نمایش مبدأ برای درست ـ نادرست

[[دانا ـ نادان]]  ، [[راست ـ دروغ]]  ، [[نیک ـ بد]]  ، [[زشت ـ زیبا]] 

==='''اصل حقیقت'''=== 
:ارتباط میان [[من]] و [[جهان]] به زایش '''حقیقت''' منتهی می شود. حقیقت پیکره ای از [[منش]] ها و [[ساختار]] ی از مفاهیم و [[روابط]] میانشان است که [[بازنمایی]] [[زیستجهان]] را به صورت مجموعه ای قانونمند، شفاف و منظم از [[رخداد]]ها و [[چیز]]ها ممکن میسازد. 
:'''حقیقت برسازنده ی ساختارهای شناختی اصلی آدمیان''' ــ مانند علم، دستگاه های دانایی، و فنآوری ــ '''است''' و بر محور [[جمِ]] درست/ نادرست سازمان یافته است. 
:نظام حقیقت بر مبنای ارزیابی ارتباط گزاره ها و مفاهیم با حقیقت بیرونی شکل گرفته است و عناصر پایه ی مورد ارزیابی اش مفاهیم و گزاره هایی هستند که در ارتباطشان با حقیقت بیرونی و کارآمدیِ فنآورانه سنجیده می شوند.

==='''تقديس حقیقت'''=== 
:باور به اینکه حقیقت به امری عینی و واقعی و بیرونی ارجاع میدهد و بنابراین نظام شناختی ما بازگوکننده و منعکس کننده ی واقعیتی مطلق و تغییرناپذیر است. 
:ایمان به اینکه حقیقت پیوندی دایمی و ناشکستنی و استوار با قطبِ درستی/ راستی/ روایی (در برابر نادرستی/ اشتباه/ خطا) برقرار میکند.


==='''طرد حقیقت'''=== 
:تأکید بر ناکامی های محلی و موضعی نظام شناختی برای پاسخگویی به پرسشهای غایی، و باور به این که کل دستگاه حقیقت امری دروغین و ناکارآمد و فریب آمیز است. ناامیدی از اینکه نظام شناختی بتواند هیچ چیزی در مورد واقعیت بیرونی هستی به ما بگوید.


==='''تله ی تعصب'''=== 
:باور به تقدیس حقیقت به مقاومت در برابر بازبینی آرا و اندیشه ها، گریز از تنشهای معنایی و چسبیدن به گزاره های راست پنداشته شده منتهی میشود. نظام حقیقت به امری [[فرارونده]] و نقدناپذیر و بنابراین ایستا و راکد و تغییرناپذیر تبدیل میشود که از سازگاری با پویایی طبیعی [[مهروند]] عاجز است


===تله ی سردرگمی=== 
:باور به طرد حقیقت به استفاده نکردن از دستگاههای شناختی و پایبند نبودن به حقیقت های در دسترس منتهی میشود. از این رو، من از بازنمایی جهان خارج و رفتارِ درست در برابر آن باز میماند و میکوشد تا با تکرار نسبی بودن حقیقت و تأکید افراطی بر ساختگی بودن نظام های شناختی، ناکامی خود در تسلط بر آنها و بهره مندی از آن را توجیه کند.


===راهبرد چیستا=== 
:بهره جوییِ تمام و کمال از نظام دانایی و استفاده ی همه جانبه از نظامهای شناختی، بدون فراموش کردن نسبیت و تکاملی بودن محتوای آن. پایبندی به حقیقت همچون امری آفریده ی خویشتن اما ضروری و ارزشمند که در هر لحظه نزدیکترین تخمین از هستی بیرونی را به دست میدهد. ایستادن در میانه ی دو طیف متعصب و سردرگم، و حفظ چابکی و چالاکی دستگاه شناختی، در عینِ استوار ساختن موضع و موقعیت خویش در اندرون آن.

==='''پرسش'''===
* چرا رویکرد »«طرد حقیقت» همواره در تاریخ اندیشه به صورت آرا و نظریاتی حاشیه ای وجود داشته و هیچ فنآوری، دستگاه نظری یا چارچوب فکری منظمی را پدید نیاورده است؟ 
* چرا تمام نظریه ها و آرا در نهایت در سیر تکامل اجتماعی خود به سوی تعصب گرایش می یابند؟ 
* شیوه ی اتصال نظام های شناختی و [[منش]] های حامل آنها با [[جمِ]] «[[معنا ـ پوچی]]» چیست؟ 
* آیا میتوان تکامل و دگرگونی نظامهای علمی و شناختی را با تحلیل منشها و پویایی معنای حمل شده توسطشان توجیه کرد؟ 
* حقیقت چه ارتباطی با [[قدرت]]، [[لذت]] و [[بقا]] برقرار میکند؟


==='''تمرین'''===
* دستگاه شناختی خودتان را صورتبندی و تصریح کنید. یعنی گزاره های مرکزی و اصول موضوعه و عناصر حاشیه ای آن را استخراج کرده و شیوه ی چفت و بست شدنشان به هم را تشخیص دهید. 
* آیا در نظام حقیقتی که بدان باور دارید ناسازه و تعارض منطقی می بینید؟