزنیِ مسیرهای ترابری ماده یا چنگ انداختن بر محتوای انرژی، بخشی از راهبردهای عام و جا افتاده ایست که در همه ی جانداران دیده میشود و پایداری بدنشان را در زمینه ی کنامشان ممکن می کند. یعنی در امتداد همان تصویری قرار میگیرد که فرو کاسته شدنِ میزبان به مرتبهی جهان (و عزل اش از موقعیت دیگری) را نشان می دهد.
	با ~~»جهان«~~ است، و ~~نه »من«~~ با ~~»دیگری«~~. ~~دیگریای~~ که میزبان باشد، در اینجا همچون کُنام انگل		<br />
	بازتعریف شده است.
	از این روست که مدارهای اصلی ارتباطی میان انگل و میزبان، کمابیش همان است که تنی		اما درباره ی یازده نمونه ای که در این نوشتار مرور شدند، قضیه فراتر از در اختیار گردن مسیرهای گردش ماده و انرژی است. در اینجا انگل به طور خاص به تدبیرهایی برای غلبه بر مدارهای پردازشی میزبان مسلح است و با تغییر در الگوی پردازش اطلاعات در میزبان است که رفتاری ویژه را در وی پدید می آورد و بخت بقای خود را افزایش می دهد. یعنی در اینجا با سویه ای از میزبان سر
	زنده را به کناماش پیوند میدهد. آشیان بومشناختی از ~~مجموعهای~~ از منابع و محرکها و ~~شاخصهای~~		و کار داریم که وی را از پدیدارهای بی جان جهان تفکیک میکند و «دیگری» بودن اش را تضمین می کند، و آن دارا بودن دستگاه عصبی پردازنده ایست که رفتارهایی هدفمند و منسجم را در سیستم ایجاد میکند. پس در نمونه هایی که تسخیر عصبی میزبان رخ می دهد، رابطه ی انگل و میزبان بار دیگر به مرتبه ی من و دیگری بازگشت می کند، به همان شکلی که مثلا در ارتباط های دیگری از جنس شکار/ شکارچی و همسفرگی می بینیم
	فیزیکوشیمیایی تشکیل شده که بخت بقای گونه را کم و زیاد ~~میکند~~. با فرو کاستن میزبان از ~~مرتبهی~~
	دیگری به جهان، او نیز به چنین ترکیب واگرایی از منابع تحویل میشود. از این روست که پیوند		چنان که از مثال قارچ و مورچه بر می آمد، تسخیر عصبی میزبان گاه ممکن است توسط سیستمی بسیار ساده انجام شود. مورچه صاحب یکی از پیچیده ترین مغزها در جهان حشرات است، و قارچها یکی از ساده ترین سیستم های ارتباط بیناسلولی را در میان جانداران پرسلولی دارند. این که قارچی بتواند مدارهایی از دستگاه عصبی مورچه را در اختیار بگیرد و رفتارهایش را تعیین کند بدان معناست که تسخیر عصبی به معنای دقیق کلمه از چفت و بست شدن تصادفی مسیرهایی بی ربط از پردازش ماده و اطلاعات در دو گونه ی متفاوت ناشی می شود.
	میان انگل و میزبان اغلب به پردازش مادی خوراک محدود میشود. یعنی بدن میزبان در مرتبهی

			قارچ در مسیرهای سوخت و سازی خود موادی را می ساخته که برخی از آنها توانایی تقلید ناقله ای عصبی مغز مورچه را داشته و همچون زهری برای دستگاه عصبی-عضلانی عمل میکرده اند. این تصادف اولیه در مسیر تکامل شاخ و برگ پیدا کرده و در بدن مورچه تمرکزی جغرافیایی (در عضله ی آرواره) و در بدن قارچ تمرکزی زمانی (در مقطع زمانی مناسب بین مرگ مورچه و آغاز هاگ سازی) یافته است. قاعدتا این تنظیم شدنِ ترفند تسخیر عصبی به تدریج و طی گام هایی پیاپی در تکامل موازی دو گونه رخ نموده، و دقت شیمیایی قارچ برای ساخت مواد مولد کزاز و زمانبندی انتشار آن را افزایش داده است. از سوی دیگر گونه ی میزبان هم واکنشی دفاعی داشته است، و این جالب است که به خاطر پیچیده تر بودن مورچه و مسلح بودن اش به مغزی بزرگ، این پاسخ خود ماهیتی پردازشی داشته و بر شناسایی مورچه های مبتلا و طرد کردنشان از حوالی لانه تمرکز یافته است.


			به این شکل در ارتباط مورچه و قارچ انگل یکی از نامحتملترین تقاطع های تکاملی را می بینیم که بین دو گونه ی بسیار دور از نظر خویشاوندی رخ نموده و دو مسیر به کلی مجزای متابولیک را به هم دوخته و در نتیجه تسخیر عصبی میزبان را ممکن ساخته است.

Mehrdad.akhavan: /* تسخیر عصبی: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟ */

2022-04-24T11:51:48Z

تسخیر عصبی: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۱۷۷:		خط ۱۷۷:
	سوسکها در این مرحله جذب بوی مورچه های میرمیکا میشوند و به دنبال لانهی آنها میگردند. در این مرحله رفتار سوسک کمتر تخصصی است و اگر مورچگان میزبان مورد نظرش را نیابد در النهی گونههای دیگری مثل جنس Tetramorium و Solenopsis مهمان میشود. سوسک پس از یافتن میزبان دوم همین الگوی رفتاری را تکرار می کنند، یعنی با چتر حمایتی ماده ی ترشح شده از شکم شان وارد لانه ی میزبان میشوند و در آنجا دو هفته میمانند تا از نظر جنسی به پختگی برسند. در این فاصله مورچگان میزبان از او مراقبت کرده، تغذیه اش نموده و حتا حمل و نقل اش را بر عهده می گیرند. بعد از بلوغ کامل سوسک بار دیگر به سمت لانه های فورمیکا حرکت می کند و چرخه ی تخمگذاری تکرار می شود.		سوسکها در این مرحله جذب بوی مورچه های میرمیکا میشوند و به دنبال لانهی آنها میگردند. در این مرحله رفتار سوسک کمتر تخصصی است و اگر مورچگان میزبان مورد نظرش را نیابد در النهی گونههای دیگری مثل جنس Tetramorium و Solenopsis مهمان میشود. سوسک پس از یافتن میزبان دوم همین الگوی رفتاری را تکرار می کنند، یعنی با چتر حمایتی ماده ی ترشح شده از شکم شان وارد لانه ی میزبان میشوند و در آنجا دو هفته میمانند تا از نظر جنسی به پختگی برسند. در این فاصله مورچگان میزبان از او مراقبت کرده، تغذیه اش نموده و حتا حمل و نقل اش را بر عهده می گیرند. بعد از بلوغ کامل سوسک بار دیگر به سمت لانه های فورمیکا حرکت می کند و چرخه ی تخمگذاری تکرار می شود.

	=='''~~<big>~~تسخیر عصبی~~</big>~~: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟'''==		=='''تسخیر عصبی: نمونهای از چسبندگی مسیرهای تکاملی؟'''==
	رابطهی انگل و میزبان یکی از پرسشبرانگیزترین اندرکنشهای بیناگونهای در مسیر تکامل		رابطهی انگل و میزبان یکی از پرسشبرانگیزترین اندرکنشهای بیناگونهای در مسیر تکامل
	است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به رابطهی برنده-بازندهی دیرپای دو گونه باز میگردد، که		است. بخشی از ویژه بودن این ارتباط به رابطهی برنده-بازندهی دیرپای دو گونه باز میگردد، که

Mehrdad.akhavan: /* پیش درآمد */

2022-04-24T11:51:25Z

پیش درآمد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	==='''پیش درآمد'''===		=='''پیش درآمد'''==
	برخی از اندیشه هایی که در این نوشتار بدانها خواهم پرداخت به بیست و پنج سال پیش مربوط می شوند. برای نخستین بار در سال ۱۳۷۳ بود که مقالهای دربارهی پیوند میان انگل و میزبان نوشتم و محور سخنم آن بود که گونهی انگل و میزبان سیستمی در هم تنیده و یکپارچه را تشکیل می دهند و بنابراین [[انتخاب طبیعی]] بر شبکه شان عمل می کند، و نه بر تک گونه ها. ایرادی که در همان زمان به نظرم میرسید آن بود که چون همهی میزبانان چند انگل و بسیاری از انگلها چند میزبان دارند، در عمل کل زیستکره در شبکه ای درهم پیچیده از روابط انگلی-میزبانی فرو میرود و بنابراین فرو کاستن این بافت به روابط دو به دوی یک انگل و میزبان خاص گره ای از فهم ساز و کارهای تکاملی اش نمی گشاید.		برخی از اندیشه هایی که در این نوشتار بدانها خواهم پرداخت به بیست و پنج سال پیش مربوط می شوند. برای نخستین بار در سال ۱۳۷۳ بود که مقالهای دربارهی پیوند میان انگل و میزبان نوشتم و محور سخنم آن بود که گونهی انگل و میزبان سیستمی در هم تنیده و یکپارچه را تشکیل می دهند و بنابراین [[انتخاب طبیعی]] بر شبکه شان عمل می کند، و نه بر تک گونه ها. ایرادی که در همان زمان به نظرم میرسید آن بود که چون همهی میزبانان چند انگل و بسیاری از انگلها چند میزبان دارند، در عمل کل زیستکره در شبکه ای درهم پیچیده از روابط انگلی-میزبانی فرو میرود و بنابراین فرو کاستن این بافت به روابط دو به دوی یک انگل و میزبان خاص گره ای از فهم ساز و کارهای تکاملی اش نمی گشاید.

خط ۳۰:		خط ۳۰:

	<br />		<br />

	==='''نمونه ی نخست: توکسوپلاسما و جوندگان'''===		==='''نمونه ی نخست: توکسوپلاسما و جوندگان'''===
	مشهورترین و آشناترین نمود از دستکاری رفتار میزبان توسط انگل، به آلودگی انگل توکسوپلاسما مربوط میشود. gondii Toxoplasma انگلی تک سلولی است که انگل اجباری داخل یاخته ایست و پراکندگی جهانی دارد. توکسوپلاسما می تواند در بدن تقریبا همه ی گونه های خونگرم زندگی کند. هرچند چرخه ی تولید مثل جنسی اش را به طور خاص در بدن گربه سانان به ویژه گربه ی اهلی کامل می کند. این انگل از راه گربه ی خانگی به آدمیان هم منتقل می شود و روی هم رفته بین یک سوم تا نیمی از کل آدمیان به آن آلودگی دارند. در پژوهشی نشان داده شده که بیشترین نسبت ابتلا به این انگل در فرانسه است که ۸۴ ٪ساکنانش توکسوپلاسما را در بدنشان دارند.		مشهورترین و آشناترین نمود از دستکاری رفتار میزبان توسط انگل، به آلودگی انگل توکسوپلاسما مربوط میشود. gondii Toxoplasma انگلی تک سلولی است که انگل اجباری داخل یاخته ایست و پراکندگی جهانی دارد. توکسوپلاسما می تواند در بدن تقریبا همه ی گونه های خونگرم زندگی کند. هرچند چرخه ی تولید مثل جنسی اش را به طور خاص در بدن گربه سانان به ویژه گربه ی اهلی کامل می کند. این انگل از راه گربه ی خانگی به آدمیان هم منتقل می شود و روی هم رفته بین یک سوم تا نیمی از کل آدمیان به آن آلودگی دارند. در پژوهشی نشان داده شده که بیشترین نسبت ابتلا به این انگل در فرانسه است که ۸۴ ٪ساکنانش توکسوپلاسما را در بدنشان دارند.

Mehrdad.akhavan: /* نمونه ی یازدهم: سوسک قاچاقچی و لانه ی مورچه */

2022-04-24T11:50:47Z

نمونه ی یازدهم: سوسک قاچاقچی و لانه ی مورچه

@@ خط ۱۶۰: / خط ۱۶۰: @@
 ==='''نمونه ی یازدهم: سوسک قاچاقچی و لانه ی مورچه'''===
-همهی گونه هایی که تا اینجای کار مورد بررسی قرار دادیم، زندگی انفرادی داشتند و ارتباط تسخیر کننده و تسخیر شونده در آنها شکلی تحول یافته از اندرکنش انگل و میزبان بود و از همان قواعد پیروی میکرد. با این همه این قالب عمومی استثناهایی هم دارد و آن هم زمانی است که انگل
+همه ی گونه هایی که تا اینجای کار مورد بررسی قرار دادیم، زندگی انفرادی داشتند و ارتباط تسخیر کننده و تسخیر شونده در آنها شکلی تحول یافته از اندرکنش انگل و میزبان بود و از همان قواعد پیروی میکرد. با این همه این قالب عمومی استثناهایی هم دارد و آن هم زمانی است که انگل به جای برخورد با یک میزبان یکتا با جامعه ی میزبانان روبرو شود. این امر البته دشواریاب و نامحتمل
-به جای برخورد با یک میزبان یکتا با جامعهی میزبانان روبرو شود. این امر البته دشواریاب و نامحتمل
+است و در جوامع جانوری نمونه هایی انگشت شمار از آن را سراغ داریم. چنین الگویی زمانی رخ می دهد که انگل از منابع یک جامعه و یک لانه تغذیه کند، و نه یک جانور منفرد. چنین الگویی تنها درباره ی جانورانی که زندگی اجتماعی حقیقی دارند و به اصطلاح هوآشیان
-است و در جوامع جانوری نمونههایی انگشت شمار از آن را سراغ داریم. چنین الگویی زمانی رخ
+هستند دیده شده است و مشهورترین نمونه های آن را در پدیده ی تقلید می بینیم که در آن انگل ساکنان لانه ی میزبان را با تقلید ریخت ظاهری یا بوی ویژه شان گول میزند و خود را همچون یکی از ایشان وانمود می کند.
-میدهد که انگل از منابع یک جامعه و یک النه تغذیه کند، و نه یک جانور منفرد. چنین الگویی تنها
+<br />
-دربارهی جانورانی که زندگی اجتماعی حقیقی دارند و به اصطالح هوآشیان
-هستند دیده شده است 63
+با این همه پیچیده ترین الگوی تسخیر عصبی در حشرات هوآشیان را در قاب بالی می بینیم که آن را سالها پیش به خاطر رفتار ویژها ش «'''سوسک قاچاقچی'''» نامیده ام و این اسم تقریبا در زبان پارسی بر رویش مانده است. نام علمی این حشره در ابتدای کار آتِمِلِس پوبیکولیس ( Atemeles pubicollis)می نامیدند، هرچند در رده بندیهای جدید اسمش را به لومِکوسا پوبیکولیس (Lomechusa pubicollis )تغییر داده اند. سوسک قاچاقچی یکی از اعضای خانوادهی سوسکه ای لاشهخوار استافیلینیده (Staphylinidae)است که به خاطر بالهای کوتاه شان و قابهای آن که تنها چند بند از شکم را می پوشاند، از باقی قاب بالان متمایز هستند. این حشره بر لانهی دو گونه از مورچه های سرخ چوب انگل میشود که عبارتند از Formica polyctena  و Formica rufa اما چرخهی زندگی پیچیده ای دارد و با آن که در لانه ی این مورچه ها تخمگذاری می کند و به حالت بالغ وارد میشود، اما دوران کوتاه میان دگردیسی یافتن و گذار از مرحله ی لاروی تا بلوغ جنسی کامل را در لانه های مورچه های زیرخانواده ی myrmicine ،به ویژه جنس myrmica -سپری می کند...
-میبینیم که در آن انگل ساکنان النهی میزبان را با 64 و مشهورترین نمونههای آن را در پدیدهی تقلید
-تقلید ریخت ظاهری یا بوی ویژهشان گول میزند و خود را همچون یکی از ایشان وانمود میکند.

Mehrdad.akhavan: /* نمونه ی نهم: زنبور انگل گلیپتانتِلِس و بیدها */

2022-04-24T11:30:09Z

نمونه ی نهم: زنبور انگل گلیپتانتِلِس و بیدها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:

	لاروهای زنبور یک شبکه ی در هم بافته از تارهای طلایی رنگ را دور خود می تنند و دسته جمعی زیر آن پناه می گیرند. عجیب آن که لارو میزبان که در این هنگام به ویروس مورد بحثمان (از رده ی باکولوویروس) مبتلا شده، یک لایه ی محافظ اضافی از تارهای ضخیم را روی پیله ی گروهی انگلها ایجاد میکند. زنبورهای انگل در این مرحله در برابر زنبور ابرانگلی آسیب پذیرند که روی بدنشان در حالت شفیرگی تخم می گذارد، و این لایه ی اضافی تارهای بید آنان را در برابر این خطر ایمن میکند. لارو میزبان البته پس از این کارها از بین میرود و امکان تار تنیدن برای خود و دگردیسی به حالت بالغ را از دست می دهد.		لاروهای زنبور یک شبکه ی در هم بافته از تارهای طلایی رنگ را دور خود می تنند و دسته جمعی زیر آن پناه می گیرند. عجیب آن که لارو میزبان که در این هنگام به ویروس مورد بحثمان (از رده ی باکولوویروس) مبتلا شده، یک لایه ی محافظ اضافی از تارهای ضخیم را روی پیله ی گروهی انگلها ایجاد میکند. زنبورهای انگل در این مرحله در برابر زنبور ابرانگلی آسیب پذیرند که روی بدنشان در حالت شفیرگی تخم می گذارد، و این لایه ی اضافی تارهای بید آنان را در برابر این خطر ایمن میکند. لارو میزبان البته پس از این کارها از بین میرود و امکان تار تنیدن برای خود و دگردیسی به حالت بالغ را از دست می دهد.


			==='''نمونه ی دهم: زنبور دینوکامپوس و کفشدوزک'''===
			زنبور دینوکامپوس (Dinocampus coccinellae)هم مانند نمونه های پیشین با دستکاری در سیستم پردازشی میزبانش لارو خود را حفاظت میکند، اما این گونه از این نظر اهمیت دارد که با تزریق ویروسی به خون میزبان چنین میکند. زنبور ماده هنگام تخمگذاری یکی از قاب بالان ماده ی بالغ خانوادهی کفشدوزک را مورد حمله قرار می دهد و در بدن او یک تخم میگذارد. البته نمونه هایی از حمله ی او به لاروهای کفشدوزک یا بالغ های نر هم دیده شده، که بسامدی اندک دارد. جالب آن که خود اعضای این گونه هم همگی ماده هستند و تنها نمونه هایی بسیار نادر از نر در آنها دیده شده که آنها هم اندام تناسلی نداشته اند و بنابراین قاعدتا در چرخه ی تولید مثلی گونه نقش مهمی ایفا نمی کردهاند. پس این گونه از زنبور انگل تنها از ماده هایی تشکیل یافته که با بکرزایی ماده هایی دیگر میزایند و زایش نرهایی با نصف کروزموزومهای ماده ها در میانشان امری تصادفی و نادر است.


			تخم زنبور پس از پنج تا هفت روز می شکند و لاروی با آرواره های تیز از آن خارج میشود که پیش از هر کاری در بدن میزبان چرخ میزند و تخمها یا لاروهای دیگرِ انگل را از بین می برد. بعد در مقام برندهی میدان برای ۱۸ تا ۲۷ روز در بدن میزبان رشد میکند و چهار بار در این مدت پوست اندازی میکند. او با دقت از آسیب رساندن به اندامهای حیاتی وی خودداری می کند و بافتهای دارای چربی از جمله تخمدانهای میزبان را میخورد، و در نتیجه وی را عقیم می کند. وقتی لارو انگل کاملا رشد کرد و به سن شفیرگی رسید، به لاروی درشت تبدیل میشود که بخش عمدهی حفرهی شکمی میزبان را پر می کند. او در این هنگام میزبان را فلج می کند و از انتهای شکم او خارج میشود. بعد تاری را به پاهای کفشدوزک متصل می کند و آویخته به آن پیله ای دور خود میتند و به مرحله ی شفیرگی وارد میشود. کفشدوزک که به خاطر سمی بودن اش و رنگ درخشان هشدار دهنده اش شکارچیان را دفع میکند، به همان حال فلج باقی میماند و تنها گهگاه حتا رعشه هایی در پاهایش نمایان میشود که کارآیی اش در راندن شکارچیان را بیشتر میکند.


			مواردی که شکارچیای به پیله حمله کند کفشدوزک نیمه فلج از او دفاع میکند. هرچند این رفتار قاعدتا نوعی دفاع از خود است که به خاطر ظاهر هشدار دهنده ی میزبان به سود شفیرهی انگل تمام میشود. یکی از دشمنان شفیرهی دینوکامپوس خود نوعی زنبور انگل (به نام Gelis agilis) است که ریخت ظاهری مورچه ها را تقلید می کند و ماده هایی بی بال دارد که در فرصت مناسب در داخل شفیره ی دینوکامپوس تخم میگذارند و لاروهایشان به سرعت تفریخ شده و انگل در حال دگردیسی را میخورند.
			شفیره ی دینوکامپوس زیر چتر حمایت میزبان نیمه فلج اش پس از ۶ تا ۹ روز مراحل دگردیسی را طی میکند و زنبور بالغ از آن خارج میشود. جالب این که یک چهارم کفشدوزکها از این آزمون دشوار جان سالم به در می برند و پس از خروج زنبور از پیله فلجشان از بین میرود و زندگیشان را ادامه می دهند.


			نکته ی جالب درباره ی زنبور دینوکامپوس آن است که با کمک یک ویروس در میزبانش تغییر رفتاری ایجاد میکند. در سال ۱۳۹۴( ۲۰۱۵.م) این عامل کشف شد و معلوم شد که این نمونه ویروسی با یک رشتهی RNA از خانواده ی Iflaviridae است که به طور خاص در بدن زنبورهای
			براکونید (و در میانشان مهمتر از همه جنس دینوکامپوس) زندگی میکند و از راه این انگل به میزبانش که کفشدوزک نقطه دار (Coleomegilla maculata )است منتقل می شود و به طور خاص در زمان فلج شدن و نگهبانی دادن اش در مغز و دستگاه عصبی وی تراکم بالایی دارند. انگل خاصی که این تاثیر را در بدن کفشدوزک ایجاد می کند «DcPV» نامیده میشود که یعنی «ویروس فلج کننده ی دینوکامپوس». ساز و کار تاثیر این ویروس به خوبی مورد بررسی قرار گرفته است. مثلا میدانیم که این ویروس در تخمدان زنبور انگل به طور طبیعی حضور دارد و از آنجا به تخم و لارو وی منتقل میشود. ویروس در بدن لارو تکثیر میشود و در جریان پوستاندازی ای در شکم میزبان ویروس به خون وی انتقال می یابد و از آنجا به مغز کفشدوزک منتقل میشود. تکثیر ویروس در دستگاه عصبی واکنشی ایمنی را به دنبال دارد که به فلج اعصاب و رفتار خاص کفشدوزک در زمان پیله بستن انگل منتهی می شود. جالب آن که در کفشدوزک که از تجربه ی ابتلا به انگل و فلج ویروسی جان سالم به در می برند، کاهش تدریجی شمار ویروسها به احیای رفتارهای عادی حشره و بازگشتش به زندگی معمول منتهی میشود. به این ترتیب اینطور به نظر می رسد که ارتباط همزیستی ویروس با زنبور، مکمل ارتباط انگلی زنبور با کفشدوزک است، که در ضمن رابطه ی بیماریزا- بیمار ویروس و کفشدوزک را هم در بر می گیرد.


			==='''نمونه ی یازدهم: سوسک قاچاقچی و لانه ی مورچه'''===
			همهی گونه هایی که تا اینجای کار مورد بررسی قرار دادیم، زندگی انفرادی داشتند و ارتباط تسخیر کننده و تسخیر شونده در آنها شکلی تحول یافته از اندرکنش انگل و میزبان بود و از همان قواعد پیروی میکرد. با این همه این قالب عمومی استثناهایی هم دارد و آن هم زمانی است که انگل
			به جای برخورد با یک میزبان یکتا با جامعهی میزبانان روبرو شود. این امر البته دشواریاب و نامحتمل
			است و در جوامع جانوری نمونههایی انگشت شمار از آن را سراغ داریم. چنین الگویی زمانی رخ
			میدهد که انگل از منابع یک جامعه و یک النه تغذیه کند، و نه یک جانور منفرد. چنین الگویی تنها
			دربارهی جانورانی که زندگی اجتماعی حقیقی دارند و به اصطالح هوآشیان
			هستند دیده شده است 63
			میبینیم که در آن انگل ساکنان النهی میزبان را با 64 و مشهورترین نمونههای آن را در پدیدهی تقلید
			تقلید ریخت ظاهری یا بوی ویژهشان گول میزند و خود را همچون یکی از ایشان وانمود میکند.

Mehrdad.akhavan: /* نمونه ی هشتم: عنکبوت لوکاگ و زنبور هیمِنواِپیمِکیس */

2022-04-24T06:07:35Z

نمونه ی هشتم: عنکبوت لوکاگ و زنبور هیمِنواِپیمِکیس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۷
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	<br />		<br />
	==='''نمونه ی هشتم: عنکبوت لوکاگ و زنبور هیمِنواِپیمِکیس'''===		==='''نمونه ی هشتم: عنکبوت لوکاگ و زنبور هیمِنواِپیمِکیس'''===
	عنکبوت لوکاگ )argyra ~~Leucauge~~ )از ~~گونههای~~ بومی آمریکای جنوبی است که در		عنکبوت لوکاگ (Leucauge argyra )از گونه های بومی آمریکای جنوبی است که در پورتوریکو و کاستاریکا یافت میشود. این عنکبوت را استعمارگران فرنگی به این منطقه آورده اند و یکی از ویژگی هایش آن است که به شکلی گروهی زندگی میکند. به شکلی که عنکبوت های خویشاوند در نسلهای پیاپی در محدوده ای مشترک قلمروگیری می کنند و بسته به سلسله مراتبی که به اندازه شان باز میگردد، جایگاه هایی همسایه را برای تنیدن تار و شکار در اختیار می گیرند.
	پورتوریکو و کاستاریکا یافت میشود. این عنکبوت را استعمارگران فرنگی به این منطقه ~~آوردهاند~~ و		<br />
	یکی از ~~ویژگیهایش~~ آن است که به شکلی گروهی زندگی میکند. به شکلی که ~~عنکبوتهای~~ خویشاوند		انگلی که بر پشت این عنکبوت تخمگذاری می کند، زنبور هیمنواِپیمِکیس (Hymenoepimecis argyraphaga )است. ماده ی این زنبور کوچک عنکبوت را با نیش به طور موقت فلج می کند و بعد بر پشت او تخم میگذارد. لارو پس از خروج از تخم زره خارجی پوست عنکبوت را سوراخ کرده و خون او را می مکد. عنکبوت در این میان زندگی عادی خود را ادامه می دهد و با تنیدن تار و شکار حشرات روزگار می گذراند. پس از ده تا پانزده روز لارو به مرحله ی پیش شفیرگی وارد میشود.
	در نسلهای پیاپی در ~~محدودهای~~ مشترک قلمروگیری ~~میکنند~~ و بسته به سلسله مراتبی که به ~~اندازهشان~~		<br />
	باز میگردد، ~~جایگاههایی~~ همسایه را برای تنیدن تار و شکار در اختیار ~~میگیرند~~.
	انگلی که بر پشت این عنکبوت تخمگذاری ~~میکند،~~ زنبور هیمنواِپیمِکیس		الرو قبل از آخرین پوست اندازی اش ماده ای را به خون عنکبوت تزریق میکند که باعث تغییر رفتار وی میشود. عنکبوت لوکاگ که در حالت عادی تارهایی چسبناک، گسترده و نازک می تند، شروع می کند به تنیدن پیلهای حجیم و جمع و جور با تارهایی ضخیم و غیرچسبناک. به این
	)argyraphaga ~~Hymenoepimecis~~ )است. ~~مادهی~~ این زنبور کوچک عنکبوت را با نیش به		ترتیب عنکبوت در واقع پیله ی مورد نیاز زنبور برای مرحله ی شفیرگی را می تند. این تغییر رفتاری به همان تزریق لارو و استیلای هورمونی مربوط میشود. پس از تزریق اکسیر تغییر رفتاری حتا اگر الرو را از پشت عنکبوت برداریم باز او همان پیله ی غیرعادی را ایجاد می کند
	طور موقت فلج ~~میکند~~ و بعد بر پشت او تخم میگذارد. ~~الرو~~ پس از خروج از تخم زره خارجی
	پوست عنکبوت را سوراخ کرده و خون او را ~~میمکد~~. عنکبوت در این میان زندگی عادی خود را		<br />
	ادامه ~~میدهد~~ و با تنیدن تار و شکار حشرات روزگار ~~میگذراند~~. پس از ده تا پانزده روز ~~الرو~~ به		پژوهشها نشان داده که تنیدن پیله نتیجه ی تثبیت رفتار عنکبوت در مرحلهای ابتدایی تر از رفتار عادی تار تنیدن اش است. یعنی عنکبوت زیر تاثیر ماده ای که لارو به خون اش تزریق می کند، تنها بخش آغازین از زنجیره ی رفتارهای مربوط به تار تنیدن اش را با '''تسلسلی وسواس آمیز''' تکرار می کند. به شکلی که می توان رفتار تنیدن پیله را نوعی تثبیت رفتاری در مرحله ای ابتدایی و ساده تر از تارتنی معمول میزبان دانست.
	~~مرحلهی پیششفیرگی~~ وارد میشود.		<br />
	الرو قبل از آخرین ~~پوستاندازیاش مادهای~~ را به خون عنکبوت تزریق میکند که باعث
	تغییر رفتار وی میشود. عنکبوت لوکاگ که در حالت عادی تارهایی چسبناک، گسترده و نازک		عنکبوت وقتی تنیدن پیله را تکمیل کرد، فلج میشود. از آن سو انگل پس از تزریق این فرمان بیوشیمیایی به مرحله ی آخر سن لاروی اش وارد میشود و وقتی از آن خارج شد خون عنکبوت فلج شده را کامال می مکد و پوسته ی خالی اش را دور می اندازد. بعد به درون پیله ی آماده میخزد و مرحله ی شفیرگی را در امنیت پیله سپری می کند.
	~~میتند،~~ شروع ~~میکند~~ به تنیدن پیلهای حجیم و جمع و جور با تارهایی ضخیم و غیرچسبناک. به این
	ترتیب عنکبوت در واقع ~~پیلهی~~ مورد نیاز زنبور برای ~~مرحلهی~~ شفیرگی را ~~میتند~~. این تغییر رفتاری		<br />
			==='''نمونه ی نهم: زنبور انگل گلیپتانتِلِس و بیدها'''===
			زنبورهای کوچک وابسته به جنس گلیپتانتلس (Glyptapanteles )از این نظر ویژه هستند که دستگاه عصبی میزبان خود را دستکاری کرده و وی را به نوعی محافظ شخصی تبدیل میکنند.و تخم خود را به درون بدن زنبورهای ماده بومی آمریکای شمالی و مرکزی و زلاندنو هستند
			لاروهای بیدهایی از جنسهای dispar Lymantria ، chalcites Chrysodeixis ، rumicis Acronicta leucocerae Thyrinteina
			تزریق میکنند. گونه های متفاوت وابسته به این جنس از زنبور می توانند بر طیفی از میزبانان تخمگذاری کنند و اغلب در این مسیر با گونه های خویشاوند خود وارد رقابت می شوند.
			<br />

			هر زنبور شمار زیادی تخم را به بدن میزبان وارد می کند، طوری که در زمان خروج لاروهای انگل از بدن میزبان ممکن است شمارشان به هشتاد تا برسد و بخش عمده ی حجم بدن میزبان را تشکیل دهند. زنبورهای ماده (مثلا درباره ی میزبانهای گونه ی Acronicta rumicis )معموال لاروهای سن دوم را برای تخمگذاری انتخاب می کنند و این زمانی است که لارو پروانه شتابزده ترین دوره ی تغذیه و رشدش را میگذراند. به این شکل لاروهای انگل در بدن میزبان فرصت و خوراک کافی برای رشد را دارند.
			<br />

			پس از آن که لاروهای انگل سن های لاروی را گذراندند از بدن میزبان خارج می شوند و در نزدیکی او در کنار هم پیله هایی درست می کنند و وارد مرحله ی شفیرگی می شوند. جالب آن که لارو میزبان با وجود زخمهای شدیدی که در اثر خروج انگلها بر میدارد، همچنان زنده می ماند. رفتار او پس از آن دگرگون میشود و با پشتی خمیده در نزدیکی پیله های انگل نگهبانی می دهد و به شدت
			به حشراتی که شکارچی لارو و شفیره ی انگل هستند حمله میکند و با ضربات شدید سر آنها را از روی شاخه ها پایین میاندازد. حضور لارو میزبان در نزدیکی پیله ها بخت بقای انگل را افزایش میدهد و در ۶۰ ٪موارد کل شکارچیان را از میدان به در میک ند، که مهمترین شان سوسکی است قاببال به نام Supputius cincticeps .

			<br />
			لارو میزبان در زمان نگهبانی دادن غذا نمیخورد و فعالیت زیستی دیگری ندارد و به همین خاطر در اواخر دوران شفیرگی میزبان در اثر گرسنگی میمیرد
			یکی از نمونه های مشهور میزبان برای این زنبور، بید کولی (Lymantria dispar )استکه در اصل از پولک بالان بومی اروپا بوده، اما در ابتدای قرن بیستم توسط مهاجران سپیدپوست به آمریکای شمالی وارد شده و در حال حاضر آفت ویرانگری است که در این منطقه در مرحله ی لاروی برگ بیش از پانصد گونه از درختان جنگلی را مورد حمله قرار می دهد. این نکته از نامش هم آشکار است، چون Lymantria در زبان لاتین به معنای «ویرانگر» بوده است. این گونه در برابر انگل ها و شکارچیان هم بسیار مقاوم است. اما در برابر این زنبور انگل قدرت دفاعی چندانی ندارد.
			<br />

			زنبور گلیپتاپانتلس به ویروسی مسلح است که رفتار میزبان را دگرگون میسازد. زنبور ماده چند ده تخم در بدن لارو می کارد و این تخم ها به سرعت به لاروهایی گوشتخوار تبدیل میشوند. اولین دگرگونی رفتاری لارو میزبان در همین هنگام رخ میدهد و به شکلی شتابزده و در حجمی بیشتر از مقدار عادی برگ میخورد و مرحله ی دگردیسی اش به حشره ی بالغ را به تعویق میاندازد. این به سود لاروهای انگلی است که از مواد غذایی بدن او در مرحله ی لاروی تغذیه می کنند. لاروها پس از آخرین پوست اندازی شان به شکل گروهی از بدن میزبان خارج میشوند. در این مدت بخش عمده ی مواد غذایی بدن میزبان و کل بافت چربی اش توسط انگلها خورده شده است. اما لاروهای
			زنبور بافتهای حیاتی را دست نخورده باقی میگذارند و در نتیجه الرو بید کولی پس از خروج انگلها
			همچنان زنده میماند.


			لاروهای زنبور یک شبکه ی در هم بافته از تارهای طلایی رنگ را دور خود می تنند و دسته جمعی زیر آن پناه می گیرند. عجیب آن که لارو میزبان که در این هنگام به ویروس مورد بحثمان (از رده ی باکولوویروس) مبتلا شده، یک لایه ی محافظ اضافی از تارهای ضخیم را روی پیله ی گروهی انگلها ایجاد میکند. زنبورهای انگل در این مرحله در برابر زنبور ابرانگلی آسیب پذیرند که روی بدنشان در حالت شفیرگی تخم می گذارد، و این لایه ی اضافی تارهای بید آنان را در برابر این خطر ایمن میکند. لارو میزبان البته پس از این کارها از بین میرود و امکان تار تنیدن برای خود و دگردیسی به حالت بالغ را از دست می دهد.

Mehrdad.akhavan: /* نمونه ی سوم: جیرجیرک و کرم موی اسب */

2022-04-24T05:49:15Z

نمونه ی سوم: جیرجیرک و کرم موی اسب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۹
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	<br />		<br />

	بهترین نمونه از این موارد را در کرم های نِماتومورف می بینیم که با نام کرم دم اسب یا کرم گوردیان هم شناخته میشوند، شباهتی به کرم های لوله ای دارند و نامشان از همین جا میآید. اما به رده ای متفاوت تعلق دارند و حدود ۳۵۰ گونه را در بر می گیرند که اغلب به صورت آزاد در آبهای شیرین زندگی می کنند، اما مرحله ی لاروی شان را به صورت انگل در بدن حشرات می گذرانند. tellinii Spinochordodes یکی از گونه های این گروه است که جیرجیرک ها را مورد حمله قرار می دهد و مرحله ی نابالغ را در بدن میزبان سپری می کند.		بهترین نمونه از این موارد را در کرم های نِماتومورف می بینیم که با نام کرم دم اسب یا کرم گوردیان هم شناخته میشوند، شباهتی به کرم های لوله ای دارند و نامشان از همین جا میآید. اما به رده ای متفاوت تعلق دارند و حدود ۳۵۰ گونه را در بر می گیرند که اغلب به صورت آزاد در آبهای شیرین زندگی می کنند، اما مرحله ی لاروی شان را به صورت انگل در بدن حشرات می گذرانند. tellinii Spinochordodes یکی از گونه های این گروه است که جیرجیرک ها را مورد حمله قرار می دهد و مرحله ی نابالغ را در بدن میزبان سپری می کند.
	<br />		<br />
	مشکل اصلی ای که کرم دم اسب با آن روبروست، آن است که قدرت تحرک چندانی ندارد و باید در وضعیت بالغ در آب زندگی کند، اما مرحله ی لاروی اش به میزبانی خشکی زی وابسته است. تدبیری که تکاملی که کرم برای غلبه بر این مشکل در پیش گرفته آن است که میزبان خود را در زمان مناسب به خودکشی وادار میکند! یعنی جیرجیرک مبتلا به این کرم وقتی دوره ی لاروی انگل کامل می شود، خود را به برکه یا چشمه ای می اندازد و به این ترتیب خودکشی می کند. در نتیجه کرم بالغ از بدن اش خارج میشود و به محیط آبی مناسبی انتقال می یابد. در این مورد تردیدی نیست که انگل باعث خودکشی جیرجیرک می شود. اما این تاثیر رفتاری چندان نیست که میزبان را از فواصل دور به جستجوی آب وادار کند. یعنی تنها در شرایطی که جیرجیرک آبی را ببیند دست به خودکشی میزند. ساز و کار عصب شناسانه ی دقیقی که انگل با آن میزبان را به خودکشی وادار می کند درست معلوم نیست. اما چنین می نماید که حضور لارو کرم در بدن جیرجیرک باعث میشود نوعی پروتئین علامت دهنده از ردهی Wnt در مغز حشره تولید شود که عملکرد ناقلهای عصبی میزبان را در زمینهی تعادل و ادراک گرانش دستکاری می کند		مشکل اصلی ای که کرم دم اسب با آن روبروست، آن است که قدرت تحرک چندانی ندارد و باید در وضعیت بالغ در آب زندگی کند، اما مرحله ی لاروی اش به میزبانی خشکی زی وابسته است. تدبیری که تکاملی که کرم برای غلبه بر این مشکل در پیش گرفته آن است که میزبان خود را در زمان مناسب به خودکشی وادار میکند! یعنی جیرجیرک مبتلا به این کرم وقتی دوره ی لاروی انگل کامل می شود، خود را به برکه یا چشمه ای می اندازد و به این ترتیب خودکشی می کند. در نتیجه کرم بالغ از بدن اش خارج میشود و به محیط آبی مناسبی انتقال می یابد. در این مورد تردیدی نیست که انگل باعث خودکشی جیرجیرک می شود. اما این تاثیر رفتاری چندان نیست که میزبان را از فواصل دور به جستجوی آب وادار کند. یعنی تنها در شرایطی که جیرجیرک آبی را ببیند دست به خودکشی میزند. ساز و کار عصب شناسانه ی دقیقی که انگل با آن میزبان را به خودکشی وادار می کند درست معلوم نیست. اما چنین می نماید که حضور لارو کرم در بدن جیرجیرک باعث میشود نوعی پروتئین علامت دهنده از ردهی Wnt در مغز حشره تولید شود که عملکرد ناقلهای عصبی میزبان را در زمینهی تعادل و ادراک گرانش دستکاری می کند

Mehrdad.akhavan: /* نمونه ی سوم: جیرجیرک و کرم موی اسب */

2022-04-24T05:48:59Z

نمونه ی سوم: جیرجیرک و کرم موی اسب

@@ خط ۵۸: / خط ۵۸: @@
 <br />
-  بهترین نمونه از این موارد را در کرمهای نِماتومورف میبینیم که با نام کرم دم اسب یا کرم گوردیان هم شناخته میشوند، شباهتی به کرمهای لولهای دارند و نامشان از همین جا میآید. اما به
+  بهترین نمونه از این موارد را در کرم های نِماتومورف می بینیم که با نام کرم دم اسب یا کرم گوردیان هم شناخته میشوند، شباهتی به کرم های لوله ای دارند و نامشان از همین جا میآید. اما به رده ای متفاوت تعلق دارند و حدود ۳۵۰ گونه را در بر می گیرند که اغلب به صورت آزاد در آبهای شیرین زندگی می کنند، اما مرحله ی لاروی شان را به صورت انگل در بدن حشرات می گذرانند. tellinii Spinochordodes یکی از گونه های این گروه است که جیرجیرک ها را مورد حمله قرار می دهد و مرحله ی نابالغ را در بدن میزبان سپری می کند.
-ردهای متفاوت تعلق دارند و حدود ۳۵۰ گونه را در بر میگیرند که اغلب به صورت آزاد در آبهای
+<br />
-شیرین زندگی میکنند، اما مرحلهی الرویشان را به صورت انگل در بدن حشرات میگذرانند.
+مشکل اصلی ای که کرم دم اسب با آن روبروست، آن است که قدرت تحرک چندانی ندارد و باید در وضعیت بالغ در آب زندگی کند، اما مرحله ی لاروی اش به میزبانی خشکی زی وابسته است. تدبیری که تکاملی که کرم برای غلبه بر این مشکل در پیش گرفته آن است که میزبان خود را در زمان مناسب به خودکشی وادار میکند! یعنی جیرجیرک مبتلا به این کرم وقتی دوره ی لاروی انگل کامل می شود، خود را به برکه یا چشمه ای می اندازد و به این ترتیب خودکشی می کند. در نتیجه کرم بالغ از بدن اش خارج میشود و به محیط آبی مناسبی انتقال می یابد. در این مورد تردیدی نیست که انگل باعث خودکشی جیرجیرک می شود. اما این تاثیر رفتاری چندان نیست که میزبان را از فواصل دور به جستجوی آب وادار کند. یعنی تنها در شرایطی که جیرجیرک آبی را ببیند دست به خودکشی میزند. ساز و کار عصب شناسانه ی دقیقی که انگل با آن میزبان را به خودکشی وادار می کند درست معلوم نیست. اما چنین می نماید که حضور لارو کرم در بدن جیرجیرک باعث میشود نوعی پروتئین علامت دهنده از ردهی Wnt در مغز حشره تولید شود که عملکرد ناقلهای عصبی میزبان را در زمینهی تعادل و ادراک گرانش دستکاری می کند
-tellinii Spinochordodes یکی از گونههای این گروه است که جیرجیرکها را مورد حمله قرار
+<br />
-میدهد و مرحلهی نابالغ را در بدن میزبان سپری میکند.

Mehrdad.akhavan در ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۲

2022-04-24T04:52:39Z

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 بود و «'''دستکاری  میزبان توسط انگلها'''» که ریچارد داوکینز بر آن مقدمه نوشته، چرا که یکی از پژوهشهای محکم و خوبی است که ایده ی فنوتیپ گسترده یاو را تبیین می کند.
 <br />
 همچنین روشهای مشاهده و ثبت آزمایشگاهی در این مدت توسعه ی چشمگیری یافته که یکی از پیامدهایش عکسهای تکان دهندهایست که آناندا وارمااز انگلهای حشرات گرفته است. علاقه ی او به این موضوع جنبه ی زیباییشناسانه هم دارد، چون آنچه ثبت کرده از این زاویه نیز دیدنی است و تکان دهنده. به همین خاطر و چون دریغم می آمد عکس های زیبایش را مخاطبان ایرانی نبینند، اغلب گونه هایی که او عکاسی کرده را در این نوشتار گنجانده ام.
@@ خط ۲۷: / خط ۲۸: @@
 اما رابطه ی انگل- میزبان هم در سطح فرد و هم در لایه ی گونه ها برنده/ بازنده است. آنچه در این رابطه مرسوم است اتصال میان سیستم گوارشی انگل با میزبان است. یعنی انگل لوله ی گوارش خود را به شکلی با منابع خوراکی بدن میزبان چفت و بست می کند و از آن تغذیه می کند. اشکالی دیگر از رابطه ی انگلی را هم داریم که با قصد امنیت یا جابه جایی انجام می پذیرد و انگل از بدن میزبان همچون ابزار ترابری یا سپر محافظتی بهره می جوید. به این ترتیب اتصال بدن انگل و بدن میزبان معمولا در سطح گوشتینه و چفت و بسطی مادی – و به ندرت انرژیایی- صورت می گیرد.
 با این همه در مواردی استثنایی می بینیم که انگل در مدارهای پردازش اطلاعات میزبان هم مداخله میکند و با دستکاری عصبی-هورمونی میزبان الگوی رفتار وی را تغییر میدهد. این شکل غیرعادی و پیچیده از روابط انگل و میزبان موضوع بحث ماست و در اینجا برای آن که ماهیت آن شفاف شود مثال های مهم و کلیدی اش را مرور می کنم.